Analyse‘vredesakkoord’ Israël

Vredesverdrag in het Midden-Oosten is een cadeautje van Trump voor de ‘evangelicals’

De vlaggen van landen die onderdeel uitmaken van het akkoord: de VS, de Verenigde Arabische Emiraten, Israël en Bahrein.  Beeld Reuters
De vlaggen van landen die onderdeel uitmaken van het akkoord: de VS, de Verenigde Arabische Emiraten, Israël en Bahrein.Beeld Reuters

Vier op de vijf evangelicals geloven in de terugkeer van Jezus Christus. Ook geloven ze dat hij zal tronen in Jeruzalem, omringd door ‘ware christenen’. Maar dan mag het daar geen oorlog zijn, vandaar dat Trump zo erop gebrand is om vredesverdragen in Israël te sluiten. Want die evangelicals zijn zijn trouwste kiezers.

Als dinsdag in Washington een akkoord wordt gesloten tussen Israël enerzijds en Bahrein en de Verenigde Arabische Emiraten anderzijds, is dat niet alleen een opsteker voor de betrokken landen in het Midden-Oosten. Het is evenzeer goed nieuws voor de miljoenen (witte) evangelische christenen in de Verenigde Staten, een essentiële bevolkingsgroep voor de herverkiezing van Donald Trump.

Daarmee past het ‘vredesakkoord’ – dat niet helemaal het goede woord is, het gaat om het aanknopen van handelsbetrekkingen en diplomatieke relaties – in een strak uitgevoerde buitenlandstrategie van de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, die een nieuw Amerikaans idealisme voorstaat. Het draait niet meer zozeer om het verspreiden van democratische waarden, maar om het verspreiden en beschermen van christelijke waarden en belangen.

Pompeo heeft daartoe godsdienstvrijheid tot centraal thema van zijn diplomatieke inspanningen gemaakt, als vervanging van meer seculiere waarden zoals individuele vrijheden en democratische instituties. ‘Want godsdienstvrijheid is niet alleen een westers ideaal, maar de rots waarop álle samenlevingen zijn gebouwd’, zo zei hij in februari.

‘Evangelicals’

Maar de meeste Amerikaanse inspanningen concentreren zich op Israël en het Midden-Oosten, tot grote tevredenheid van orthoxode christenen. Dan kun je je afvragen: wat hebben deze ‘evangelicals’, die in staten als Tennessee, Alabama, Kentucky en West-Virginia rond veertig procent van de bevolking uitmaken, voor interesse of belang bij vrede in het Midden-Oosten? Waarom zijn deze Amerikanen blij als Israël vrede sluit met Bahrein, een land waarvan de meesten nog nooit hebben gehoord en dat de meesten niet op de kaart kunnen aanwijzen?

Dat belang is heel concreet. Evangelische christenen geloven in het einde der tijden, zoals dat beschreven staat in onder meer het bijbelboek Openbaringen en het evangelie van Mattheüs. Rond die gebeurtenis komt Jezus voor de tweede keer terug naar de aarde, zo is de verwachting, maar onder één voorwaarde: dat het land Israël in handen is van het Joodse volk.

Dit geloof vertaalde zich in de eerste helft van de vorige eeuw in een beweging van ‘Christelijk zionisme’, Amerikanen die zich hard maakten voor een Joodse staat.

Jeruzalem

De profetie is onderdeel van een theorie die beschrijft hoe er, sinds de schepping, zeven perioden zijn geweest waarin God zich op verschillende manieren tot de mens heeft verhouden, en hoe er, na de Apocalyps, een nieuwe, duizendjarige periode aanbreekt waarin Christus zelf in Jeruzalem zal tronen met alle ware christenen om zich heen. De gelovigen noemen zich daarom ook wel premillennials.

Wat er dan met de Joden gebeurt is niet helemaal duidelijk: volgens sommige profetieën zullen zij zich na Christus’ tweede komst bekeren tot het Christendom, om daarna ook in zijn koninkrijk te kunnen worden opgenomen. Zo bezien vormen de Joden een soort ontvangstcomité, en is het dus in het belang van evangelische christenen dat zij daarbij worden gesteund.

Volgens een onderzoek van Pew gelooft ongeveer drie op de vijf evangelische christenen in deze toekomst. Een peiling van LifeWay kwam zelfs op vier van de vijf.

Pompeo's wedergeboorte

Eén van hen is ook Pompeo, die tijdens zijn studie aan de militaire academie West Point zijn christelijke wedergeboorte beleefde. Op een ‘God & Country’ bijeenkomst in 2015 sprak hij over de zogeheten ‘rapture’, de opname van Christenen in het rijk Gods. ‘We zullen doorgaan met dit gevecht’, zo zei hij; volgens hem is er tot het einde der tijen een ‘eindeloze strijd’ nodig om deze gebeurtenis veilig te stellen. Dat Pompeo tijdens de Republikeinse Conventie in augustus vanuit Jeruzalem het woord voerde was ook geen toeval.

Ook Trump heeft zich vanaf het begin zeer welwillend opgesteld. De verhuizing van de Amerikaanse ambassade van Tel Aviv naar Jeruzalem was het eerste bewijs dat hij de evangelische kiezers serieus nam. Die stemden in 2016 in groten getale op hem omdat hij had beloofd conservatieve rechters te benoemen, en zich hard te maken voor Israël – ondanks zijn minder Godvrezende manier van leven. Nu hij beide beloften is nagekomen, lijkt de steun nog minstens zo groot als vier jaar geleden.

Trump sprak het binnenlandse politieke motief voor die ambassadeverhuizing vorige maand hardop uit. ‘Dat was voor de evangelicals’, zei hij tijdens een campagnerally in Wisconsin. ‘Weet je , het is wonderbaarlijk, zij zijn er veel enthousiaster over dan de Joden.’

Onder Joodse Amerikanen is de steun voor Trump en zijn Israël-politiek inderdaad veel kleiner. Ook al staan zij in overgrote meerderheid sympathiek tegenover Israël, de meesten van hen (behalve de orthodoxe Joden) stemmen Democratisch en zien ook het lot van de Palestijnen. Volgens Pew vindt 42 procent van hen dat Trump Israël te veel steunt.

Lees verder

Trumps nominatie voor de Nobelprijs voor de Vrede kon niet gunstiger getimed
Dankzij een Noorse rechtspopulist staat Donald Trump op de lijst voor de Nobelprijs voor de Vrede. Twee maanden voor de presidentsverkiezingen kon de timing niet gunstiger zijn. Wat zit er achter deze nominatie?

Israël sluit ‘vrede’ met Verenigde Arabische Emiraten, wat betekent dit voor het Midden-Oosten?
Een succes voor de Israëlische premier: een akkoord met een Arabisch land, zonder de voorwaarde dat er een eigen staat voor de Palestijnen komt. De Palestijnen voelen zich bedonderd, maar andere belangen zijn groter.

Wat Trump betreft wordt dit dorp de hoofdstad van de Palestijnse staat, ‘maar er is hier niets’
Het stoffige Abu Dis, van oudsher een schaapsherdersdorp, werd onlangs op de wereldkaart gezet: volgens het ‘vredesplan’ dat president Trump onlangs presenteerde, kan dit de hoofdstad worden van de nieuwe Palestijnse staat. ‘Absurd’, zeggen de inwoners. ‘Dit is geen Jeruzalem. Hier is niets.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden