nieuwsafghanistan

Vredesakkoord met Taliban bereidt weg voor militaire aftocht VS uit Afghanistan

De Verenigde Staten en de Taliban hebben zaterdag in Qatar een vredesakkoord getekend dat na bijna twintig jaar strijd voorziet in geleidelijke terugtrekking van de Amerikaanse troepen uit Afghanistan.

De Amerikaanse ‘speciale afgezant voor de verzoening in Afghanistan’ Zalmay Khalilzad (links) en Taliban mede-oprichter Mullah Abdul Ghani Baradar zaterdag in Doha bij de ondertekening van het vredesakkoord tussen de VS en de Taliban.Beeld AFP

Na anderhalf jaar onderhandelen is er een overeenkomst waarin de Amerikanen de komende maanden de 13.000 militairen in Afghanistan verminderen tot 8.600 man. In augustus zullen de VS alle sancties tegen de Taliban opheffen.

Als de Taliban zich inderdaad, zoals de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Michael Pompeo tijdens de ondertekening zei, ‘houden aan hun verplichtingen op het gebied van terrorismebestrijding’, halen de Amerikanen binnen veertien maanden ook de rest van hun manschappen uit Afghanistan weg.

Daarmee komt voor de VS een einde aan de langste oorlog waar de Amerikanen ooit bij betrokken waren. Tegelijkertijd met het vertrek van de Amerikaanse militairen moeten vredesbesprekingen tussen de verschillende Afghaanse strijdende partijen op gang komen. 

Het is onduidelijk wat het plan is voor de 8.500 Navo-soldaten uit 37 andere landen die de Afghaanse regering militaire training geven. Hun militaire bases blijven voorlopig gehandhaafd.

Gok

Het akkoord is volgens Amerikaanse veiligheidsexperts een gok. Het staat of valt met de belofte van de Taliban hun territorium in Afghanistan niet langer ter beschikking te stellen aan extremisten die daar aanvallen op Amerikaanse doelen voorbereiden. 

De VS moeten controleren of de Taliban daadwerkelijk hun innige banden met terroristische organisaties verbreken. Binnen de gelederen van de Taliban bevinden zich ook mensen die loyaal zijn aan islamitische splintergroeperingen die willen doorvechten. 

Het akkoord voorziet dan ook niet in een wapenstilstand, maar slechts in ‘reductie van geweld’. Daardoor was het deze week voor Afghaanse begrippen uiterst rustig. Of die fragiele vrede ook langer houdbaar is, zal nog moeten blijken.

Sprankje hoop

Voor de Afghaanse bevolking betekent de ondertekening van het vredesakkoord een nieuw sprankje hoop na tientallen jaren bloedige strijd en ontelbare doden. 

Die strijd begon met de invasie van Afghanistan door de Sovjet-Unie in de jaren tachtig. Daarna rukten de soennitische extremisten van de Taliban op. De VS mengden zich in het conflict in 2001 na de aanslagen op Amerikaanse doelen door Al-Qaida, een terroristische organisatie die nog steeds wordt gesteund door de Taliban. De VS brachten het schrikbewind van de Taliban in 2001 binnen enkele maanden ten val. De Taliban trokken zich terug in buurland Pakistan. 

Slepend conflict

Vervolgens ontstond een slepend conflict: de VS probeerden een stabiele, functionerende Afghaanse overheid op te bouwen, terwijl de Taliban bijna de helft van het land terug veroverden. Ook plaatselijke krijgsheren en drugscriminelen mengden zich in het conflict.

De aanhoudende strijd tussen verschillende groeperingen is de achilleshiel van dit vredesakkoord, maar dat probleem is doorgeschoven naar de zogenaamde ‘intra-Afghaanse besprekingen’.

Binnen vijftien dagen moeten alle Afghaanse betrokkenen in de Noorse hoofdstad Oslo aan tafel gaan teneinde in heel Afghanistan het bloedvergieten te stoppen. Ook moeten ze tot een nieuwe machtsverdeling komen en afspraken maken om de mensenrechtenpositie van vrouwen en etnische minderheden te verbeteren.

Uiterst gecompliceerd

Dat is een uiterst gecompliceerd proces. Eerste struikelblok is de vrijlating van gevangenen aan beide kanten om vertrouwen op te bouwen voordat de Afghaanse onderhandelingen beginnen. 

De Afghaanse president Ashraf Ghani zei zondag, een dag na ondertekening, al dat hij niet van plan is vijfduizend Taliban-gevangenen zo snel vrij te laten. Tijdens de onderhandelingen voor het vredesakkoord klaagde de Afghaanse regering op een zijspoor te worden gezet omdat de VS zich concentreerden op de Taliban. Zelf is de Afghaanse regering intern overigens zwaar verdeeld over de aanpak van de besprekingen met de Taliban en andere strijdende partijen.

Taliban-leider Baradar greep de ondertekening zaterdag aan voor een oproep tot een islamitisch regime voor heel Afghanistan. 

Terwijl de Taliban in Doha een overwinningsfeest op ‘de arrogantie van het Witte Huis’ vieren, is de ondertekening een ongemakkelijke klus voor de Amerikaanse minister Pompeo van Buitenlandse Zaken. 

Pompeo ondertekende weliswaar niet zelf, maar dat hij als getuige zij aan zij stond met een dertigkoppige delegatie van de Taliban, geeft in de ogen van veel Amerikanen internationale legitimiteit aan de extremisten die Osama bin Laden een schuilplaats boden in de periode dat het toenmalige Al Qaida-kopstuk de aanslagen van 9/11 en andere aanvallen op de VS voorbereidde.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden