Voorzitter Britse Lagerhuis is het gekat zat

Het is een publiekstrekker van jewelste: altijd is er vuurwerk tijdens het vra-genuurtje met de premier. Loopt het geschamper de spuigaten uit?

LONDEN - 'Order! Order!' Met de twee bekendste woorden uit de Britse politiek probeert John Bercow, voorzitter van het Britse Lagerhuis, een einde te maken aan het gejoel en gejuich van tientallen Conservatieve parlementariërs. In een vluchtige woordenwisseling over klimaatsverandering heeft Labourleider Ed Miliband tijdens het wekelijkse vragenuurtje net een eigen doelpunt gescoord, wat hem op een sarcastische opmerking van David Cameron komt te staan. 'Het is goed dat de leider van de oppositie mij steunt. Wat een verfrissende benadering.'


Een deel van de 120 aanwezigen op de afgeladen publieke tribune lacht hartelijk mee met zijn afgevaardigden. Ook Ann, een docente Engels op een school in de Londense wijk Holland Park, kan een lach niet onderdrukken, om vervolgens misprijzend het hoofd te schudden. 'Ik wil mijn leerlingen een keer meenemen naar het vragenuurtje, maar ik geloof niet dat onze volksvertegenwoordigers het goede voorbeeld geven. Als mijn leerlingen zich zo gedragen, krijgen ze allemaal strafwerk. Dit is geen politiek, maar theater. Eigenlijk zouden ze entreegeld moeten heffen.'


Ook wat Bercow betreft is het te veel een poppenkast geworden. De Speaker is het zat om als schoolmeester te fungeren tijdens Prime Minister's Questions; hij heeft Cameron en Miliband geschreven met het verzoek om zich beter te gedragen, en met hen hun fractieleden.


Elke woensdagmiddag, nadat Big Ben twaalf keer heeft geslagen, krijgt de oppositieleider de kans om enkele vragen te stellen aan de premier, een ritueel dat steevast uitloopt op Jan Klaassen en Katrijn-achtige taferelen. 'Asociaal gedrag en kostschoolpesterijen', zo vatte Bercow deze parlementaire traditie samen. Hij kreeg meteen steun van Miliband, die eraan toevoegde dat een cultuurverandering niet gemakkelijk zal zijn.


'Wekelijks stokslagen'

'Natuurlijk gaat dat niet gebeuren', schampert Quentin Letts, die zowel politieke debatten als theaterstukken recenseert voor The Daily Mail, 'het hoort bij onze politieke cultuur. Dat Miliband ervan af wil, is logisch, want hij krijgt wekelijks stokslagen.' Het socialistische kamerlid Dennis Skinner, bijgenaamd 'Het Beest van Bolsover' (zijn kiesdistrict), staat eveneens sceptisch tegenover een beschavingsoffensief. 'Als we allemaal rustig gaan zitten debatteren, kijkt er geen kip. Ik geloof er niets van dat kiezers het maar niets vinden, zoals Bercow zegt. Mensen staan uren in de rij om het vragenuurtje bij te wonen.'


Dat geldt zeker voor Steve Platt, die met zijn vrouw vanuit Northampton is gekomen om het spektakel gade te slaan. 'We hadden kaartjes geregeld via mijn volksvertegenwoordiger en het was de reis waard. Ik vond het erg levendig. Cameron kwam sterk over. Wat me wel opviel, is dat hij erin is geslaagd geen vraag echt te beantwoorden.'


Op de tribune zitten ook jongeren, zoals de 17-jarige Daisy Sutherland. 'Het lijkt me heel intimiderend om daar te staan. Sommige van mijn vriendinnen vinden dat haantjesgedrag maar niets, maar ik heb er geen moeite mee. Het is wel amusant.'


In de lobby toont de 84-jarige Conservatief Peter Tapsell, The Father of the House, gemengde gevoelens bij het vragenuurtje. 'De kwaliteit is met de jaren verminderd. Als jonge assistent zat ik op de tribune graag te kijken naar de debatten tussen Churchill en Attlee. Ze voerden strijd, maar op een beleefde manier. Zij zouden het niet in hun hoofd hebben gehaald om elkaar op de respectloze manier te bejegenen die nu gebruikelijk lijkt te zijn.


'We leven nu in andere tijden, met andere omgangsvormen. Het Lagerhuis is wat dat betreft een prima weerspiegeling van de samenleving.'


Tony Blair: Broertje dood aan vragenuur


Tony Blair was een goede debatteerder, maar had een broertje dood aan de vragenuurtjes op dinsdag en donderdag. Hij reduceerde het daarom tot eens per week, op woensdag, en verschoof zelfs zijn wekelijke audiëntie, op dinsdagavond, met de koningin om zich beter te kunnen voorbereiden. Blair liet weinig heel van zijn opponenten Major, Hague en Duncan-Smith, maar kreeg op 7 december 2005 voor het eerst te maken met David Cameron, die op een gegeven moment dit antwoordde:


'Het is onze eerste woordenwisseling, maar de premier stelt mij nu al de vragen.' (gejubel) 'Zijn onderwijsbeleid zit vast in het verleden en ik wil over de toekomst spreken. Hijzelf was ooit de toekomst...'


Gordon Brown: Elke week een martelgang


Voor Gordon Brown was het vragenuurtje een wekelijkse martelgang. Hij was zo nerveus dat de despatch box, het spreekkatheder, na zijn premierschap onder de pennekrassen zat. Het dieptepunt was op 10 december 2008 toen hij zich op hilarische wijze versprak.


David Cameron: 'Is de premier het ermee eens dat de herkapitalisering van de banken niet helemaal is gelukt en hoe gaat hij dit verbeteren?'


Gordon Brown: 'Meneer de voorzitter. Het primaire doel van herkapitalisering van de banken is om ze van de ondergang te redden. En we hebben niet alleen de wereld gered, pardon, de banken...'


Op dit moment barstte het halve Lagerhuis in gieren en brullen uit. Pas een halve minuut later kon de premier zijn antwoord hervatten.


David Cameron: De virtuoze pestkop


David Cameron heeft zich tijdens de vragenuurtjes ontpopt als pestkop. Een mooi voorbeeld: op 3 maart 2011, tijdens ruzie over Libië, suggereerde Miliband onenigheid tussen Cameron en zijn minister van Buitenlandse Zaken. Cameron schopte Miliband, die zijn oudere broer David (ex-minister van BZ) had verslagen bij de strijd om het partijleiderschap, tegen de schenen:


'Meneer de voorzitter, hij brengt de kwestie omtrent de minister van Buitenlandse Zaken ter sprake. We hebben een uitstekende minister van Buitenlandse Zaken. En nu we het er toch over hebben. Er is hier een persoon die een minister van Buitenlandse Zaken in de rug heeft gestoken. En ik denk dat ik naar hem kijk.' (gebulder, hoongelach). 'Zo, kijk eens aan.' (gezang: more, more). 'Nou, ik denk dat we dat punt hebben afgehandeld.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden