Vredesmissie kan zonder Tomahawk / Gerectificeerd

Minister Kamp verdedigt de bepleite kruisvluchtwapens met militaire argumenten. En de politieke gevolgen dan, vraagt J. Schaberg...

Minister van Defensie Kamp wil Tomahawk-kruisvluchtwapensaanschaffen voor twee Nederlandse fregatten. In de politiekbestaat hiertegen weerstand: te zware wapens voor een klein landen Nederland wordt daarbij afhankelijk van Amerika. Op 14 oktobergaf het kabinet toch zijn fiat en 's avonds legde de ministerin het NOS Journaal uit waarom die aanschaf nodig was. Op eenkaart was in het Golfgebied een Nederlands fregat metkruisvluchtwapens getekend. Daaromheen een cirkel met een straalvan zestienhonderd kilometer die het bereik aangaf. 'HeelAfghanistan is zo te bereiken', zei de minister, 'dat is vangrote defensieve betekenis voor onze Nederlandse troepen'.

In andere uitlatingen deed hij er nog een schepje bovenop: hetgaat niet om zulke bijzondere wapens; we hebben op onzeM-fregatten al vergelijkbare wapens., We zijn ook nietafhankelijk van de Amerikanen, want we kunnen dit wapen volkomenzelfstandig afvuren, naar het doel geleiden, tot ontploffingbrengen en ook tijdens de vlucht besluiten het weer uit teschakelen. En dat alles over een afstand van zestienhonderdkilometer en met een nauwkeurigheid van tussen de 1 en 10 meter.Maar die verhalen zijn onjuist.

Tomahawks zijn qua doelstelling, dracht en betekenis niet tevergelijken met de andere bewapening waarover Nederland beschikt.Ze zijn bestemd voor de beginfase van een grote operatie. Hetgaat dan om strategische en statische doelen die beschermd wordentegen luchtaanvallen en waarbij vliegtuigen te veel risico lopen.Zijn die doelen eenmaal uitgeschakeld, dan komt de fase van demanoeuvre van de eigen troepen. De bedreiging komt dan vanbeweeglijke vijandelijke eenheden. Ook bij vredesoperaties komtdaarvan het gevaar. Kruisvluchtwapens zijn niet geschikt voorbeweeglijke of tijdgevoelige doelen - daartegen kunnenartillerie, vliegtuigen of helikopters worden ingezet.

Om Tomahawks te programmeren, heeft men een database nodigwaarover alleen Amerika en in geringere mate Engeland beschikken.In noodgevallen kan soms buiten die database worden gewerkt, maardat geeft grote onnauwkeurigheid en risico's. Nederland kan ookom andere redenen nooit op eigen gelegenheid deze wapensinzetten. Daarvoor is toestemming nodig van de theatercommandantdie het gebruik van de lucht in het hele theater coördineert.Kruisvluchtwapen voor Afghanistan, vanuit de Golf gelanceerd,passeren ook Pakistan.

Maar los daarvan, in het geval dat Nederland vollediggeïntegreerd met Tomahawks deelneemt aan een multinationaleoperatie, is die inbreng van ondergeschikt militair belang. Methet gereserveerde bedrag, 57 miljoen euro, kunnen totaal circavijftien à twintig Tomahawks worden aangeschaft. Dat legtnauwelijks gewicht in de schaal. Tijdens de aanval op Irak werdenin eerste weken meer dan achthonderd van deze kruisvluchtwapensvanaf Amerikaanse en Britse schepen afgevuurd.

Er is meer. Nederland moet de krijgsmacht gereedmaken voor dekomende decennia. Welke dreigingen het Westen dan tegemoet moettreden is niet te voorspellen, evenmin hoe dat dan zal gebeuren.Grootscheepse multinationale dwangoperaties kunnen noodzakelijkworden. Of er in Nederland politieke bereidheid is hierin teparticiperen, is niet te voorzien. Maar als de Nederlandsepolitiek het op enig moment opportuun vindt in internationaalverband militair te interveniëren, moet de krijgsmacht voor demeest waarschijnlijke opties gereed zijn.

De middelen, met name de zwaardere, zullen dan voor hetallergrootste deel van de Verenigde Staten komen, of, in hetgeval van een Europese operatie, van Engeland en mogelijkFrankrijk. Voorkomen moet worden dat een onder internationaledruk te zetten land of buitenstatelijke organisatie zich - meteen represaille-actie of door politieke manipulatie - tegen eenenkel land kan richten, bijvoorbeeld tegen het land dat overbedreigende Tomahawk-kruisvluchtwapens beschikt en bereidheidtoont die te gebruiken. Een coalitie van landen mag dan niet dooreen politiek spel uit elkaar kunnen worden gespeeld, solidariteitmoet zichtbaar zijn. Altijd zullen daarom meerdere landen overdeze wapens moeten beschikken en, geval voor geval, de bereidheidmoeten tonen die te gebruiken.

Zulke politiek-strategische overwegingen moeten wordenverdisconteerd. Ten onrechte onderbouwt de minister zijn voorstelechter met militaire argumenten. Beseft moet worden dat het voorNederland vooral om politieke wapens gaat. De argumenten van deminister dat Nederlandse troepen hiermee bescherming wordtgeboden, missen alle grond.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden