Vraag wie wanneer wat wist over Bulgarenfraude lijkt door Weekers beantwoord

Zaterdagmorgen in alle vroegte was het daar dan eindelijk: het feitenrelaas 'over de vraag wie van het kabinet wanneer wat wist rondom de fraude met toeslagen door Bulgaren'. Het overzicht moet de druk op staatssecretaris Frans Weekers (Financiën) verlichten.

Staatssecretaris van Financiën Frans Weekers.Beeld anp

De afgelopen anderhalve week - en wellicht de weekeinden - zijn de ambtenaren van Weekers druk doende geweest met het 'feitenrelaas' over de toeslagenfraude door Bulgaren. De druk was groot, aangezien de oppositie op de laatste Kamerdag voor het reces het vertrouwen in de bewindsman in twijfel had getrokken.

Wat was er ook alweer gebeurd? Op 21 april kwam de zaak via KRO Brandpunt en RTL Nieuws naar buiten. Brandpunt liet zien dat Bulgaarse bendes bussen vol landgenoten naar Nederland sturen om zich als 'spookburger' te laten inschrijven bij gemeenten zoals Rotterdam, Dordrecht en Tiel. Vervolgens worden bankrekeningen geopend en huur- en zorgtoeslagen aangevraagd, die door de bendes geïnd worden.

In de Kamer moest Weekers opheldering geven over de zaak. Hij kondigde maatregelen aan tegen de toeslagenfraude. Ook meldde hij dat pas vlak voor de uitzending van Brandpunt geïnformeerd was over de zaak. Volgens Weekers was dat niet raar. 'Er zijn jaarlijks meer dan 5000 fraudesignalen die de Belastingdienst oppikt', aldus de staatssecretaris.

Jokken
Daags na het Kamerdebat onthulde RTL Nieuws in een webartikel met de kop 'Weekers verhult 'grootschalige' fraude' dat ambtenaren intern hadden geklaagd over de opstelling van Weekers. Volgens hen was de fraude al veel langer bekend. 'Heel triest dat meneer Weekers gewoon zit te jokken', schreef een ambtenaar van de fiscus op het intranet. RTL publiceerde ook een onderzoeksrapport uit mei 2012, waaruit bleek dat het fraudeonderzoek was afgestemd met FIOD, Belastingdienst, Openbaar Ministerie, politie en de gemeente Rotterdam.

De oppositie stortte zich op de laatste Kamerdag voor het reces wederom op de zaak en eiste diezelfde dag een nieuwe feitenrelaas en aansluitend een debat. Enkele minuten voor de deadline liet Weekers echter weten meer tijd nodig te hebben voor het feitenrelaas. Hij beloofde het overzicht vóór 4 mei alsnog te sturen. Het werd vroeg in de morgen op 4 mei, terwijl de bewindsman op 3 mei al wel tekst en uitleg gaf in het programma Een Vandaag - tot ergernis van de oppositie. Het debat staat nu na het reces, op 14 mei, als eerste op het programma in de Tweede Kamer.

Explosief
Het feitenrelaas is gedetailleerd en laat zien dat verschillende overheidsdiensten al sinds eind 2011 met de fraudezaak bezig zijn. Maar omdat niemand besefte dat de kwestie politiek explosief was, is de top van de relevante ministeries nooit op de hoogte gesteld.

Pas na een jaar werd een ministerie geïnformeerd: Veiligheid en Justitie. In februari 2013 was er wel overleg met de top van de Belastingdienst, maar, schrijft Weekers: 'Er is niet gesproken over de concrete Bulgaarse fraude.' Weer een paar weken later werd het ministerie van Binnenlandse Zaken bij het dossier betrokken.

Opmerkelijk is dat van het kabinet minister Asscher van Sociale Zaken en Werkgelegenheid de eerste was die over de zaak te horen kreeg, op 11 maart. SP-leider Roemer noemde dit stukje informatie zaterdag 'een politiek handigheidje', omdat de Weekers zo de verantwoordelijkheid verdeelt over het kabinet. De kans op een eventuele motie van wantrouwen wordt daarmee kleiner. Ook heeft Weekers al veranderingen beloofd. Hij zal voortaan eerder geïnformeerd worden over fraude. Hier zullen nadere afspraken over worden gemaakt met onder meer Veiligheid en Justitie, zo schrijft Weekers.

Weekers lijkt met het feitenoverzicht te kunnen verdedigen dat hij van niets wist. Tenzij opnieuw ambtenaren naar buiten treden en iets anders beweren, zal de staatssecretaris het debat over zijn positie kunnen overleven. Later volgt dan nóg een debat over de kwestie; dan praat de Kamer over de inhoud, ofwel hoe fraude in het algemeen moet worden aangepakt.

Ook hierover werd zaterdag olie op het vuur gegooid. Abvakabo-voorzitter Corrie van Brenk liet weten dat ambtenaren van de Belastingdienst eerder fraude hebben aangekaart, maar dat door gebrek aan tijd en mankracht niks kan worden ondernomen. 'Het is schandalig dat Weekers niet eerder op alarmbellen heeft gereageerd', aldus Van Brenk. Dit verwijt gaat echter niet op in de Bulgaarse fraudezaak, zo erkende FNV bestuurder Mieke van Vliet maandag in de Volkskrant. 'In deze zaak hebben ze het opgepakt.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden