Nieuws Kinderpardon

Vorig jaar slechts dertig aanvragen voor kinderpardon; volgens deskundigen onmogelijke voorwaarden

Steeds minder asielkinderen doen een beroep op het kinderpardon, omdat de kans op succes zo klein is dat het de moeite nauwelijks loont. Slechts een paar procent van de aanvragen voor kinderen die langer dan vijf jaar in Nederland zijn, wordt gehonoreerd, blijkt uit cijfers van de Immigratie- en Naturalisatiedienst. 

De Angolese kinderen Gláucio en Márcia mogen met hun moeder in Nederland blijven. Voor het detentiecentrum staan mensen te wachten tot ze naar buiten komen. Tevergeefs, want ze waren al vertrokken. Beeld Marcel van den Bergh

In 2017 waren er dertig aanvragen, slechts twee kinderen en hun familie kregen een verblijfsvergunning. In het eerste jaar na de invoering in mei 2013 waren er nog driehonderd aanvragen.

Dit komt vooral doordat een voorwaarde voor het kinderpardon is dat de ouders van de kinderen moeten hebben meegewerkt aan hun uitzetting. Volgens sommige asieladvocaten gaat de overheid hierin te ver. Asieladvocaat Frans-Willem Verbaas zegt dat de Dienst Terugkeer en Vertrek een beroep op het kinderpardon al bij voorbaat onmogelijk maakt door van een asielzoeker te verwachten dat hij, als hij nog in de fase zit van een beroepsprocedure, documenten ondertekent dat hij wil terugkeren.

Minder dan een tiende

Het ministerie van justitie bevestigt dat minder dan een tiende van de aanvragen voor het Kinderpardon wordt gehonoreerd. ‘Destijds is bewust gekozen voor een definitieve regeling met de voorwaarde van het actief werken aan terugkeer. Van een vreemdeling mag worden verwacht dat hij na een afwijzing van zijn asielaanvraag voorbereidingen treft om te vertrekken, bijvoorbeeld door het aanvragen van vervangende reisdocumenten. Maar hij hoeft geen document te tekenen dat hij terug wil. Het beroep tegen de afwijzing van zijn asielaanvraag mag hij in Nederland afwachten.’  

Kinderrechtenjurist Martine Goeman van Defence for Children bevestigt het verhaal van asieladvocaat Verbaas. ‘De kinderen die een verblijfsvergunning krijgen op grond van het kinderpardon zijn vaak stateloos. Daardoor kunnen ze niet terugkeren. Maar op grond van het feit dat geen land ze wil opnemen, hadden de twee kinderen die dit jaar aanspraak konden maken op het kinderpardon sowieso een vergunning kunnen krijgen.’

Goeman is het met de asieladvocaten eens dat het kinderpardon een wassen neus is. ‘Het is een dode letter. Als een gezin meewerkt aan terugkeer en ook teruggaat naar het land van herkomst, kan het geen aanspraak maken op het kinderpardon, en als het niet meewerkt aan terugkeer ook niet. Het is een catch 22 geworden.’

Lili en Howick

Woensdag debatteert de Tweede Kamer over onder meer het functioneren van het kinderpardon, na de kwestie van de Armeense kinderen Lili en Howick. Die mochten na tien jaar in Nederland blijven nadat de staatssecretaris gebruik had gemaakt van zijn discretionaire bevoegdheid. Maar op het kinderpardon hadden zij geen aanspraak kunnen maken, omdat hun moeder destijds niet had meegewerkt aan uitzetting.

De Armeense kinderen Lili en Howick mochten na tien jaar in Nederland blijven nadat de staatssecretaris gebruik had gemaakt van zijn discretionaire bevoegdheid.

In 2013 was er eerst een ruimhartig tijdelijk kinderpardon om kinderen die toen vijf jaar in Nederland waren een kans te geven op een verblijfsvergunning. Tussen februari en mei van dat jaar kregen op grond van dat pardon in totaal 1.540  personen een verblijfsvergunning: kinderen en hun familieleden. Toen gold dat criterium van meewerken aan terugkeer nog niet. Daarna ging de definitieve regeling van het kinderpardon in, die beduidend restrictiever is. Van de 670 kinderen die sindsdien een aanvraag deden, kregen er nog geen 40 een verblijfsvergunning.

In de onderhandelingen over het regeerakkoord had de ChristenUnie gevraagd om een verruiming van het kinderpardon. Ook D66 is hiervan een voorstander. Maar omdat de VVD het liefst helemaal van het kinderpardon af wil, is de regeling niet aangepast.

Vierhonderd andere kinderen

Na de stormachtige ontwikkelingen rondom Lili en Howick is de discussie hierover weer geopend. Kinderrechtenorganisatie Defence for Children vindt dat de overheid niet alleen deze Armeense asielkinderen, maar ook alle vierhonderd anderen die langer dan vijf jaar in Nederland zijn een verblijfsvergunning moet geven. Kinderrechtenjurist Goeman bestrijdt dat een verruiming van het kinderpardon een aanzuigende werking kan hebben, omdat het ouders zou kunnen aansporen de procedure te rekken. ‘De procedures zijn de laatste jaren toch al aanzienlijk bekort. Als binnen vijf jaar de terugkeer van een gezin niet is geregeld, zouden de belangen van de kinderen moeten voorgaan.’

Verbetering: De in een eerdere versie van dit stuk genoemde cijfers van het aantal kinderen dat aanspraak maakte op het kinderpardon waren niet juist. Die betroffen de aanvragen en verleende verblijfsvergunningen voor kinderen én hun gezinsleden op grond van het kinderpardon. Vandaar dat die cijfers veel hoger waren. 

D66 en ChristenUnie kwetsbaar in debat over kinderpardon

Als de Tweede Kamer woensdag debatteert over de zaak van Lili en Howick zal de roep weerklinken om verruiming van het kinderpardon. CDA en VVD echter zijn niet van plan om de coalitiepartners D66 en ChristenUnie tegemoet te komen. En daarmee staat de uitkomst van het debat eigenlijk vast.

Bedreigingen van bewindspersonen die beslissen over asielzaken ‘een onuitroeibaar probleem’

Staatssecretaris Mark Harbers moest vorige week onderduiken vanwege ernstige bedreigingen rond de asielzaak van Lili en Howick. Zijn voorgangers en ambtenaren in de asielketen viel hetzelfde lot ten deel. Ze zijn het erover eens: dit is een onuitroeibaar probleem.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.