Vrede in Sudan op papier bereikt

Jaren van intensieve voorbereiding leverden een ingewikkeld vredesakkkoord op dat volgens alle partijen zeer lastig uitvoerbaar is. Het zwijgt echter over Darfur....

Het vredesakkoord omvat zeer gedetailleerde afspraken. Het opstellen van de afspraken heeft een aantal jaren gekost. Het omzetten ervan in de praktijk zou nog wel eens lastiger kunnen blijken. Tijdens de plechtige ondertekening gisteren in Nairobi maakte spreker na spreker al duidelijk dat de overeenkomst zo gedetailleerd is en zulke ingrijpende concessies van alle partijen vergt, dat verwezenlijking zeer lastig wordt.

De overeenkomst voorziet er onder meer in dat het zuiden een eigen leger krijgt, een aandeel in de nationale rijkdommen, religieuze vrijheid in plaats van een opgelegde sharia, en een nieuwe grondwet voor een interim-periode van zes jaar. Daarna kunnen de tien zuidelijke staten een referendum houden over onafhankelijkheid. Voordat het zover is, moeten de Sudanese regering en de SPLA het vredesakkoord nog ratificeren.

De nu gesloten overeenkomst lijkt op het akkoord dat een einde maakte aan een burgeroorlog tussen Noord- en Zuid-Sudan van 1955 tot 1972. Het akkoord werd in 1983 door het bewind in Khartoem opgezegd. Daarop volgde de huidige oorlog, die twee miljoen levens kostte en vier miljoen mensen op de vlucht dreef.

Maar mocht dit conflict al worden bijgelegd, dan zijn er nog de rebellen in Darfur, nog los van de tientallen milities die losvaste banden hebben met de regering en rebellen die het niet eens zijn met de overeenkomst.

Cynthia Gaigals, woordvoerster van zes hulporganisaties die in Sudan werken, zei gisteren dat een vredesregeling die de wortels van het conflict in Darfur niet aanpakt, nauwelijks kans van slagen heeft. De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Colin Powell sprak van een veelbelovende dag voor Sudan, maar 'alleen als de beloftes worden nagekomen'. De VS zullen de verhoudingen met Sudan pas normaliseren als er vrede is.

Volgens John Prendergast van de onafhankelijke International Crisis Group (ICG) kan het akkoord vrede opleveren voor Sudan als het ook van toepassing wordt verklaard voor Darfur. Maar volgens de ICG heeft Khartoem de overeenkomst deels getekend om de aandacht van Darfur af te leiden. 'Het belangrijkste doel van de regering is aan de macht te blijven en daartoe gebruikt zij verschillende tactieken in de regio's.'

Van diverse kanten wordt daarom aangedrongen op een breed internationaal vredesinitiatief. Anders blijven de conflicten in delen van Sudan conflicten doorwoeden en zal het land nooit vrede kennen.

Een andere mogelijkheid is dat Sudan zich in tweeën splitst en dat het olie-exporterende zuiden een nieuwe natie wordt. De bewoners van het overwegend christelijke en animistische zuiden krijgen de kans voor afscheiding te stemmen, een concessie van de islamistische noordelijke regering aan de zuidelijke opstandelingen, die autonomie eisten.

De leider van de SPLA, John Garang, wordt in de nieuwe regering Sudans eerste vice-president en zijn beweging krijgt een deel van de nationale macht. Khartoem hoopt dat de SPLA de komende zes jaar de voordelen van samenwerking gaat zien voor de zeer arme zuidelijke regio als het de olieinkomsten deelt. De opbrengst van de olie (320 duizend vaten per dag) moet gelijkelijk worden gedeeld tussen noord en zuid.

Mocht het zuiden zich toch willen afsplitsen, dan is het de vraag of de internationale gemeenschap een deling van het land zal toestaan, gezien de kans op nog meer instabiliteit. De Afrikaanse Unie houdt verder vast aan de onschendbaarheid van de (koloniale) grenzen. Alleen als Khartoem onze harten wint blijven we, was gisteren het motto van de zuidelijke leiders.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden