Postuum Uri Avnery

Vredesactivist Uri Avnery (1923-2018) leefde niet lang genoeg om vrede mee te maken

Optimist is de titel van de autobiografie van de bekendste Israëlische vredesactivist, Uri Avnery, die maandag op 94-jarige leeftijd overleed. Maar hij ‘bereikte niet het einde van de weg, leefde niet lang genoeg om vrede mee te maken’, schreef mensenrechtenorganisatie Gush Shalom in een korte ode aan haar oprichter.

Uri Avnery met Arafat in 1982

Een ‘visionair’ noemt Gush Shalom (Vredesblok) hem. Al in de jaren vijftig sprak en schreef hij over een onafhankelijke Palestijnse staat naast Israël. Een denkbeeld dat decennia later door vrijwel de hele wereld werd omarmd, maar waaraan het huidige Israëlische bewind slechts lippendienst bewijst.

Als journalist was Avnery begin jaren tachtig de eerste Israëliër die wijlen Yasser Arafat sprak, toen het ten strengste verboden was terroristen te ontmoeten. De in het geheim voorbereide ontmoeting met de Palestijnse leider in de door Israël belegerde Libanese hoofdstad Beiroet, maakte indruk op Avnery. ‘Op televisie lijkt hij (Arafat, red.) fanatiek, agressief, maar in werkelijkheid is hij een man met een warm hart’, zei Avnery jaren later. ‘Een sterke man, een leider’, oordeelde de vredesactivist over de Palestijn die door veel Israëliërs werd gezien als een massamoordenaar. Naïviteit was toen het minste wat Avnery werd verweten.

‘Bezettingsleger’

Avnery, geboren als Helmut Ostermann, emigreerde met zijn ouders vanuit Duitsland in 1933 toen de nazi’s aan de macht kwamen, naar het toenmalige Britse mandaatgebied Palestina. Als tiener sloot hij zich aan bij de Joodse ondergrondse verzetsbeweging Irgoen, die het voornamelijk gemunt had op Britse militaire doelen maar ook Palestijnse burgers niet spaarde. Na de oprichting van de staat Israël in 1948 trad Avnery in dienst bij het reguliere leger. Hij trok echter al snel de conclusie dat het ‘volksleger’ een ‘bezettingsleger’ was, en zwaaide af.

In 1950 werd hij uitgever en hoofdredacteur van het weekblad HaOlam Hazeh (Deze Wereld), een platform voor kritiek op Israëlische politici en instituties. Medewerkers van het tijdschrift werd bedreigd, soms aangevallen en adverteerders boycotten het blad. Avnery zou er veertig jaar lang aan verbonden blijven.

Hartinfarct

Tien jaar lang was hij lid van de Knesset, het parlement, namens linkse splinterpartijtjes. In woord en geschrift (hij schreef een dozijn boeken) keerde Avnery zich niet alleen tegen de bezetting, maar wond zich ook op over de groeiende macht van ultra-orthodoxe partijen en de verrechtsing van de politiek.

Begin deze maand werd hij getroffen door een hartinfarct. Hij was van plan geweest om in zijn woonplaats Tel Aviv deel te nemen aan een grote demonstratie tegen de recente, zeer omstreden ‘nationaliteitswet’. Daarin wordt Joden ‘het exclusieve recht op nationale zelfbeschikking’ toegekend, en een einde gemaakt aan de gelijkwaardigheid van Hebreeuws en Arabisch als Israëls talen. 

Foto AFP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.