Vraag: meer bezuinigen of niet?

Amsterdam De rij met redenen voor Nederland om minder hard te bezuinigen wordt met de dag langer. Dankzij meevallers zal het begrotingstekort volgend jaar 5 miljard euro lager uitvallen, bleek deze week uit een uitgelekte bijlage van de Miljoenennota....

Intussen zijn de VVD, PVV en het CDA onverstoorbaar in onderhandeling om 18 miljard euro aan bezuinigingen te vinden. Maar is bezuinigen nog wel noodzakelijk? Of blijft Nederland ook gezond als er de komende jaren minder miljarden worden geschrapt?

Om vast te stellen hoeveel een nieuw kabinet moet bezuinigen, heeft het geen zin om te kijken naar de recentste economische groeicijfers. Deze getallen zeggen al weinig over de nabije toekomst, laat staan over de begrotingstekorten in 2040. De economie bevindt zich al twee jaar in een achtbaan. Na de kredietcrisis donderde de wereldeconomie in elkaar. De laatste maanden klimt Nederland uit het dal, mede dankzij de export naar Duitsland. Maar volgend jaar ligt er misschien weer een duikeling in het verschiet. De meevaller van 5 miljard die in de Miljoenennota staat, kan dus ook zo weer zijn verdwenen, en biedt nauwelijks houvast.

Toen het Centraal Plan Bureau (CBP) in de aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen van juni uitrekende dat een nieuw kabinet op termijn 29 miljard euro moest bezuinigen, keken de Haagse rekenmeesters juist naar de lange termijn. Door de vergrijzing en de oplopende zorgkosten zal de rijksbegroting te maken krijgen met structurele tekorten. Een nieuw kabinet moet daarom wieden in de rijksbegroting om er rond 2040 nog gezond voor te staan. Alle politieke partijen hebben deze conclusie omarmd en nemen daar ook nu geen afstand van.

Het politieke debat tussen ruwweg de linkse en rechtse partijen ging en gaat vooral over het tempo waarin de begroting op orde moet worden gebracht. De een vindt 10 miljard euro genoeg, de ander 20 miljard.

De OESO en het IMF geven nu argumenten om voorzichtig aan te doen. Doe maar 10 miljard aan bezuinigingen, lijken ze te zeggen. De OESO benadrukt daarbij vooral dat bezuinigen het prille economische herstel kan schaden. Het IMF zegt dat ombuigingen niet nodig zijn, omdat er toch genoeg investeerders zijn die minister De Jager van Financiën geld willen uitlenen.

Zeker de VVD en CDA schuiven de argumenten van het IMF en de OESO snel terzijde. En dat valt vanuit hun perspectief te begrijpen. Beide instanties dragen geen optimistische argumenten aan. De OESO is juist heel somber en alarmerend; voor de rechtse partijen een extra reden te bezuinigen. Het advies van het IMF aan de schuldenaar om nog meer geld te lenen, valt bij de zuinige opvatting van de rechtse onderhandelaars evenmin in goede aarde.

De botsing tussen de potentiële regeringspartijen enerzijds en de internationale instanties OESO en IMF anderzijds is daarmee vooral een botsing tussen twee stromingen. Onder aanvoering van topeconoom Paul Krugman pleiten kenners in de Verenigde Staten voor het pompen van extra geld in de economie. Zolang een land nog geld kan lenen, moet een overheid proberen met extra uitgaven een tweede recessie te vermijden.

In Noord-Europa omarmen veel economen een tegenovergestelde opvatting. Kijk uit met schulden en bezuinig nu, luidt hun devies. Door nu door de zure appel heen te bijten, kan de economie echt gezond worden, stelt deze stroming.

Mark Rutte (VVD), Maxime Verhagen (CDA) en Geert Wilders (PVV) hebben in het zuinige kamp plaatsgenomen. Zij zijn door de OESO en het IMF vast niet op andere gedachten gebracht.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden