Column

Vooruitgang maakt het gemakkelijk kortaf te zijn

Piep! Ook mij irriteren de prikkels in mijn binnenzak. Je bent een hondje aan de lijn van de buitenwereld.

Beeld reuters

Ik stond aan zijn bureau te praten met een collega, toen zijn vaste telefoon ging. Hij nam op. Dat gebeurt vaker. Namelijk altijd. In het beste geval zegt de ander: 'Sorry, ik moet even opnemen'. Vaker regeert de vanzelfsprekendheid. Wie de beller ook is - veel vaste telefoons op kantoren hebben geen nummermelding - met het opnemen geeft de gesprekspartner onbewust het signaal dat die anonieme ander per definitie belangrijker of boeiender is dan jij.

Lang geleden werd tijdens een afspraak mijn gesprekspartner gebeld. Het gesprek duurde zo'n twintig minuten. Steeds priemender werd ik op mijn plaats gewezen, een plek waar de grond langzaam onder me wegzakte. Dieper kon ik niet vallen.

Ooit zal ik opstaan en zwijgend weglopen, nu ben nog te beleefd.

'Hoe meer we afgeleid worden, hoe meer we de nadruk leggen op snelheid ten koste van diepgang', schreef Jonathan Safran Foer in een vertaald, zorgelijk stuk in nrcnext.

De vooruitgang heeft het makkelijk gemaakt korte berichtjes te sturen. In plaats van een veel te lang telefoongesprek volstond inspreken op de voicemail, later volgde mail, sms en Whatsapp.

Foer heeft gelijk met zijn constatering dat we op zeker moment de voorkeur zijn gaan geven aan die 'gereduceerde substituten'.

Ik zie telefoonangst om me heen - opmerkelijk genoeg vooral in de communicatiebranche. Hele bureau-eilanden, luttele meters uit elkaar, spreken elkaar liever per mail dan met de mond. De kans dat de eindredactie van de krant mij mailt over een verkeerd woord is groter dan dat er gebeld wordt. Zo drukken we elkaar met de neus op onze beeldschermpjes.

Het probleem met het prefereren van 'mindere' substituten is volgens Foer 'dat we zelf gereduceerde substituten worden. Mensen die eraan gewend raken weinig te zeggen, raken er ook aan gewend weinig te voelen.' Zijn angst: 'Hoe dichter de wereld zich bij onze vingertoppen bevindt, hoe verder die verwijderd raakt van ons hart.'

Dat is mij te somber. Ook al irriteren de vele prikkels in mijn binnenzak ook mij geregeld: je bent een hondje aan de lijn van de buitenwereld. Ja, ook mijn naasten zie ik aan tafel wel verslappen, op straat de pas inhouden: berichtje; geen land meer mee te bezeilen. Ik ben geen haar beter. Misschien ben ik al te ver heen, maar ik zie vooral de voordelen van de vooruitgang. Ook met snelheid valt iets te voelen. Het mediatijdperk vergt de kunst van kaf en koren.

Een kennis met een leidinggeverige functie vertelde me dat ze soms haar telefoon een paar uur uitzet. Om geconcentreerder te kunnen werken of voor een hoogst productief hazenslaapje. Toen ze haar smartphone weer aanzette, hadden zo'n twintig Whatsappberichtjes zich opgestapeld - de urgentie droop ervan af.

Het laatste berichtje stond bovenaan. De tekst luidde: 'Laat maar zitten, is al geregeld.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.