Vragen die niemand stelt

De personages in de films van George Sluizer spreken alle talen van de wereld. Van Engels en Portugees, tot Frans en Nederlands....

Jan Pieter Ekker

Regisseur, producent en scenarioschrijver Sluizer heeft altijd over de Nederlandse grenzen heen gekeken. Hij werd in 1932 geboren in Parijs, groeide op in Engeland, voer een tijd op de grote vaart, en woonde onder meer in Noorwegen, Frankrijk en Portugal. Hij maakte coproducties met Frankrijk (Spoorloos, 1988) en Duitsland, Italië en Engeland (Utz, 1992), Portugal (Mortinho por chegar a casa, 1996) en één film in Hollywood: de Spoorloos-remake The Vanishing (1992).

La balsa de piedra - de internationale titel is The Stoneraft; de vertaling luidt Het stenen vlot - is een verfilming van de roman Ajangada de pedra van de Portugees José Saramago uit 1986. In de magisch-realistische vertelling neemt de Nobelprijswinnaar (1998) stelling vóór het behoud van Spaanse en Portugese culturele waarden die onder druk stonden door de Europese eenwording.

Het Iberisch schiereiland scheurt los van Europa en stoomt - als een gigantisch stenen vlot - op richting Atlantische Oceaan, om ergens tussen Afrika en Latijns-Amerika halt te houden.

Voor het zover is, beleven vijf uitverkorenen ieder iets bijzonders. De mooie Joaquim werpt een enorme steen in de zee, die vervolgens als een kiezel over de golven blijft scheren. De oude Pedro voelt de aarde trillen. Onderwijzer José wordt waar hij ook gaat of staat gevolgd door een zwerm spreeuwen. Maria spint een wollen draad waaraan geen einde komt. En Joana trekt met een olmtak de streep in de grond waaruit de scheur in de Pyreneeën ontstaat.

De vijf treffen elkaar zonder te zoeken. Vervolgens vindt het genootschap van de kloof ook het antwoord op een vraag waarvan ze niet eens precies weten hoe die eigenlijk luidt; terwijl de chaos om hen heen groter wordt, ontdekken zij in elkaar de liefde. In zijn allegorie posteert Sluizer intuïtie en fantasie pontificaal tegenover wetenschappelijk bewijs, de schoonheid van de natuur tegenover de heisa van de stad, solidariteit en idealen tegenover kille logica - en hij laat er geen misverstand over bestaan waar zijn sympathie ligt.

Terwijl Amerikaanse ingenieurs vergeefse pogingen doen de kloof te dichten, en de Spaanse en Portugese autoriteiten in korte, lachwekkende scènes om kalmte roepen, geeft Sluizer, zelf nog even te zien als persvoorlichter, de avonturen van de vijf alle ruimte. Alleen gebeurt er vrijwel niets.

Doelloos trekt het genootschap door de Pyreneeën. Eerst in een oranje 2CV, later met een houten kar, getrokken door twee echte paarden. Iedereen heeft een gelukzalige glimlach op het gezicht.

Het gebrek aan spanning maakt de zoektocht tot een langdradige exercitie, ook al heeft Sluizer wel degelijk iets te bieden; in technisch opzicht is La balsa de piedra, die totstandkwam dankzij de fiscale steunmaatregelen van de Nederlandse overheid, meer dan geslaagd.

De fotografie (van het fotogenieke landschap) van Goert Giltay is fraai, de speciale effecten van Lukkien Digital Studios (eerder verantwoordelijk voor de post-productie van films als Abeltje en Minoes) effectief.

Het resultaat is een sympathiek en sfeerrijk, maar afstandelijk en conflictloos sprookje. Voor de regisseur van Spoorloos - ook een internationale coporductie, ook een boekverfilming, ook een roadmovie - is dat niet genoeg.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden