Nieuws

Voorzitter Adviescommissie Vreemdelingenzaken: verplicht gemeenten om asielzoekers op te nemen

Verplicht gemeenten nu om asielzoekers op te nemen en kom voor de langere termijn met een structurele financiering van asielopvang, zodat toekomstige crisissituaties voorkomen worden. Die oproep doet Monique Kremer, voorzitter van de Adviescommissie voor Vreemdelingenzaken.

Abel Bormans
Opvangcentrum Ter Apel zit overvol. Volgens Monique Kremer, voorzitter van de Adviescommissie voor Vreemdelingenzaken, kan de regering beter kiezen voor kleinschalige locaties. Beeld ANP
Opvangcentrum Ter Apel zit overvol. Volgens Monique Kremer, voorzitter van de Adviescommissie voor Vreemdelingenzaken, kan de regering beter kiezen voor kleinschalige locaties.Beeld ANP

Eigenlijk zegt ze het liever niet. Maar zolang er geen crisissituatie wordt uitgeroepen, kunnen gemeenten niet worden gedwongen om asielzoekers op te nemen. En komt er dus geen einde aan de ‘opvangcrisis’, zoals Monique Kremer, voorzitter van de Adviescommissie voor Vreemdelingenzaken het noemt. ‘Een vluchtelingencrisis zoals in 2015 is het namelijk niet. Toen hadden we in oktober 10.000 asielzoekers, nu 4.000.’

Toch zijn de problemen serieus. In opvangcentrum Ter Apel overnachtten honderden asielzoekers te veel waardoor ze moesten slapen op stoelen of de grond. En er braken er vechtpartijen uit, waarna de Mobiele Eenheid (ME) moest worden ingezet. De gemeente Westerwolde legde in totaal voor 60.000 euro dwangsommen op aan het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA) vanwege het overschrijden van het maximum aantal toegestane mensen daar.

In Heumensoord verklaarden Afghanen liever terug te willen richting Taliban-bewind dan nog langer daar te slapen. Het College voor de Rechten van de Mens en de Nationale Ombudsman kwamen daar langs en concludeerden: de locatie is ongeschikt voor de naderende winter. Ondertussen is het nog altijd niet gelukt om permanente extra opvang te regelen.

Crisissituatie

‘Je wil gemeenten eigenlijk niet dwingen om extra opvang te organiseren: daarmee overval je burgers enorm’, zegt Kremer. ‘Maar voor nu zit er niks anders op dan een crisissituatie uit te roepen.’

Te veel problemen manifesteren zich tegelijkertijd. Het woningtekort, de Afghanistan-crisis. De Immigratie en Naturalisatiedienst (IND) werkte ook nog in korte tijd een reeks asielaanvragen weg: méér asielvergunningen werden verleend, de vraag naar huisvesting nam verder toe.

Maar het grootste probleem is de afwezigheid van een structurele financiering van de asielopvang, benadrukt Kremer. ‘We weten nu immers wel: asielstromen komen met pieken en dalen. Tijdens periodes van minder asielzoekers wordt er ontzettend afgeschaald: locaties worden gesloten, personeel wordt ontslagen. Dat kan niet. Je moet een buffer bewaren.’

Kremer: ‘We krijgen nu, net als in de gezondheidszorg, de rekening gepresenteerd van een op de korte termijn gericht beleid: mean and lean. Maar dat levert ontzettend veel maatschappelijke kosten op. Gemeenten voelen zich in het nauw gedrukt en burgers maken zich zorgen.’

Kleinschalige locaties

Een oplossing is volgens Kremer meer, kleinschalige locaties. ‘Dan verminder je de drukpunten. En er ís draagvlak voor. Nu verkiest de overheid een constructie als Ter Apel omdat één grote locatie goedkoper is dan meerdere kleine.’ Dat komt voor een deel omdat er in de beginfase van asielzoekers in Nederland veel verhoren en onderzoeken plaatsvinden. Dan is het efficiënter als zij op één locatie verblijven.

Volgens Kremer hoeven de vele, kleinschalige locaties niet noodzakelijkerwijs tot onoverkomelijke uitdagingen te leiden in tijden van een lage asieltoestroom. ‘Gebruik die locaties dan voor spoedzoekers. Of maak er buurtcentra van. Genoeg creatieve oplossingen te bedenken. Als de wil er maar is.’

Dat Nederlanders steeds minder bereid blijken om asielzoekers te ondersteunen, daar gelooft Kremer niet in. ‘Ook nu doen veel gemeenten hun best om tijdelijke opvang te regelen.’ Riviercruiseschip de Amsterdam in Vlaardingen bood tijdelijk opvang aan zeventig vluchtelingen. ‘En er zijn veel vrijwilligers die voedsel en kleding inzamelen.’

Kremer: ‘Als die asiellocaties er eenmaal zijn, dan wennen buurtbewoners daar ook aan. Het probleem lost zich dan op. Want onderzoek wijst uit dat omwonenden geen negatieve houding tegenover een opvanglocatie ontwikkelen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden