Vredesdividend Sri Lanka is nog niet verspeeld

De tsunami leek de regering van Sri Lanka en de rebellen tot elkaar te hebben gebracht. Het wederzijds wantrouwen is echter geheel terug....

Het gedeelde verdriet en de gezamenlijk hulpinspanningen schiepen, na twintig jaar etnische strijd, een sfeer van verzoening. Hervatting van het vredesoverleg, dat twee jaar geleden door de Tamil Tijgers werd afgebroken, leek binnen handbereik.

Maar deze verwachtingen zijn alweer getemperd en beide partijen wisselen als vanouds verwijten uit. De Tamil Tijgers beschuldigen de regering ervan de hulp oneerlijk te verdelen. De Singalezen in het zuiden zouden meer geld en goederen ontvangen dan de Tamils in het noorden en oosten.

De rebellen, die strijden voor autonomie, willen de internationale hulp langs eigen kanalen verdelen, terwijl de regering erop staat de distributie van buitenlandse hulpgoederen centraal te regelen.

De strijdkrachten vrezen dat de Tijgers hulpgeld gebruiken voor herstel van hun militair materieel, vooral van hun schepen.

Woedend waren de Tamils over het tegenhouden van VN-chef Kofi Annan, die door de regering in Colombo werd verhinderd een bezoek te brengen aan slachtoffers in gebieden die in handen zijn van de rebellen. Beschuldigingen van Unicef dat de Tamil Tijgers na de tsunami kindsoldaten ronselden in kampen voor ontheemden, sterkten de autoriteiten in hun overtuiging dat de rebellen nog steeds niet te vertrouwen zijn.

Ondanks de terugslag in de verbroedering is het vredesdividend niet geheel verspeeld. Er zijn nog kansen. Noorse onderhandelaars reizen door het land in de hoop de conflicten over verdeling van hulp op te lossen. En als het meezit, blazen ze ook het zieltogende vredesproces nieuw leven in.

De Noren hebben ervaring in Sri Lanka: zij waren het die in 2002 een staakt-het-vuren wisten te bereiken tussen het leger en de rebellen. Dat bestand heeft onder druk gestaan, maar is intact gebleven. De Noorse minister van Buitenlandse Zaken Jan Petersen had gisteren een 'constructief' gesprek met president Chandrika Kumaratunga en zal vandaag guerrillaleider Velupillai Prabhakaran ontmoeten.

Hoopgevend voor de Noren is dat de regering heeft toegezegd de Tamil-gebieden in het noordoosten niet te zullen overslaan bij de wederopbouw. In documenten waarin de autoriteiten aangeven hoe de 3,5 miljard dollar aan - grotendeels buitenlandse - hulpgelden moeten worden besteed, wordt in elk geval één district genoemd dat in handen is van de Tamil-rebellen. Maar op de vraag van een Reuters-journalist hoe wederopbouw in Tamil-gebieden mogelijk is zonder medewerking van de Tijgers, bleef een regeringswoordvoerder het antwoord schuldig.

Officieel is samenwerking met de Tijgers taboe, maar in de praktijk hebben ambtenaren bij de hulpverlening al samengewerkt met rebellen. Zowel soldaten van het regeringsleger als Tamil-strijders deden niet moeilijk bij controleposten en lieten vrachtwagens met hulpgoederen snel door.

Kort voordat de tsunami toesloeg, leek Sri Lanka nog aan te koersen op een nieuwe ronde in de bloedige burgeroorlog: er waren aanwijzingen waren dat de leiding van de Tamil Tijgers op het punt stond een streep te halen door het bestand en zich sterk genoeg voelde om de gewapende strijd te hervatten. Maar na de vloedgolf van tweede kerstdag zijn de verhoudingen danig gewijzigd.

Waarnemers gaan ervan uit dat de Tamil Tijgers veel wapentuig hebben verloren in de golven. Vooral de marinebasis van de rebellen in Mullaittivu zou zware schade hebben opgelopen.

Het regeringsleger staat ook niet te springen om een nieuw offensief. Het is nog volop bezig de bevolking in de rampgebieden bij te staan. En de aanwezigheid van buitenlandse troepen op Srilankaans grondgebied, onder meer uit de VS, werkt eveneens remmend op martiale ambities.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden