NieuwsVERENIGDE NATIES

Voormalig secretaris-generaal Pérez de Cuéllar (1920-2020) laat grote indruk achter bij VN én op de wereld

De voormalige secretaris-generaal van de VN, Javier Pérez de Cuéllar, is woensdag op 100-jarige leeftijd overleden. De Peruaan leidde de VN van 1982 tot 1991. In die tijd speelde hij een cruciale rol bij het beëindigen van de bloedige oorlog tussen Iran en Irak.

Javier Pérez de Cuéllar.Beeld AFP

Pérez de Cuéllar, de vijfde secretaris-generaal in de geschiedenis van de VN, stierf in zijn huis in Lima. In Peru  werd hij beschouwd als een held. ‘Hij was een staatsman met een grote staat van dienst, een betrokken diplomaat en een man die inspireerde’, aldus VN-chef António Guterres. ‘Hij heeft een grote indruk achtergelaten bij de VN en in de wereld.’

Guterres prees zijn vroegere collega ook voor het bereiken van vredesakkoorden in El Salvador en Cambodja, en voor zijn belangrijke rol bij de onderhandelingen om ontvoerde Amerikanen in Libanon vrij te krijgen. De Peruaan had in zijn twee termijnen ook te maken met het einde van de Koude Oorlog, het uiteenvallen van de Sovjet-Unie en de Iraakse bezetting van Koeweit. Hij is tot dusver de enige Latijns-Amerikaan die de VN heeft geleid.

Pérez de Cuéllar zelf zag, naast de vrede tussen Iran en Irak, zijn rol bij het bereiken van de onafhankelijkheid van Namibië als zijn grootste succes. Met zijn diplomatieke acties kon hij echter niet het uitbreken van de Golfoorlog in 1991 voorkomen. Nadat hij de VN had verlaten, probeerde hij in 1995 president van Peru te worden. Dat mislukte. Hij verloor toen van Alberto Fujimori, die later in de cel terechtkwam wegens corruptie.

Compromisfiguur

Wel was Pérez de Cuéllar een klein jaar premier in een regering van nationale eenheid toen de regering-Fujumori moest opstappen wegens een corruptieschandaal. De Peruaanse president Martin Vizcarra prees Pérez de Cuéllar donderdag omdat hij ‘zijn hele leven had gewerkt om zijn land in een positief daglicht te stellen’. Vizcarra: ‘Hij was een democraat in hart en nieren.’

Voor hij gekozen werd tot VN-chef, had Pérez de Cuéllar al een lange diplomatieke loopbaan achter de rug. Hij begon als secretaris op de Peruaanse ambassade in Parijs in 1944, waar hij later ook ambassadeur werd. Toen de VN eind 1981 in een wekenlange impasse verkeerden over de vraag wie de nieuwe leider moest worden, kwam Pérez de Cuéllar bovendrijven naar aanleiding van zijn reputatie als compromisfiguur. Toen hij in 1982 aantrad, was de Peruaan internationaal nauwelijks bekend. 

Bezorgd om de groeiende kritiek op de effectiviteit van de VN, probeerde Pérez de Cuéllar meteen na zijn aantreden de vredesoperaties van de wereldorganisatie aan te pakken. Hij waarschuwde toen in een rapport dat de wereld ‘dicht bij een nieuwe internationale anarchie’ was.

VN genegeerd

In het jaar van zijn aantreden kreeg hij meteen te maken met de Israëlische invasie van Libanon, waarna de VN-baas het hoofd moest bieden aan de conflicten in Afghanistan en Cambodja. In de Algemene Vergadering van de VN klaagde hij dat de VN-resoluties ‘in toenemende mate worden genegeerd door diegenen die zich sterk genoeg voelen om dat te doen’. Aan het einde van zijn eerste jaar gaf hij een zeer kritisch interview. ‘Het probleem met de VN is dat die óf niet worden ingezet, óf worden misbruikt door lidstaten’, aldus Pérez de Cuéllar.

Tot op het allerlaatste moment in zijn functie probeerde Pérez de Cuéllar de wereld te laten zien dat de VN onmisbaar waren en een belangrijke rol moesten blijven spelen. Vlak voordat hij begin 1992 voor het laatst als secretaris-generaal het hoofdkwartier in New York verliet, bereikte de Peruaan zijn laatste doel: een vredesakkoord tussen de linkse rebellen in El Salvador en de regering.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden