Voorzichtige bruggenbouwer in Chinees hervormingsproces

De relatie tussen de rk-kerk en de Chinese regering is al jaren gecompliceerd. Die lijkt niet beter te worden nu het Vaticaan Joseph Zen, een uitgesproken voorstander van democratie en hervormingen, heeft benoemd....

Ik ben nu 74, en ik vrees dat het moeilijk zal zijn mezelf nog te veranderen, zei Joseph Zen deze week, nadat de Chinese regering de aanstaande kardinaal uit Hongkong had gewaarschuwd dat hij zich niet met politieke zaken moet bemoeien.

Daags ervoor had de paus in Rome het besluit Zen tot kardinaal te benoemen bekendgemaakt. De timing van de Chinese waarschuwing was geen toeval: Peking en het Vaticaan zijn geen al te beste vrienden. De autoriteiten vrezen dat kardinaal Zen, die zich als bisschop heeft laten kennen als een uitgesproken voorstander van democratie en hervormingen, zijn nieuwe positie zal gebruiken om zijn kritiek op het Chinese regime breder te laten weerklinken.

Zen zou graag een brugfunctie willen vervullen in het hervormingsproces van China. ‘Verzoening en communicatie zijn het beste voor ons land’, zei hij in 2004 ter gelegenheid van de discussie in Hongkong over uitbreiding van het algemeen kiesrecht voor de gemeenteraad van de stad. Hongkong geldt als Bijzondere Bestuurlijke Regio binnen China sinds 1995 als proeftuin voor democratische hervorming. Peking wil tot dusverre de teugels maar heel weinig laten vieren, omdat de communistische partij de regie strak in handen wil houden.

Zen zei deze week in de Hongkongse krant The Standard dat hij zal proberen ‘voorzichtig’ te zijn in zijn nieuwe functie. Vorig jaar, nadat Joseph Ratzinger was verkozen tot paus, stuurde Joseph Zen een brief waarin hij zijn zorgen over de ontwikkelingen in China uiteen zette. De nieuwe paus schreef een persoonlijke brief terug.

De relatie tussen de rooms-katholieke kerk en de Chinese regering is al jaren gecompliceerd. Ze bereikte een dieptepunt gedurende de Culturele Revolutie (1966-1976), toen kerken werden gesloten en werden vernield door rode gardisten. China kent de laatste jaren weer een groeiend aantal katholieken. Het wordt ook weer toegestaan nieuwe kerken te bouwen en oude te herstellen.

Peking heeft echter de directe band tussen de katholieke kerk en het Vaticaan verboden. Bisschoppen en priesters mogen niet vanuit Rome worden benoemd. Dat doet een speciale Chinese staatscommissie, die in de gaten houdt dat de rooms-katholieken zich netjes aan de regels houden: geen bemoeienis met politiek gevoelige zaken.

De laatste door het Vaticaan benoemde bisschop stierf in 2001. Er bestaat in China een ‘ondergrondse’ kerkgemeenschap, los van de door de staat goedgekeurde kerk. De ondergrondsen worden regelmatig door de autoriteiten lastig gevallen. Deze week maakte een in de VS gevestigde pressiegroep bekend dat er weer twee ondergrondse priesters waren aangehouden in de noordelijke provincie Hebei. Een 70-jarige bisschop van de ondergrondse kerk wordt al enkele maanden vastgehouden.

Zen hoopt dat de relatie tussen zijn kerk en China genormaliseerd kan worden voor de Olympische Spelen die in 2008 in Peking worden gehouden. Een ander knelpunt is dat het Vaticaan diplomatieke banden onderhoudt met Taiwan, dat door China wordt beschouwd als een afvallige provincie.

Zen zal op 24 maart in Rome officieel tot kardinaal worden verheven. Hij wordt de zesde Chinese kardinaal in de historie en de tweede uit Hongkong, na John Baptist Wu Cheng-chung.

Kardinaal van China, Joseph Zen (AFP) Beeld
Kardinaal van China, Joseph Zen (AFP)
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden