VREDESPROCES

IN DE NIEUWE Waterfront Hall in Belfast beslissen vandaag 858 leden van de partijraad van de Ulster Unionisten, de UUC, over de toekomst van hun provincie en die van hun leider, David Trimble....

Bert Wagendorp

Om tien uur vanochtend begint de bijeenkomst en om twee uur moet die zijn afgelopen, want dan wil popster Brian Kennedy met de soundchecks beginnen voor zijn optreden van vanavond; gelukkig hebben ze in Belfast zo nu en dan ook nog wat anders aan hun kop dan 'het vredesproces'.

De afgelopen week liet zien hoe diep het unionistische kamp is verdeeld. Als het waar is wat sommigen zeggen, dat het Sinn Fein er bij de onderhandelingen vooral om ging het unionisme te splijten, dan kunnen de republikeinse strategen terugzien op een uitermate succesvolle campagne. De calvinistische mannenbroeders vlogen elkaar in de aanloop naar de cruciale stemming enthousiast naar de keel.

De UUP-onderhandelaars werden de afgelopen dagen, tijdens bijeenkomsten waar ze hun argumenten naar voren trachtten te brengen, uitgescholden, bespuugd en geslagen. Alle leden van de partijraad ontvingen woensdag een brief, ondertekend door Gerry Adams, waarin stond dat ze toch ook wel wisten 'dat Groot-Brittannië Ulster zo snel mogelijk wil verlaten' en dat het daarom maar het beste was 'David Trimble te steunen op weg naar een welvarend Ierland'.

De brief was uiteraard niet afkomstig van de leider van Sinn Fein, maar een falsificatie uit eigen unionistische kring, in een poging het aantal nee-stemmen verder op te voeren.

Op de Noord-Ierse radio werd ondertussen op gedegen protestantse wijze gediscussieerd over de vraag of de Bijbel bij de komende stemming als richtsnoer kan dienen. Bijbelvaste voor- en tegenstanders kwamen tot de conclusie dat zulks inderdaad het geval is.

De tegenstanders van het akkoord leken, naarmate de week en het gevecht om de stemmen vorderde, aan de winnende hand. Maandag dachten de Trimblistas nog gemakkelijk te zullen winnen. Maar een donderdag door de Daily Telegraph uitgevoerde peiling wees in een andere richting: de stemming wordt een uitermate heikele zaak voor Trimble en de zijnen. Nog steeds geloven de meeste UUP'ers dat de partijraad in meerderheid achter Trimble zal gaan staan, maar de marge met de tegenstanders zal heel klein zijn.

Aangenomen wordt dat Trimble, ook al wint hij met één stem verschil, de vorming van een regering zal doorzetten. De vraag is alleen wat de UUP-parlementariërs in dat geval zullen doen. Eén van Trimbles 28 Assemblee-leden is al overgelopen naar Paisley's DUP. Er hoeven nog maar zeven anderen te volgen om het unionistische anti-akkoordblok zo groot te maken dat elk regeringsinitiatief kan worden tegengehouden.

Trimble smeekte de leden van zijn partijraad de laatste dagen bijna op zijn knieën om hem te steunen. Volgens de beoogde premier kan er niets fout gaan.

Verloopt alles volgens plan, dan heeft Noord-Ierland zowel een eigen regering als - een tijdje later - de wapens van de IRA. Dat is schitterend. Gaat het niet goed en weigert de IRA bij nader inzien te ontwapenen, redeneerde Trimble, dan blaast de UUP de regering en de daarbij behorende instituties alsnog op en krijgen Sinn Fein en de IRA er van de hele internationale gemeenschap van langs vanwege hun verraderlijke gedrag. Dat is minder schitterend, maar niet slecht voor de UUP.

Maar Trimbles tegenstanders geloven niet dat er niets te verliezen is. Zij vrezen dat wanneer de regering er eenmaal is en de bestuurlijke lichamen die de relaties tussen het Noorden en de Republiek moeten versterken zijn gevormd, er geen weg terug meer is. Zelfs niet als de unionisten de regering vanwege een onwillige IRA zou verlaten.

Maar meer nog dan rationele overwegingen spelen vandaag emotionele motieven een rol. Veel unionisten vinden het nog steeds een even onvoorstelbare als ijzingwekkende gedachte dat hún leider in een kabinet gaat zitten met leden van Sinn Fein. De haat en het wantrouwen jegens Gerry Adams zijn in unionistische kring zo diep geworteld, dat Trimble de Sinn-Feinleider naar verluidt heeft verzocht hem in het openbaar niet al te zeer te prijzen. Wie door Adams wordt geprezen, redeneren veel unionisten, moet wel een vals sujet zijn.

Het zou voor Noord-Ierland een absolute ramp betekenen als de UUC vandaag besluit het akkoord af te wijzen. Dat zou het einde zijn van het vredesproces. Het zou ook het einde betekenen voor de enige man die de unionisten naar gematigder streken kan voeren, David Trimble. En het zou de haviken in zijn partij de vrije hand geven.

Het was een cliché, maar minister Mandelson had gelijk toen hij de studenten in Belfast deze week voorhield dat met een afwijzing door de UUC 'dé kans van een generatie zou zijn verloren'. Noord-Ierland kan zich een nederlaag voor Trimble helemaal niet veroorloven. Valt vandaag de stemming On the Waterfront verkeerd uit, dan kan dat wel eens het begin zijn van de The Troubles, part II.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden