Voorschrijfgedrag artsen blijkt moeilijk te sturen

Omdat de kosten van geneesmiddelen blijven stijgen, moeten de huisartsen zinnig en zuinig voorschrijven. Dat kan met een nieuw elektronisch voorschrijfsysteem en met modernere software, maar de praktijk is weerbarstig....

De huisarts moet kiezen tussen achtduizend verschillende geneesmiddelen en hij schrijft recepten uit naar eigen goeddunken. Soms neemt hij een nieuw, dus duur medicijn, soms kiest hij voor het middel van de artsenbezoeker die net bij hem langs is geweest, soms schrijft hij een geneesmiddel voor terwijl dat eigenlijk niet nodig is.

Omdat de kosten voor geneesmiddelen blijven stijgen, loont het voor overheid en verzekeraars de moeite om het voorschrijfgedrag van huisartsen te beïnvloeden. Zinnig en zuinig voorschrijven, daar gaat het om: de huisarts moet uit alle maagzuurremmers of cholesterolverlagers net dat medicijn pikken dat kwalitatief goed is en niet al te duur.

Er bestaan richtlijnen, maar die worden onvoldoende nageleefd. Het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG) maakt richtlijnen ter behandeling van aandoeningen. In sommige regio's hebben apothekers en artsen een zogeheten formularium opgesteld, een voorkeurslijst voor medicijnen.

Oud-huisarts G. Kamps concludeerde twee jaar geleden in zijn promotieonderzoek dat de aanwijzingen elkaar zo tegenspreken dat huisartsen zich er weinig van aantrekken.

Het elektronisch voorschrijfsysteem (EVS) dat met subsidie van het ministerie van Volksgezondheid door het NHG werd ontwikkeld, biedt uniforme, landelijke voorschrijfadviezen. Om het EVS te kunnen gebruiken, moet de huisarts voor zijn patiënten eerst een elektronisch medisch dossier aanleggen.

Bij iedere diagnose biedt het EVS vervolgens een advies. Dat kan een recept op maat zijn, dat rekening houdt met het geslacht en de leeftijd van de patiënt en contra-indicaties. Of de aanbeveling de patiënt geen medicijnen voor te schrijven, maar hem erop te wijzen dat hij moet stoppen met roken of moet afvallen.

Huisarts S. Rikken, projectleider EVS bij het NHG, benadrukt dat het systeem vooral is bedacht om de kwaliteit van het voorschrijven te verbeteren. De huisarts die veelvuldig elektronische ondersteuning gebruikt, leert wat bij en voorkomt fouten. Voor overheid en verzekeraars zijn vooral de besparingen interessant: als alle huisartsen het systeem gebruiken, wordt jaarlijks voor driehonderd miljoen gulden minder aan medicijnen uitgegeven.

Maar de praktijk blijkt weerbarstig, toont een onderzoek aan van de Universiteit Twente, dat vrijdag werd gepresenteerd. Het EVS moet worden ingebouwd in de bestaande software voor huisartsen, de zogeheten huisartsinformatiesystemen (HIS). Veel HIS'en zijn sterk verouderd en de leveranciers zijn vaak niet meer in staat of bereid de systemen te onderhouden, zegt N. Oudendijk, directeur curatieve somatische zorg van het ministerie van VWS. Leveranciers beschrijven de markt waarin ze werken als 'chaotisch'. Ze kampen met financiële problemen en een tekort aan programmeurs.

Een van de grootste leveranciers, Euroned in Sittard, wil uit de markt stappen en verkeert volgens interim-directeur H. Haagsman 'op voet van oorlog' met de huisartsen. 'We hebben te maken met een klantengroep die onderschat wat automatisering kost', zegt hij. 'Voor het uurtarief dat we krijgen, kunnen we geen ambachtsman inhuren, laat staan een IT'er.' Iedereen kijkt elkaar aan en de huisarts investeert niet meer, concludeert Rikken. 'De internationale voorsprong die we in de zorg hadden op automatiseringsgebied, is weg.'

Oudendijk ontbood kort geleden alle leveranciers op het ministerie om zicht te krijgen op de problemen. Er kwam een onderzoek, dat onlangs werd afgerond. Resultaat: het ministerie gaat fors investeren.

En dan moeten de huisartsen nog worden gemotiveerd om ook met het systeem te gaan werken. Het gebruik ervan is niet af te dwingen, erkent de LHV. Uit het Twentse onderzoek blijkt dat huisartsen vooral aanhikken tegen de hoge werkdruk en communicatieproblemen. Het EVS helpt hen daar niet bij, dus is de interesse ervoor gering. De verzekeraars gebruiken de praktijkverpleegkundige als stok achter de deur. Alleen huisartsen die het EVS gebruiken, krijgen daar voortaan geld voor.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.