Voorvader Turkobatistas werd plotseling moslim

Het beroemde gedicht ‘Ithaka’ van de Griekse dichter Konstanínos Kaváfis is sinds de eerste publicatie, bijna een eeuw geleden, een eigen leven gaan leiden....

De grootste schrijver die Cyprus in de tweede helft van de twintigste eeuw kende, Kostas Montis (1914-2004), citeert ‘Ithaka’ halverwege zijn roman Heer Batistas en de andere dingen. Te pas, dit keer. De roman is Montis’ belangrijkste prozawerk , in Nederland tot dusver bij een enkeling bekend van de twee dichtbundels die in vertaling verschenen.

De schrijver is op zoek naar zijn van oorsprong Venetiaanse voorvader, Heer Batistas, maar krijgt geen grip op hem. Tot hij erachter komt dat het niet om Batistas zelf gaat, maar om ‘de andere dingen’ die hij tijdens zijn zoektocht tegenkomt.

Met terugwerkende kracht duikt hij steeds verder in tweehonderd jaar familiegeschiedenis en daarmee ook in de geschiedenis van Cyprus. Opvallend is dat hij de Turks-Cyprioten en de Grieks-Cyprioten in relatieve harmonie met elkaar laat leven. En dat terwijl dit boek niet lang na de Turkse inval van 1974 is geschreven.

Toch is de roman in de eerste plaats ingegeven door een familietragedie. Op jonge leeftijd verloor Montis in drie weken tijd twee oudere broers. Vier jaar later stierf zijn moeder aan tuberculose. Zijn vader hield hem bij zijn stervende moeder weg, wat de jongen volgens vertaler Hero Hokwerda een levenslang schuldgevoel bezorgde.

Misschien is dit ook de reden waarom Montis een halve eeuw later besluit zijn moeders familie op papier te laten herleven. De grootmoeder die zo graag sterke verhalen vertelt. Haar legendarische voorvader, ook wel Turkobatistas genoemd, die het dorp schokt door plotseling moslim te worden. Diens zoon Andonellos die de lijn met Venetië weer oppakt. Hun ontroerende portretten en geestige dialogen maken het lezen van deze roman tot een groot genot.

Peter Swanborn

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.