Vredestournee Contactgroep lijkt mislukt

BELGRADO De internationale Contactgroep maakt de balans op van de gesprekken met de strijdende partijen in het voormalige Joegoslavië. Vertegenwoordigers van de Contactgroep hebben de afgelopen weken druk heen en weer gereisd om oplaaien van de oorlog te voorkomen, naar het lijkt zonder succes....

Van onze correspondent

Bart Rijs

Maar zowel de Kroatische president Tudjman als zijn Servische collega Milosevic hebben benadrukt dat het conflict alleen op een vreedzame manier kan worden opgelost. Beide presidenten laten mogelijkheden open om toch nog tot een vergelijk te komen.

Tudjman blijft ondanks de zware internationale druk bij zijn beslissing de VN-vredesmacht deze lente uit Kroatië weg te sturen. Het besluit is met zoveel aplomb aangekondigd, dat Tudjman er niet op kan terugkomen zonder enorm politiek gezichtsverlies te lijden. De Kroaten vinden dat de aanwezigheid van de VN alleen maar in het voordeel werkt van de Servische minderheid die een derde deel van het land in handen houdt.

De Nationale Veiligheidsraad, een van de machtigste instanties van het land, herhaalde donderdag nog eens dat Kroatië in geen geval van gedachten zal veranderen.

Maar begin deze week lekte via het Kroatische weekblad Globus het plan uit voor de formatie van een nieuwe vredesmacht, die zou moeten bestaan uit soldaten van de landen van de Contactgroep: de VS, Rusland, Duitsland, Groot-Brittannië en Frankrijk. Dat zou betekenen dat een deel van de VN-troepen kan blijven.

Kroatië wil dat de troepenmacht wordt gestationeerd aan de internationale grenzen en niet, zoals nu, alleen op de demarcatielijn tussen het Kroatische en Servische leger.

De Kroatische Serviërs hebben al verklaard dat ze geen grenscontroles accepteren. Ze onderhouden nauwe contacten met hun volksgenoten in Bosnië; onlangs sloten ze een gezamelijk defensiepact.

Ook Milosevic is niet gezwicht voor het laatste voorstel van de contactgroep: erkenning van Bosnië in Kroatië in ruil voor schorsing van de handelssancties. Dat zou, tenminste op papier, het einde betekenen van de Groot-Servische droom.

Het Servische weekblad Telegraf onderzocht hoe de bevolking over de diplomatieke erkenning van Bosnië en Kroatië denkt: ongeveer een kwart van de ondervraagden zou de straat op gaan om te protesteren.

Belgrado houdt vol dat eerst de sancties moeten worden opgeheven voor er over erkenning kan worden gesproken. Westerse diplomaten geloven dat de Servische president op deze manier meer toezeggingen van de Contactgroep hoopt los te krijgen.

Met de handelsboycot hebben Servië en Montenegro steeds beter leren leven. De economische chaos is het afgelopen jaar goeddeels onder controle gebracht, de hyperinflatie is verdwenen. Door de massale smokkel kan de industrie op een laag pitje blijven doordraaien.

De Servische economie heeft vooral kredieten nodig en is er meer bij gebaat dat de buitenlandse tegoeden worden ontdooid, iets waar Milosevic in de onderhandelingen met de Contactgroep op zou hebben aangedrongen.

Ook het voorstel voor een topconferentie van de presidenten van alle landen van het voormalige Joegoslavië heeft Milosevic nog niet verworpen. Maar hij wil alleen deelnemen als Servië en Montengro worden erkend als enige erfgenaam van het oude Joegoslavië.

De Contactgroep moet het nu eens worden over de volgende zet, maar is ernstig verdeeld. Rusland heeft zich vierkant achter de Servische eisen opgesteld, de Verenigde Staten gaat het verzachten van de sancties in ruil vooor erkenning al bijna te ver. Het zijn de Europese landen die een gezamelijke standpunt moeten zien te formuleren.

Maar de tijd voor nieuwe diplomatieke initiatieven is beperkt. VN-waarnemers melden dat de Kroaten en Serviërs hun posities aan weerskanten van de demarcatielijn aan het versterken zijn. Het fragiele bestand in Bosnië wordt elke dag vaker geschonden. Donderdag moesten de VN het vliegveld van Sarajevo weer sluiten nadat een vrachttoestel met humanitaire hulp was geraakt door geweerschoten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.