Update

Voorzitter Raad van Cultuur vertrekt, commissie Podiumkunsten stapt op

Els Swaab, de voorzitter van de Raad voor Cultuur, stapt op. Directe aanleiding voor haar vertrek zijn de bezuinigingsplannen van staatssecretaris Halbe Zijlstra van Cultuur, die gistermiddag door de Tweede Kamer zijn aangenomen. Ook de commissie Podiumkunsten en enkele leden van andere adviescommissies van de Raad leggen hun lidmaatschap neer. De overige zeven raadsleden blijven wel.

Els Swaab na afloop van de persconferentie waarin zij aan staatssecretaris Halbe Zijlstra (links) het advies heeft aangeboden van de Raad voor Cultuur over de bezuinigingen door het kabinet Rutte. © Guus Dubbelman / de Volkskrant

In een verklaring stelt Swaab 'met pijn in het hart' afscheid te nemen. 'De culturele wereld is mij zeer dierbaar. Door de keuzes die dit kabinet maakt, wordt de schade die de bezuinigingen veroorzaken groter dan noodzakelijk is. Dat is voor mij niet aanvaardbaar. Ik wil geen leidinggeven aan het tot stand komen van subsidieadviezen voor instellingen, waarbij dit kabinetsbeleid het uitgangspunt is.'

Swaab lichtte haar besluit vanochtend toe aan staatssecretaris Zijlstra. 'Ik respecteer haar persoonlijke besluit, en ik heb waardering voor de grote inzet waarmee ze haar taak de afgelopen tijd heeft vervuld.' Zijlstra hoopt in het najaar een opvolger van Swaab te kunnen benoemen.

Zorgen
De andere leden van de Raad zeggen zich ook grote zorgen te maken over de toekomst van het culturele leven in Nederland. Zij hebben begrip voor de beslissing van Swaab, maar treden niet af, 'in de overtuiging dat er nu meer dan ooit een onafhankelijk en deskundig adviesorgaan in de cultuursector nodig is'. De raadsleden roepen de staatssecretaris op om op korte termijn met elkaar te spreken over de onderlinge verstandhouding in de toekomst.

Steun Tweede Kamer
Staatssecretaris Zijlstra bezuinigt 200 miljoen euro op kunst en cultuur. Afgelopen maandag bleek dat de Tweede Kamer hem steunt. De Raad voor Cultuur - het wettelijke adviesorgaan van de regering op het gebied van kunst, cultuur en media - waarschuwde de afgelopen maanden keer op keer voor Zijlstra's plannen. Volgens de Raad leiden de volgens hem buitenproportionele bezuinigingen en het tempo waarin ze worden doorgevoerd tot onherstelbare schade.

De Raad bracht in april een vooradvies uit, 'Noodgedwongen keuzen', over de bezuinigingen. Volgens de Raad zouden ook de musea moeten bijdragen. Bovendien zou er 'gefaseerd' moeten worden. Er zou niet in een klap 200 miljoen per jaar bezuinigd moeten worden, zoals Zijlstra doet vanaf 2013. Door de korting uit te smeren over meerdere jaren, krijgen kunstinstellingen meer tijd om andere geldbronnen aan te boren.

Maar op 10 juni - bij het bekendmaken van zijn plannen - bleek dat Zijlstra de belangrijkste aanbevelingen en voorstellen van de Raad naast zich neerlegt. Zijlstra houdt de musea buiten schot, zoals ook in het regeerakkoord is afgesproken. Bovendien voelt hij niets voor fasering.

De Raad voor Cultuur beraadde zich donderdag op de situatie. Het vertrek van Swaab (64) betekent dat zij haar tweede termijn als voorzitter van de Raad voor Cultuur niet afmaakt. Ze werd op 1 januari 2010 voor vier jaar herbenoemd als voorzitter. Swaab is als advocaat in Amsterdam verbonden aan Boekel De Nerée, voorheen als partner, nu als senior adviseur.

Beraden op haar functie
Swaab liet al eerder doorschemeren dat zij zich zou beraden op haar functie als Zijlstra het advies van de Raad links zou laten liggen. Ze maakte dat duidelijk tijdens een toelichting van het raadsadvies voor de Tweede Kamer, vlak voordat Zijlstra zijn plannen bekend maakte.

Ook de commissie Podiumkunsten, een van de adviescommissies van de Raad, is opgestapt. De reden is dat noch de staatssecretaris, noch de Tweede Kamer het advies van de Raad op podiumkunstengebied heeft opgevolgd, met name de dringende vraag om fasering. 'Niet alleen is de bezuiniging voor de podiumkunsten veel hoger uitgevallen, belangrijker voor de commissie is dat op belangrijke principiële en inhoudelijk punten het resultaat afwijkt' aldus de commissie in een verklaring. 'Het gaat hier met name over de onevenredige verdeling van de middelen over de breedte van het veld, waardoor de keten van educatie, opleiding, talentontwikkeling, productie en distributie zich niet goed zal kunnen ontwikkelen. Voor de leden van de commissie Podiumkunsten is dit reden om het lidmaatschap van de huidige commissie neer te leggen.'

Reactie Zijlstra
Staatssecretaris Halbe Zijlstra 'respecteert het persoonlijke besluit van Els Swaab' om op te stappen bij de Raad voor Cultuur. 'Ik heb waardering voor de grote inzet waarmee ze haar taak de afgelopen tijd heeft vervuld', voegde hij vandaag toe.

Meer in de Volkskrant van vandaag

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden