Vrede Nu ontrafelt bouw nederzettingen

Zo'n 30 procent van de Joodse nederzettingen is gebouwd op Palestijnse privégrond. De Israëlische wet verbiedt dat, maar Jeruzalem trekt zich er niets van aan....

Van onze correspondent Alex Burghoorn

De Israëlische nederzettingenpolitiek ontrafelen is geen kinderspel. Alleen onvermoeibaar speurwerk brengt de machinaties achter de bouw van Joodse dorpen en steden op bezet Palestijns gebied aan het licht. Stukje bij beetje dan.

Vrede Nu, de Coalitie Tegen de Verwoesting van Huizen en andere Israëlische organisaties hebben er al jaren een dagtaak aan.

Openheid over de na 1967 ingezette nederzettingenbouw, geeft de Israëlische overheid zelden of nooit. Het internationaal recht verbiedt een bezettende macht de eigen bevolking te verplaatsen naar bezet gebied. Het Internationaal Gerechtshof in Den Haag heeft de nederzettingen in 2004 zelfs illegaal verklaard.

De woonwijken met naar schatting 260 duizend kolonisten op de Westoever staan een vredesakkoord tussen Israël en de Palestijnen in de weg – en dan wonen er ook nog 200 duizend Israëli’s in Palestijns Oost-Jeruzalem.

De databank met gegevens over het landbezit op de Westoever was al langer door de onderzoekers van Vrede Nu beschouwd als een hoofdprijs. Alleen daarmee valt te bepalen op wiens grond de nederzettingen zijn gebouwd, én of Israël zich heeft gehouden aan de uitspraak van het Hooggerechtshof in de Elon More-zaak van 1979. Het hof verbood toen nog langer Palestijns particulier grondbezit te gebruiken voor de bouw van kolonistenwoningen. Alleen voor strikt militair gebruik is tijdelijke onteigening toegestaan.

Het rapport van Vrede Nu stelt dat ruim 31 procent van de grond waarop in de afgelopen 27 jaar nederzettingen zijn gebouwd, toch in particulier bezit blijkt te zijn van Palestijnen. ‘Het wijst op een rechtstreekse schending van de Israëlische wet door de staat zelf, uitgevoerd door de architecten en leiders van de nederzettingenbeweging’, aldus het rapport.

Deze onthulling brengt de regering van premier Ehud Olmert in verlegenheid – maar niet direct in problemen. Anderhalf jaar geleden heeft advocate Talia Sasson in opdracht van de staat een rapport geschreven over ‘illegale buitenposten’, zeg maar nederzettingen in spe. Haar conclusies over de rol van de overheid waren vernietigend. Maar tot op heden zijn haar aanbevelingen niet of nauwelijks opgevolgd. Van het ontruimen van bewoonde buitenposten is het nog niet gekomen.

Vrede Nu en geestverwante Israëlische bewegingen proberen steevast de regering via de Israëlische rechter te dwingen het nederzettingenbeleid te veranderen. Dezelfde methode wordt gevolgd om de bouw van de muur rond de Westoever te vertragen. Het zijn lange, juridisch-technische procedures. Maar ze nemen hun toevlucht ertoe, omdat de internationale gemeenschap vooralsnog geen stappen heeft ondernomen tegen de overtredingen van het internationaal recht door Israël.

Toen Vrede Nu, met de Wet op de Vrijheid van Informatie in de hand, een verzoek bij de rechtbank indiende tot openbaarmaking van de databank met landbezit, vroeg de landsadvocaat in mei 2006 om uitstel van de behandeling. ‘De kwestie is complex en zeer gevoelig.’ Uiteindelijk zijn gegevens doorgespeeld door een bron binnen het Burgerlijk Bestuur, dat verantwoordelijk is voor alle niet-militaire aangelegenheden van de bezetting op de Westoever. De registratie van Palestijns landbezit is gebrekkig. In de tijd van het Ottomaanse rijk is er nauwelijks iets op schrift gesteld. Pas onder het Britse en Jordaanse bestuur is er werk van gemaakt. Alle niet aan particulieren toegeschreven grond staat te boek als ‘staatsgrond’, waarvan ruim 54 procent in gebruik is voor nederzettingen.

Van wie die grond is, is onduidelijk omdat Jordanië er geen aanspraak meer op maakt en Israël het nooit annexeerde. Het neemt niet weg dat de Palestijnen er eens hun eigen staat hopen te vestigen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden