nieuws

Vraagtekens bij vertrek minister Van Nieuwenhuizen naar energiebranche

De voortijdige overstap van minister Cora van Nieuwenhuizen (58) van Infrastructuur en Waterstaat komt haar in Den Haag op kritiek te staan. Van Nieuwenhuizen is de negende bewindspersoon uit de regering Rutte III die aftreedt voor het einde van de regeertermijn.

Minister Cora van Nieuwenhuizen. Beeld ANP / Hollandse Hoogte / Arie Kievit
Minister Cora van Nieuwenhuizen.Beeld ANP / Hollandse Hoogte / Arie Kievit

Van Nieuwenhuizen wordt voorzitter van Energie-Nederland, de branchevereniging van energiebedrijven en een van de organisaties die in Den Haag lobby bedrijft namens de energiesector. Ze begint per 1 oktober in haar nieuwe functie. Barbara Visser, nu nog staatssecretaris van Defensie, volgt haar op. De portefeuille van Visser wordt waargenomen door minister van Defensie Ank Bijleveld.

De felste kritiek op de overstap van Van Nieuwenhuizen kwam van Esther de Lange, Europarlementariër voor het CDA. ‘Sorry, ik vind dit dus niet kunnen’, reageerde ze op Twitter. ‘Je neemt je verantwoordelijkheid serieus en maakt je job af.’ De Lange verwees ook naar de afkoelperiode van achttien maanden die in Brussel geldt: gedurende achttien maanden na hun vertrek mogen Eurocommissarissen niet overstappen naar naar een andere betrekking in de sector waarin ze werkzaam waren.

Nederland kent zo’n regeling niet. De vraag is ook of een dergelijk verbod de overstap van Van Nieuwenhuizen zou verhinderen. Haar ministerie is weliswaar sterk energiegerelateerd, de portefeuille energie zit bij Economische Zaken.

Van Nieuwenhuizen zelf vindt dat ze zich keurig aan de regels houdt. Ze heeft zich als minister niet ‘beleidsinhoudelijk bemoeid’ met thema’s rondom energie, zegt ze. Wel was ze aanwezig bij begrotingsgesprekken waar energie ter sprake kwam.

‘Draaideurpolitiek’

PvdA-Kamerlid Joris Thijssen ziet in de benoeming van Van Nieuwenhuizen een poging van de fossiele bedrijven om nauw contact te houden met de VVD. Op die manier willen ze volgens hem hun belangen beschermen. ‘De draaideurpolitiek gaat verder en dat is slecht nieuws.’

Eerder dit jaar bleek dat een lobbyverbod ter voorkoming dat oud-bewindspersonen na hun aftreden als lobbyist contact onderhouden met hun voormalige ministerie, buiten werking is gesteld. Het verbod werd ingesteld in de nadagen van het kabinet Rutte II. De veel vrijblijvender Gedragscode Integriteit Rijk moet nu belangenverstrengeling voorkomen. In antwoord op vragen van de Kamerleden Sneller (D66) en Van Baarle (Denk) zei minister Ollongren in juli dat het kabinet ‘werkt aan nadere regels voor beperkingen na uitdiensttreding voor bewindspersonen waarin ook de zogenaamde ‘draaideur’ wordt aangescherpt’.

Andre Bosman

Dit voorjaar bleek uit een onderzoek van de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) dat Nederland achterloopt in regelgeving over lobbywerk. Met name voor de ‘draaideur’, het wisselen van functies binnen het overheidscircuit met medeneming van kennis en contacten naar een volgende baan, bestaan amper voorschriften. Een in juli verschenen rapport van Greco, de corruptiewaakhond van de Raad van Europa, bevestigt dat beeld.

Van verschillende Kamerleden is bekend dat ze na de verkiezingen van maart een functie aanvaardden waarbij contacten met de rijksoverheid een belangrijke rol spelen. Dat geldt bijvoorbeeld voor oud-VVD-Kamerlid André Bosman, die voor energiebedrijf Uniper Benelux aan de slag ging. Voormalig VVD-landbouwwoordvoerder Helma Lodders werd voorzitter van Vee & Logistiek Nederland.

Voormalig CDA-Kamerlid Martijn van Helvert begon een eigen lobby- en communicatiebedrijf, oud-D66-Kamerlid Kees Verhoeven werd adviseur bij Dutch Data Center. De PvdA’er John Kerstens, die ouderenbeleid in zijn portefeuille had, werd na zijn vertrek voorzitter van de Koepel Gepensioneerden.

Ook Stientje van Veldhoven (D66), staatssecretaris van Milieu, maakte een opmerkelijke overstap. Zij maakte haar termijn niet af, omdat ze per 1 juli directeur Europa werd van het in Brussel gevestigde World Resources Institute. Dat is een ngo op het gebied van de inzet van natuurlijke hulpbronnen, die lobby bedrijft en overlegt met regeringen.

Kritiek

Oud-staatssecretaris Menno Snel (D66) oogstte eerder dit jaar veel kritiek omdat hij voorzitter werd van Nogepa, de branchevereniging van de olie- en gasindustrie in Nederland. Tegelijkertijd bleef hij bij pensioenfonds ABP, wat de schijn van belangenvermenging wekte. Hij besloot op te stappen bij het ABP.

Van Nieuwenhuizen zei twee jaar geleden nog zichzelf te zien als kandidaat voor de opvolging van Mark Rutte. Ze sprak de hoop uit de eerste vrouwelijke minister-president van Nederland te worden. Premier Rutte noemde haar dinsdagochtend in een reactie ‘een zeer gewaardeerde collega’.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden