Voyeurs van het leven

DE PERSONAGES in de verhalen van de Franse auteur Emmanuel Bove zijn niet benijdenswaardig. Anti-helden zijn het, met niets heldhaftigs....

In de verhalenbundel Reis door een appartement is er bijvoorbeeld een bankbediende die na een belediging door zijn klant door het stof kruipt omdat híj zich schuldig voelt. Een jonge pensiongast doet er alles aan om door ene meneer Thorpe opgemerkt te worden, maar legt het uiteindelijk af tegen een ordinair en oppervlakkig echtpaar. De fatalistische onzekerheid van de personages, hun getob, maakt ze sympathiek en herkenbaar, maar tegelijkertijd zielig. Pathetisch bijna in hun manier van denken.

Emmanuel Bove (1898-1945) leidde een leven dat niet onderdoet voor dat van zijn hoofdpersonen. Hoewel hij in zijn tijd een redelijk succesvol schrijver was, raakte hij na zijn dood in vergetelheid. Hij was iemand die er niet van hield om in de belangstelling te staan: in zijn korte carrière probeerde hij eerder te verdwijnen en onopgemerkt te blijven, dan dat hij zijn best deed beroemd te worden. Net als zijn personages was hij nauwelijks zichtbaar. Pas in de jaren tachtig, meer dan dertig jaar na zijn dood, werd zijn werk herontdekt en verwierf hij wat meer bekendheid. Dat was vooral te danken aan zijn pleitbezorger Peter Handke, die werk van hem in het Duits vertaalde.

In Reis door een appartement, dat in een nieuwe vertaling van acht verhalen bevat, imponeert Bove door zijn simpele, maar o zo secure observaties. Een plot ontbreekt meestal geheel en zijn onderwerp is niets meer of minder dan de opeenvolging van dagen, het verstrijken van de tijd zelf. Zelfs als er ruzie is, of als er een dode valt, houdt Bove handelingen en wendingen klein, maar hij is des te uitgebreider in zijn beschrijvingen. Zijn personages zijn voyeurs van het alledaagse, huiselijke leven en merken details en handelingen op die voor de lezer door gewenning al lang niet meer bijzonder lijken te zijn.

Líjken te zijn, want Bove laat ons met nieuwe ogen, zonder de ballast van het geaccepteerde, naar het leven kijken, dat zonder noemenswaardige gebeurtenissen vaak al indrukwekkend genoeg is. In 'De strohoed' keert een man, net uit de gevangenis, terug naar zijn oude stad. Wat hij aantreft, is een hele nieuwe wereld die hem ontroert door zijn uniciteit en zijn onbegrijpelijke schoonheid: 'Iedere ochtend gebeuren de dingen op dezelfde manier. Niemand besteedde aandacht aan de eentonige herhaling van al die handelingen. Maar hem zou niets daarvan ontgaan. Hij zou overal naar kijken, overal in geïnteresseerd zijn. Hij zou blijven staan om te zien hoe een krantenverkoopster haar kiosk opendeed, hoe een melkmeisje de melk overgoot, hoe een kelner de vuren aanstak. (. . .) Schitterend was dat.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden