Vragen bij baan van Hirsi Ali

Hoe lang zal het duren voordat Ayaan Hirsi Ali en haar nieuwe werkgever, een conservatieve Amerikaanse denktank, zullen botsen, vraagt Guido Derksen....

Morgen, donderdag 31 augustus, wordt Ayaan Hirsi Ali met een afscheidssymposium uitgezwaaid. De door de VVD georganiseerde bijeenkomst heeft als thema: ‘De rol van de volksvertegenwoordiger in de 21ste eeuw’.

Hirsi Ali vertrekt naar Washington, want haar boodschap vond hier geen weerklank meer, ondanks alle podia die haar keer op keer ter beschikking werden gesteld om die boodschap uit te dragen. Huisvestingsperikelen noopten Hirsi Ali tot een vervroegd vertrek naar de Verenigde Staten. Haar vaste souffleurs en tekstschrijvers zullen op zoek moeten naar een nieuwe spreekbuis.

De afgelopen jaren was Hirsi Ali nauwelijks uit het nieuws weg te slaan. Wat ze vooral deed, was onderwerpen agenderen. Een deel daarvan agendeerde zichzelf (islamitisch extremisme); een deel was al eerder geagendeerd (de schaduwzijden van het multiculturalisme); en een deel kwam door haar activisme hoger op de agenda (emancipatie moslima’s, eerwraak).

Wat al dit agenderen uiteindelijk aan positiefs heeft opgeleverd, welke constructieve oplossingen Hirsi Ali heeft aangedragen voor reële maatschappelijke kwesties en wat ze per saldo heeft bereikt als integratiewoordvoerder voor de VVD-fractie, dat blijft helaas nogal onduidelijk. Jammer dat ze zich nooit echt kritisch en diepgaand heeft laten interviewen, dan hadden we in ieder geval geweten hoe ze hier zelf tegenaan kijkt.

Intrigerend bij haar vertrek naar de VS is de vraag wat Hirsi Ali denkt te gaan bereiken bij haar nieuwe werkgever, het American Enterprise Institute for Public Policy Research (AEI). Deze denktank is gevuld met reborn christians, Bush-getrouwen, felle tegenstanders van homohuwelijk, abortus en euthanasie, hardcore neocons en haviken. Wie komt Ayaan straks zoal tegen bij de AEI-koffieautomaat?

Bijvoorbeeld Karl Zinsmeister, assistent van George W. Bush, en Lynne Cheney, de vrouw van vice-president Dick Cheney. Of David Frum, oud-tekstschrijver van president George W. Bush. En de oerconservatieve Newt Gingrich, van 1995 tot 1999 leider van de Republikeinen in het Huis van Afgevaardigden. Jeane Kirkpatrick, nóg conservatiever, en onder Ronald Reagan permanent VS-afgevaardigde in de VN.

Ook op de loonlijst bij het AEI: Michael Ledeen, die als een van de belangrijkste figuren in de Iran-Contra-affaire (in de jaren tachtig, red) nauw betrokken was bij de wapenleveranties aan Iran. En Richard Perle, bijnaam ‘Prince of Darkness’, voormalig onderminister van Defensie onder Reagan en een van de architecten van de oorlog in Irak. Eveneens een interessante collega die Hirsi Ali in de kantine zal treffen, is Charles Murray.

Murray publiceerde in 1994 met Richard Herrnstein The Bell Curve; Intelligence and Class Structure in American Life. In deze controversiële studie zet Murray nauwgezet uiteen dat er wetenschappelijk aantoonbare etnische en raciale verschillen in intelligentie zijn. Zo zijn negers volgens Murray gemiddeld dommer dan blanken. Ook betoogt hij dat mensen vooral vanwege hun lagere intelligentieniveau in de onderklasse terechtkomen, en niet vanwege raciale of sociale achterstellingen.

Wat heeft Hirsi Ali in vredesnaam in dit rechtse gezelschap te zoeken? En wat wil het AEI met een linkse activiste die ijvert voor gelijke rechten voor homo's, voor een rigide scheiding van kerk en staat en voor de afschaffing van elke vorm van bijzonder onderwijs? Is ze soms de excuus-zwarte waarnaar het AEI op zoek was?

Kort geleden gaf ik een lezing aan een groep Amerikaanse hoogleraren, op studiereis naar Frankrijk en Nederland. Zij vertelden me dat Hirsi Ali bij het AEI geen poot aan de grond zal krijgen met haar pleidooien voor secularisme en homo-emancipatie. Ze hebben het sterke vermoeden dat de nieuwe AEI-medewerkster slechts zal worden gebruikt als etalagemateriaal. Met haar schuift het AEI een ervaringsdeskundige naar voren die kan vertellen hoe vreselijk het allemaal wel niet is met de moslims – uiterst nuttig in de neo-conservatieve kruistocht tegen de islam.

In een kort vraaggesprek in weekblad Opzij (juli/augustus 2006) vertelt Hirsi Ali dat ze bij het AEI aan haar boek Shortcut to Enlightenment gaat werken, waarin de profeet Mohammed fictief in gesprek gaat met drie westerse denkers. Tussendoor werkt ze aan Submission-2, daarna volgt een tweede Shortcut, waarin Mohammed, nog steeds op zoek naar verlichting, in discussie gaat met de Amerikaanse Founding Fathers. Hirsi Ali geeft aan dat het AEI haar geen strobreed in de weg zal leggen bij haar werkzaamheden.

Maar waarom het risico gelopen? Je kunt toch ook gewoon zelfstandig aan boekprojecten werken, zoals de meeste onafhankelijke auteurs dat doen? Als oud-Kamerlid is Hirsi Ali niet veroordeeld tot de bedelstaf; bovendien kan ze op de lezingenmarkt een aardig extraatje opstrijken. Waarom dan jezelf als seculiere atheïste encanailleren met de christen-fundamentalisten van het neo-conservatieve Bush-kamp?

Opmerkelijk is dat Hirsi Ali in Opzij ook zegt dat de VVD niet voor honderd procent haar partij was, dat ze een linkse vrouw in een rechtse partij was en dat ze heel anders over het vreemdelingenbeleid denkt dan de VVD. Maar had ze bij haar transfer van PvdA naar VVD juist niet voor de camera’s opgetogen beweerd zich volledig thuis te voelen bij de liberale VVD-familie? Wat moeten we hiervan denken? Heeft de VVD destijds een paard van Troje binnengehaald? En, aansluitend hierop: komt de nieuwe overstap van Hirsi Ali naar het AEI voort uit opportunisme, berekening of naïviteit? Ligt het antwoord op de laatste vraag misschien verscholen in de volgende opmerking die ze in Opzij maakte: ‘Als je iets wilt bereiken – en dat wil ik – moet je bij de partijen zijn die de macht hebben?’ Of is er gewoon sprake van een riant salaris, dat ruimschoots opweegt tegen eventuele principiële bezwaren?

Ik vind eigenlijk dat we er recht op hebben de antwoorden te weten, na alle opschudding die Ayaan Hirsi Ali de laatste jaren in Nederland heeft veroorzaakt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden