Vredesproces N-Ierland op instorten

Het vredesproces in Noord-Ierland verkeerde woensdagavond op de rand van instorting, nadat de unionistische leider en beoogd premier Trimble de voorstellen van de Britse premier Blair had afgewezen....

Van onze correspondent Bert Wagendorp

'Ik ben niet bereid te zoeken naar een verandering in de partijlijn', zei Trimble woensdagavond na een korte bijeenkomst van het partijbestuur van de UUP. Daarmee verwees hij alle pogingen van Blair om nog deze week de vorming van een Noord-Ierse regering met unionisten en republikeinen te verwezenlijken, naar de prullenbak en stortte hij het vredesproces in een diepe crisis.

Blair deed woensdagmiddag nog een poging de unionisten te lijmen door hen te verzekeren dat de commissie die toezicht moet houden op de ontwapening, daarvoor met de paramilities een strikt tijdschema zal afspreken.

Maar dat amendement ging Trimble niet ver genoeg. Hij wilde dat in de wet een bindend tijdschema zou worden opgenomen: vier dagen na de vorming van een regering zouden de gesprekken tussen ontwapeningscommissie-voorzitter De Chastelain en de paramilities moeten beginnen en vier weken later zouden de eerste wapens moeten worden ingeleverd. Bovendien wilde Trimble dat de nieuwe regering de bevoegdheid zou krijgen Sinn Fein eruit te gooien, als de IRA in gebreke zou blijven.

De druk op Trimble en de unionisten, om akkoord te gaan met de voorstellen, was de afgelopen dagen enorm opgevoerd. Maar Trimble hield de poot stijf. De unionisten vrezen dat als zij eenmaal akkoord gaan met regeren met Sinn Fein, de ontwapeningseis aan de IRA wordt afgezwakt.

Uit de woorden van Trimble viel woensdagavond op te maken dat de premier het op dit moment onmogelijk acht zijn partij over de streep te trekken, zonder daarmee zijn eigen positie in gevaar te brengen. Haviken in de UUP waarschuwden de afgelopen dagen voor een scheuring in zijn partij, als Trimble te veel water bij de wijn zou doen.

Wat de consequenties van de weigering van de unionisten zijn, was woensdagavond niet duidelijk. Minister voor Noord-Ierland Mo Mowlam belegde voor vanochtend een bijeenkomst van de Noord-Ierse Assemblee, waar alle partijen hun ministers moeten nomineren. Zondag zou vervolgens de overdracht van bevoegdheden van Westminster naar Belfast plaatsvinden.

Maar het is nu hoogst twijfelachtig of de UUP kandidaten zal nomineren voor de haar toekomende vier ministersposten. Als de partij dat niet doet, is de vorming van een regering voorlopig van de baan.

'Ik geloof dat we uiteindelijk overeenstemming zullen bereiken', zei Blair woensdagavond. 'Maar het wordt moeilijk om dat morgenochtend voor elkaar te krijgen.' Het is voor de premier moeilijk de unionisten nog verder tegemoet te komen.

Sinn Fein schreeuwde woensdag al moord en brand over de voorgestelde concessies. 'Wij zullen die met alle macht en middelen bestrijden', zei leider Adams. Volgens hem betrof het voor Sinn Fein onacceptabele aanpassingen van het Goede Vrijdag-akkoord en 'zoethoudertjes voor de unionisten'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden