Voortvluchtige generaal Oviedo doet alles om staatshoofd te worden Politiek Paraguay vol intriges

De politiek in Paraguay heeft altijd veel gehad van een familie-aangelegenheid: een partij die tientallen jaren de dienst uitmaakt, altijd dezelfde gezichten, veel handjeklap, persoonlijke vetes en burlesque intriges....

INEKE HOLTWIJK

Van onze correspondente

Ineke Holtwijk

RIO DE JANEIRO

De personages die op het ogenblik de spanning opvoeren in Paraguay zijn de president en de generaal die anderhalf jaar geleden tevergeefs probeerde de president af te zetten en die zijn ambitie nu via de stembus hoopt te realiseren.

President Juan Carlos Wasmosy wil voorkomen dat generaal b.d. Lino Oviedo, een populaire militair die gespierde taal spreekt, presidentskandidaat wordt. De gepensioneerde generaal is dat in feite al sinds de kiesraad van de regerende Coloradopartij hem na een tumultueuze partijverkiezing tot winnaar uitriep.

Maar de Paraguayanen gaan pas over een half jaar naar de stembus en partijen hebben tot maart de tijd om de naam van hun kandidaat door te geven.

Gezien de gebeurtenissen van afgelopen weken is het onzeker of Oviedo's naam op het stembiljet terechtkomt.

Eind oktober zond president Wasmosy de presidentiële garde, zijn trouwste militiaren, in gevechtstenue naar Oviedo's huisadres in Asunción. Aangezien de generaal niet antwoordde toen de militairen hem vanaf de stoep riepen, besloten zij zichzelf toegang te verschaffen. Rechtstreeks op televisie was te zien hoe militairen in de lucht schoten; hoe aanhangers van de generaal uit het huis werden gehaald en op de stoep moesten gaan liggen; hoe Oviedo's echtgenote met een heiligenbeeld aan de borst gedrukt smeekte om een eind te maken aan deze 'vervolging'.

Oviedo bleek niet thuis en de garde droop onverrichterzake af.

De reden van het slecht gecoördineerde bezoek was een arrestatiebevel van president Wasmosy, die in zijn hoedanigheid van opperbevelhebber de gepensioneerde generaal wegens belediging een celstraf van dertig dagen had opgelegd. De generaal is ondergedoken. Volgens de Braziliaanse kranten is hij in een stad in Zuid-Brazilië gesignaleerd.

Af en toe geeft Oviedo een vraaggesprek, zoals laatst aan het Braziliaanse TV-Globo, dat ook in de Paraguayaans hoofdstad Asunción druk bekeken wordt. Daarin zinspeelde hij op een militaire opstand tegen president Wasmosy. Want volgens Oviedo is zowel het leger als de politie op zijn hand, een conclusie die waarnemers in Asunción voorbarig noemen.

Tegen de correspondente van de Miami Herald zei de voortvluchtige generaal: 'Als ze me naar de gevangenis sturen, ben ik nog veel sneller president.'

Sinds hij negen jaar geleden dictator Stroessner met een granaat onder de kin tot aftreden dwong, is Oviedo vooral voor de armen een mythische figuur geworden.

De teleurstelling van de Paraguayanen over de jonge (vierjarige) democratie, die meer werkloosheid, lagere lonen, meer corruptie en een groter gevoel van onveiligheid heeft gebracht, gebruikt Oviedo ten eigen voordele. Hij presenteert zich als de strijder voor de armen, de buitenstaander die als enige de corruptie kan aanpakken.

Ook de inval in zijn huis en de jacht daarna deden Oviedo groeien in zijn rol. Hij was de vervolgde van een corrupt regime, dat bang is voor de grote schoonmaak. Volgens de generaal heeft men zelfs drie keer geprobeerd hem te vermoorden.

De beschuldigingen over corruptie slaan aan bij de Paraguayanen. Volgens de Paraguayaanse Rekenkamer is de corruptie sinds de afzetting van de bejaarde dictator Stroessner wijder verbreid. Onder generaal Stroessner was de corruptie intens, maar door hemzelf gecoördineerd en gecontroleerd. In Wasmosy, een zakenman die dankzij bouwcontracten van het bewind-Stroessner puissant rijk is geworden, zien de Paraguayanen een zwakke, weifelende president die zich meer uitslooft voor zijn bedrijvenimperium dan voor het land.

De geringe populariteit van Wasmosy helpt Oviedo zich te profileren als een antikandidaat, meent Carlos Martini, een politicoloog uit Asunción. Maar de machtsstrijd heeft Wasmosy nieuwe aanhang bezorgd, merkt hij op. Neem Luis María Argaña, een adept van dictator Stroessner, die destijds pas op de plaats moest maken ten behoeve van Wasmosy.

Argaña, die de conservatieve vleugel van de Coloradopartij leidt, was de grote verliezer van de interne partijverkiezingen. Ook hij is Oviedo liever kwijt dan rijk. Hij heeft bij de rechter een klacht wegens stemfraude neergelegd en heeft het partijbestuur al zo ver dat zij de kandidatuur van de generaal niet erkennen. En in Asunción gaan geruchten dat een akkoord tussen de twee aartsvijanden Wasmosy en Argaña in de maak is.

Ook de buurlanden, met name Brazilië, hopen in stilte dat Oviedo uit de race wordt gehaald. Een militaire president past niet in het beeld dat zij tegenover de buitenwereld willen uitdragen van een moderne, democratische Cono Sur (Zuidkegel).

En dan is er nog de Amerikaanse ambassadeur. Deze heeft laten weten dat zijn land niet begrijpt hoe iemand die een legale regering omver probeert te werpen minder dan anderhalf jaar later kandidaat kan zijn voor het hoogste ambt in een democratisch land.

Voor een goed begrip: de Verenigde Staten hebben na de coup geijverd voor Oviedo's aftreden als legercommandant. Hun zorg gaat vooral uit naar de groeiende cocainesmokkel, waartegen de militairen niet optreden.

Oviedo is nooit genoemd in een drugszaak, maar hij was als de machtigste militair in Amerikaanse ogen jarenlang verdacht tolerant.

Oviedo heeft aangekondigd dat hij zich op 5 december - dan is de beroepstermijn voor de interne partijverkiezingen voorbij - zal melden bij de rechter. Behalve de dertig dagen straf is de rechtszaak wegens rebellie (de couppoging van vorig jaar) heropend. Er dreigen andere processen te worden geopend; onder meer wegens fraude en moord.

'De pogingen om Oviedo af te voeren gaan overdroten voort', zegt politicoloog Martini. Hem via de rechtbank wegwerken 'is de meest legale weg', maar andere oplossingen sluit hij niet uit. 'Er gaan niet alleen geruchten over een coup, maar ook over een machtsgreep door de president zelf.'

Aan een voorspelling waagt de Paraguayaan zich niet. Martini: 'Iedere 24 uur verandert het scenario hier.'

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden