Vrede, katjoesja's en de herverkiezing van Peres

'Het bloed zat tegen het plafond, het droop van de traptreden, vormde plassen. Het besmeurde de laarzen van de VN-soldaten die tussen de lijken zochten naar overlevenden....

Een verslaggeefster van Time beschrijft wat ze donderdag zag in het VN-kampement van Kana, vlak na het Israëlische bombardement waarbij zeker honderd Libanese vluchtelingen omkwamen.

Tot het bloedbad had Israël op tamelijk veel begrip mogen rekenen - in het Westen riep alleen de Franse president Chirac dat Israëls wraak buiten proportie was. Maar de VS, de belangrijkste bondgenoot, stemden in met Jeruzalems wraak - tenslotte hadden Amerikaanse diplomaten er al enige tijd en zonder resultaat bij Syrië op aangedrongen dat het zijn invloed op Hezbollah aan zou wenden om de katjoesja-regen op noord-Israël te doen stoppen. Na Kana verklaarde president Clinton kortaf: 'De partijen moeten een bestand sluiten'.

Een bestand. Maar niet (alleen) tussen Hezbollah en Israël. 'Als Israël bij Sarba en Wadi Jilo het Libanese leger aanvalt, dan mikt het op de staat Libanon', schrijft le nouvel Observateur. 'Als het de Bekaa-vallei aanvalt, waar het Syrische leger zich ophoudt, is het echte mikpunt Damascus. En als de aanvallen zijn gericht op Baalbek, waar leden van de Iraanse Revolutionaire Garde zitten, is de boodschap mede aan Teheran gericht.'

The Economist maakt een gelijkluidende analyse. Israël probeert de regeringen te treffen die het Hezbollah mogelijk maken te opereren. Maar het Britse blad onderschrijft ook Jacques Chiracs eerdere conclusie: Israël heeft de verhoudingen uit het oog verloren. 'De afstraffing van Libanon onthult dat het vrede-zoekende Israël nog steeds het omsingelde Israël is, dat eerst slaat en pas daarna praat.'

En dan zijn er de verkiezingen, eind mei. L'Évènement du jeudi promoveert ze tot belangrijkste reden voor de aanvallen op Libanon en kopt: 'Raketten om de stembussen te vullen'.

De verkiezingen zijn nog een reden waarom Peres op buitenlandse steun kon rekenen. 'Voor de vrede in de regio zou het uitstekend zijn als Peres volgende maand de verkiezingen wint', verzekert the Economist.

Dat is ook de mening van de Israëlische hoogleraar filosofie Avishai Margalit, die voor The New York Review of Books Peres' memoires (Battling for Peace) bespreekt. Hoewel Margalit zeker geen lofzang op Peres schrijft ziet hij een eventuele overwinning van Netanyahu onmiskenbaar met angst tegemoet. Margalit schreef zijn essay vòòr Israëls bombardementen, maar na de zelfmoordaanvallen die tientallen Israëli's het leven kostten. 'De toekomst van de vrede tussen Israël en de Palestijnen zou wel eens helemaal af kunnen hangen van een tweede termijn voor Peres' Arbeidspartij', concludeert hij.

De uitvoering van de Oslo-akkoorden kan Netanyahu natuurlijk niet helemaal terugdraaien - hij kan moeilijk Gaza heroveren en de steden op de Westoever weer gaan bezetten. Maar de Likud kan de akkoorden traineren, tot er niets van over is. 'Als Likud wint, kan blijken dat de Oslo-akkoorden niet meer waren dan een voetnoot in de geschiedenis', schrijft Margalit.

Maar de Israëlische schrijver en vredesactivist Uri Avneri lijkt al niet meer te geloven in de gunstige invloed van een herkozen Peres op het vredesproces. Hij ziet in de krijgsheer Peres nauwelijks verschil meer met diens tegenhanger Netanyahu: de een werft met 'vrede en veiligheid', de ander met 'veiligheid en vrede'.

Avneri meent dat Peres de gevangene is geworden van zijn generaals. Zijn voorganger Rabin was zelf stafchef geweest en liet zich de wet niet voorschrijven, Peres heeft geen militair verleden en kan zich een dergelijke onafhankelijke opstelling niet veroorloven. Hij moest iets doen om de volkswoede te bezweren en reageerde met buitensporig geweld. Dat leidde tot het bloedbad van Kana, door de militairen een 'betreurenswaardige tragedie' genoemd. 'Alsof', schrijft Avneri, 'hun strafmaatregelen anders dan in een tragedie konden eindigen'.

Hanneke de Klerck

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden