Vraag en aanbod

Vanavond is Het Grote Interviewgala 2014, met als thema: horen verregaande privévragen tot een succesvolle strategie? Zes interviewers aan het woord.

Voor Frénk van der Linden duurde de stilte wel vijf seconden - een eeuwigheid op de radio. In werkelijkheid antwoordde de hoogbejaarde musicus Gustav Leonhardt vrij rap op de vraag die Van der Linden hem over zijn lange huwelijk stelde in Kunststof, het radioprogramma over kunst en cultuur.


'Wat is nou mooier: met zijn tweeën Bach spelen of de liefde bedrijven?'


'Nou, daar ga ik niet op in.'


'Dat snap ik. Vergeeft u me dat ik deze vraag heb gesteld?'


'Nou, net ja.'


Het gewraakte gesprek vond plaats in augustus 2007. Na het interview zou Van der Linden meteen met de auto naar Frankrijk rijden. Hij wilde er, zo vlak voor de vakantie, uit met een lekker gesprek.


Helaas, het live-interview wilde maar niet loskomen. En toen stelde hij dus óók nog die vraag. Aan een streng christelijke man. Van 80.


De interviewer moest eraan denken in voorbereiding op Het Grote Interviewgala 2014, dat hij vanavond organiseert in de Stadsschouwburg Amsterdam. Voor de vierde keer komen journalisten, studenten en andere geïnteresseerden bij elkaar om te discussiëren over het enige journalistieke genre dat nog een beetje de glans en branie van de term gala kan dragen: het vraaggesprek.


Het thema dit jaar: de zin en onzin van privévragen. Zeker, interviewers mogen alles vragen. Maar moeten ze dat dan ook doen?


'Ik merk dat journalisten ermee worstelen', zegt Van der Linden. 'Er is een klimaat waarin alles moet worden gevraagd. Ga je vreemd? Werd je door je vader geslagen? Zonder dat we erbij stilstaan waarom we die vragen stellen.'


Ja, ook hij wilde ooit van Alexander Rinnooy Kan weten of die nog zelf zijn onderbroeken kocht en zo ja: waar dan? Maar toen hij laatst op de radio bij regisseur Gioia Smid informeerde of ze erbij was toen haar goede vriendin en tekenares Fiep Westendorp overleed, dacht hij: dat hoef ik eigenlijk helemaal niet te weten.


Alarmerend, volgens Van der Linden: 'Ik realiseerde me dat pas toen zij vroeg of we het daar echt over moesten hebben.'


Het probleem ligt ook bij de aanbodzijde. 'Geïnterviewden rekenen erop dat ze veel moeten vertellen. Het is een perfide deal: hoe opener ze zijn - of het nu gaat over masturberen of het maken van ovenschotels - hoe meer media-aandacht ze krijgen.'


Een recent voorbeeld is het interview met Anna Drijver in Volkskrant Magazine. De actrice staat in de startblokken om haar gevoelsleven op tafel te gooien. Ze wil 'de diepte in' en dringt er meerdere keren op aan het toch nog even over haar depressie te hebben.


'Ik vond dat we de diepte vrij snel opzochten', merkt de interviewer Marcel van Roosmalen onverschillig op in het artikel. 'Alsof we waren gaan wandelen en zij meteen aan de rand van het ravijn ging staan.'


Ook Corine Koole, interviewer voor LINDA en de rubriek Lust & Liefde in Volkskrant Magazine, hekelt de alomtegenwoordigheid van de formule BN'er plus gevoelsleven. 'Ik vind het storend dat het zo vaak over privézaken gaat. Die interesseren me niet. Ik las ooit een interview met Xandra Schutte, hoofdredacteur van De Groene Amsterdammer, dat grotendeels ging over haar stukgelopen relatie. Bijna denigrerend. Die vrouw geeft leiding aan een opinietijdschrift, vraag dáár naar.'


Maar smult het publiek er niet van? Grijpen we in een volle wachtkamer niet deemoedig naar Het Financieele Dagblad om als iedereen weg is Privé erbij te pakken?


'De kijkcijfers van RTL Boulevard illustreren dat', zegt Van der Linden. 'En uit abonnee-onderzoek blijkt dat lezers lange, persoonlijke interviews vreten. Maar ik merk ook dat er verzadiging optreedt. Toen het NOS Journaal de scheiding van Rafael en Sylvie prominent bracht, leidde dat tot veel boze reacties.'


Niet dat meteen elke persoonlijke vraag naar het schimmenrijk van de roddeljournalistiek moet worden verbannen. Privé-informatie heeft wel degelijk een functie, vindt Jeroen Pauw. 'Sommige gasten zijn onkreukbaar en saai. Als die een rare hobby hebben, is het leuk om daarnaar te vragen.


'Ook wil ik meer weten over de achtergrond van geïnterviewden: als er bij iemand twee keer is ingebroken door Marokkanen zal diegene een andere mening hebben over de multiculturele samenleving dan iemand die gelukkig is getrouwd met een Marokkaanse.'


Persoonlijke interviews moeten iets zeggen over la condition humaine, zegt Tom Kellerhuis, interviewer en hoofdredacteur van HP/de Tijd. 'Het is interessant om te lezen over de rafelranden van bekende mensen.'


In 1997 vroeg hij Gerard Spong naar diens biseksualiteit. De strafpleiter had erover geschreven in een dagboek dat hij bijhield voor NRC Handelsblad, maar weigerde er meer over te vertellen in het interview. Toen Kellerhuis doorzeurde en vertelde dat hij zelf biseksueel was, kwam Spong los.


De interviewer schreef de wilde escapades van de strafpleiter op en Spong ging aanvankelijk akkoord met de tekst. Tot het chique advocatenkantoor waar hij destijds werkte achter de ophanden zijnde publicatie kwam en dreigde met een kort geding. HP/de Tijd besloot het gesprek toch af te drukken.


'Het interview was spraakmakend en volstrekt legitiem', zegt Kellerhuis. 'Ik wilde een mooi portret van hem schetsen. Daar hoorde die kant ook bij. Hij had er zelf notabene over geschreven in NRC.'


Je kunt alles vragen, merkt Corine Koole - óók over seks, zoals zij doet voor Volkskrant Magazine. 'Als je maar oprecht geïnteresseerd bent. Geïnterviewden voelen naadloos aan of je hen echt wilt begrijpen of alleen maar uit bent op scoren.'


Antoinnette Scheulderman, interviewer voor LINDA, VARA Gids en Volkskrant Magazine, vroeg Freek de Jonge naar zijn seksleven. 'In eerdere interviews schepte hij vaak op dat Hella en hij een nogal eensgezind gezond libido hebben. In ons gesprek refereerde hij er weer aan en declameerde dat de jeugd te weinig seks had. Toen vroeg ik wel: 'Voor de draad ermee, hoe vaak doen jullie het dan?'


Nee, ze was vooraf niet van plan De Jonge eens stevig te ondervragen over wat hij in bed doet. 'Zijn kinderen zijn van mijn leeftijd. Ik zei hem dat het me gênant lijkt om mijn vader zijn seksleven in het openbaar te horen bespreken. Waarom dóét iemand dat, vraag ik me dan af. Dat is het fijne aan dit werk: je kunt het op de man af vragen.'


Niet alles hoeft besproken te worden. 'Ik heb vaak mensen geïnterviewd van wie ik weet dat ze naast hun huwelijk flink de bloemetjes buiten zetten. Moet je ze daarmee confronteren als je weet dat je daarmee een heel gezin zult beschadigen? Dat wil ik niet. Alleen als het een politicus betreft die predikt dat het gezin de hoeksteen van de samenleving is, heeft die vraag een functie.'


Ook Kellerhuis is terughoudend bij de kwestie vreemdgaan. 'Het is me het niet waard er een huwelijk mee te schaden. Het landsbelang is niet in het geding.'


Vragengala


Dit jaar is het thema van Het Grote Interviewgala de zin en onzin van privévragen. Sprekers zijn onder anderen: Claudia de Breij, Sophie Hilbrand, Albert Verlinde, Marc van der Linden, Marc Chavannes, Bram Bakker, Max van Weezel, Felix Rottenberg en Frénk van der Linden. Eerdere edities, dat sinds 2011 wordt georganiseerd, gingen over het confronterende interview en het droominterview.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden