voorspellend feuilleton

  1. Je denkt aan de Gay Twenties, aan een bruisend Berlijn, aan een Europa dat zich herstelt van de Grote Oorlog....

Het spinnenweb is een huiveringwekkend geschrift wanneer je beseft dat de geschiedenis exact de richting is opgegaan die Joseph Roth heeft aangewezen. Op de das van zijn hoofdpersoon glinstert al een hakenkruisje. Maar meer nog: overal broeit een jodenhaat die zo extreem is dat Mein Kampf niet ver weg kan zijn (en niet veel later dus ook geschreven wordt).

Theodor Lohse, de hoofdpersoon, of liever de hoofddraad in Het spinnenweb, is het prototype van de nazi: rancuneus, ambitieus, opportunistisch, bloeddorstig, antisemitisch.

Maar Roth heeft hem natuurlijk niet zo schematisch uitgebeeld. Hij trekt de lezer het web in, waarin ook Theodor Lohse verward is geraakt. De actualiteit wordt literatuur, The o dor Lohse wordt in hoog tempo de man van wie er tien jaar later ineens duizenden blijken te bestaan. Theodor Lohse zal Himm ler heten, of Goebbels, of Heydrich.

Het spinnenweb is de turbulentie in het hoofd van een opportunist. Rancune krijgt een gezicht, wraak een eigen kleur, ambitie wordt rücksichtlose machtswellust. En dan ineens is er ook weemoed, vlagen verleden, Lohse heeft korte momenten van inzicht in eigen ziekte. 'Als een glimlachende moordenaar trok de lente door Duitsland', schrijft Joseph Roth over zijn eigen tijd.

Roth was een ziener, en al in zijn vroegste werk een groot literator. Uitgeverij Atlas zij geprezen dat het werk van deze schitterende schrijver opnieuw en uitstekend wordt vertaald en uitgegeven.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden