Voorzitter Milieudefensie kondigt burgerlijk verzet aan tegen uitbreiding luchthaven 'Acties tegen Schiphol worden feller dan ooit'

B. van Ojik is oud-lid van de Tweede Kamer voor GroenLinks en de nieuwe voorzitter van Milieudefensie. De vereniging zal volgens hem ruimschoots gebruik maken van haar recht op actie tegen de uitbreiding van Schiphol....

PIET VAN SEETERS

Van onze verslaggever

Piet van Seeters

AMSTERDAM

De veertigjarige Bram van Ojik is nog geen half jaar uit de Tweede Kamer en vandaag predikt hij de buitenparlementaire actie. Tijdens de jaarvergadering van de Vereniging Milieudefensie, waar hij Bram van der Lek opvolgt als voorzitter, kondigt Van Ojik burgerlijke ongehoorzaamheid en burgerlijk verzet aan tegen de uitbreiding van Schiphol, ook als de Tweede Kamer tot die uitbreiding besluit.

Hij ziet daar geen strijdigheid in met zijn eigen parlementair verleden voor GroenLinks, zegt Van Ojik. 'Want het recht van burgers om zich te blijven verzetten tegen besluiten van een parlementaire meerderheid, behoort tot het wezen van onze rechtsstaat en van onze parlementaire democratie.' Milieudefensie zal dan ook ruimschoots gebruik maken van haar recht op actie, voorspelt de nieuwe voorzitter.

De laatste tijd hebben enkele rechters dat recht ook erkend, zegt Van Ojik een dag voor zijn verkiezing. Hij wijst op een uitspraak van de rechtbank in Roermond die de blokkade van een chloorbedrijf voor 44 uur tolereerde. Het Haagse Hof vindt dat de milieubeweging haar visie op een indringende manier kenbaar mag maken. En de Rotterdamse rechtbank gelastte Greenpeace weliswaar de blokkade van Shell op te heffen, maar erkent het recht van minderheden om zich tegen meerderheidsbesluiten te verzetten.

Om te beginnen organiseert Milieudefensie op 21 mei samen met andere organisaties een grote demonstratie tegen de uitbreiding van Schiphol. 'We zullen meer mensen op de been brengen dan er ooit bij acties rond een Nederlandse luchthaven zijn geweest.' Daarna zal de vereniging het parlement stevig onder druk zetten.

Van Ojik: 'De groei van het vliegverkeer betekent een verspilling van schaarse energie, draagt bij aan de schade aan de ozonlaag en versterkt het broeikaseffect. Wij vinden het niets minder dan absurd dat de mondiale effecten van de luchtvaart op het milieu nog geen enkele rol gespeeld hebben in de beslissing over Schiphol.'

Verder wil Milieudefensie alternatieven voor de luchtvaart stimuleren: meer elektronisch verkeer - beeldtelefoon, E-mail, Internet en fax -, meer toerisme per bus en trein en meer voorlichting over de schadelijke gevolgen van vliegen. Milieudefensie wil ook overleg met de NS om de trein aantrekkelijker te maken.

Maar er zullen zeker ook acties worden gevoerd. Van Ojik: 'Welke dat zijn, ga ik nu natuurlijk nog niet vertellen. We zullen er hier in huis nog eens grondig over gaan discussiëren wat wel en wat niet kan. Een blokkade van Schiphol? Dat ligt niet direct voor de hand. We zullen de veiligheid respecteren en we moeten ook rekening houden met schadeclaims. Kijk eens naar de absurde claim van twee miljoen gulden die Greenpeace gekregen heeft wegens schade aan een schoorsteenpijp.'

Milieudefensie wil het publiek aan haar zijde krijgen. 'Bij het verzet tegen nieuwe banen in Frankfurt en Japan hebben we gezien hoe de actievoerders langzamerhand gecriminaliseerd werden. Er werden complete veldslagen met de politie uitgevochten. Ze raakten de sympathie van het publiek kwijt. Die kant willen we dus niet op.'

Acties zijn gerechtvaardigd, aldus Van Ojik, omdat een besluit van deze Tweede Kamer door een nieuw kabinet en een nieuwe kamer kan worden hersteld. Milieudefensie heeft een troef in handen met het Bulderbos, een stuk grond waar de vijfde baan moet komen en waar sympathisanten van Milieudefensie bomen hebben geplant.

'Ze zullen ons moeten onteigenen. Dat kost anderhalf jaar extra. Dat betekent dat de eerste schop waarschijnlijk pas in 1999 de grond in kan. Deze Tweede Kamer zit tot uiterlijk mei 1998. Het zou niet voor het eerst zijn dat beslissingen op grond van nieuwe politieke verhoudingen worden veranderd.'

Van Ojik heeft nog geen hoge pet op van het milieubeleid van het kabinet, en met name niet van minister De Boer van Milieu. 'Ze is veel te snel tevreden. Ze was hartstikke blij na de Klimaatconferentie in Berlijn, terwijl daar niets bereikt is. En ik vind het ook niet sterk dat een milieuminister de vijfde baan van Schiphol betitelt als milieubaan. Ik zie in het milieubeleid helaas geen enkele breuk met het verleden. Van een kabinet met PvdA en D66 had je dat toch een beetje mogen verwachten.'

Van groot belang wordt volgens Van Ojik het 'groenen' van het belastingsysteem: meer belasting op milieuvervuiling, minder op arbeid. 'De prijsverhouding is nu juist andersom. Sommige produkten zijn veel te goedkoop omdat milieukosten niet in de prijzen worden doorberekend. Schaarse goederen moeten meer belast worden, schone arbeid daarentegen moet juist goedkoper worden.'

Als het aan Milieudefensie ligt, gaat de benzine-accijns stevig omhoog, komt er ('uiteraard') accijns op kerosine en kunnen kosten om produkten te repareren lager worden door arbeid minder duur te maken. Van Ojik: 'Je zou met de BTW kunnen gaan sturen: vrijstelling of een laag tarief voor milieuvriendelijke produkten en het hoge tarief voor vervuilende produkten. Ik denk dat het komende jaar beslissend wordt voor het milieubeleid van dit kabinet.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden