Voorspelbare en bedachte emoties

Na 23 jaar (De klompenboom, 1978) won Italië met La stanza del figlio van Nanni Moretti eindelijk weer eens de Gouden Palm in Cannes en omdat in Locarno het Gouden Luipaard ook al naar een Italiaanse film ging, is de Italiaanse filmwereld in alle staten....

Peter van Bueren

Nanni Moretti is bijkans heilig verklaard. Nog vóór Cannes won zijn film in twaalf categorieën een David, de Italiaanse filmprijs, en ook de critici bekroonden hem in negen categorieën.

Dat is in de dertig jaar dat Moretti films maakt niet altijd zo geweest. Ja, vanwege zijn linkse sympathieën was hij van meet af aan populair bij ooit verstokte en daarna ex-communisten, en vanwege zijn persoonlijke portretten van hedendaagse mensen als hijzelf groeide hij in aanzien bij de beschaafd intellectuele cinefielen. Buiten Italië is deze 'leider van de Italiaanse nouvelle vague' in kleine cinefiele kring ook al geruime tijd een onaantastbare held.

Niemand zal ontkennen dat hij filmen kan, integendeel, maar er is een punt dat altijd discussie oplevert: behalve in La cosa (een documentaire uit 1990 over een discussie in de Italiaanse communistische partij) speelt Nanni Moretti in al zijn films ook de hoofdrol.

Voor zijn dwingende persoonlijkheid, met dat zorgvuldig bijgetrimde baardje en die hese stem, vallen sommigen in katzwijm, terwijl anderen al bij voorbaat moeite hebben achter de ijdele, naar exhibitionisme neigende regisseur/acteur een filmpersonage te vinden.

In La stanza del figlio loopt (of jogt) Moretti rond als psychiater Giovanni. Een nobele, begrijpende, opgeruimde, altijd geduldige psychiater. Buiten zijn werk is Giovanni een begrijpende, opgeruimde, geduldige, zorgzame vader van twee puberkinderen, Irene en Andrea, en ook nog een liefdevolle echtgenoot van Paola (maar wat wil je: gespeeld door de altijd aangename Laura Morante).

Een bijna stuitend smetteloze man. Tot een klein scheurtje wordt aangebracht in het onmogelijk perfecte gezin: zoonlief wordt ervan beschuldigd iets op school te hebben gestolen. (Misschien wel om eens een bommetje te laten barsten in dat te kreukloze gezin, zou je de psychiater willen voorleggen). Maar dat levert weinig effect op, wél wat er gebeurt op die zondagmorgen dat Giovanni met Andrea zou gaan joggen als hij niet werd opgeroepen door een patiënt. Dan komt uit wat de van scheurkalenderwijsheden aan elkaar hangende psychiater al eens eerder gezegd heeft, namelijk dat het leven in hoge mate bepaald wordt door het lot.

En dan begint de film eindelijk te gaan over het uitgangspunt van Moretti: wat gebeurt er met een gezin als opeens een geliefde overlijdt? Heel Italië heeft gehuild om het tweede deel van La stanza del figlio en ook gewoonlijk niet al te hysterische critici schreven vanuit Cannes hun tranen niet te hebben kunnen verbergen. Een regelrechte tear-jerker dus, en dat nog wel op een artistiek hoog niveau. De ideale films voor publiek en critici.

Op zo'n persoonlijke film van een zo persoonlijke regisseur/acteur kan haast niet onpersoonlijk worden gereageerd. Voor deze ene keer dan maar: het gegeven is natuurlijk heel emotioneel, maar het deed me helemaal niets. Het is zo doorzichtig bedacht en voorspelbaar, dat de vreselijke gebeurtenis en het volgende verdriet in dat ordentelijke gezin met die stuitend gave man bij mij geen enkele emotionele snaar raakte. Niet de gebeurtenis, maar de film liet me helemaal koud.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden