Nieuws Overlijden Hans Couzy

Voormalig landmachtbevelhebber Hans Couzy (78) overleden

Voormalig bevelhebber van de landmacht Hans Couzy, die te maken kreeg met het Srebrenica-drama, is op 78-jarige leeftijd overleden. Couzy was onder andere kritisch over de haalbaarheid van de Nederlandse missie in de Moslimenclave in Bosnië.

Hans Couzy in 2002. Beeld Martijn Beekman

De luitenant-generaal mocht in 1992 de landmacht gaan leiden na een lange militaire carrière die in 1957 begon. Na functies bij onder andere het Eerste Legerkorps en op de landmachtstaf, werd hij in 1988 directeur materieel van de landmacht.

Als bevelhebber moest hij na het einde van de Koude Oorlog de overgang van de landmacht naar een beroepsleger in goede banen leiden. Die omvorming was een van de grootste reorganisaties in de krijgsmacht. De dienstplicht werd opgeschort en het leger moest op zoek naar personeel dat vrijwillig wilde dienen in het leger.

Defensie noemde hem maandagavond ‘een invoelend en enthousiast mens, met een groot gevoel voor rechtvaardigheid en verantwoordelijkheid. Maar hij was ook een generaal die onverstoorbaar, gevraagd en ongevraagd zijn mening gaf.’

Ondankbare taak

Couzy had in zijn leven de ondankbare taak om als landmachtbevelhebber te onthullen dat bij de val van Srebrenica in 1995 Nederlandse militairen de Serviërs vrije doortocht hadden geboden. Dat drama werd een van de grootste trauma’s in de Nederlandse politieke geschiedenis en leidde tot de val van het tweede kabinet-Kok in 2002.

Couzy, op handen gedragen door zijn manschappen, genoot in die jaren respect van zijn politieke bazen – ten tijde van Srebrenica VVD’er Joris Voorhoeve – maar leefde met hen regelmatig op gespannen voet. Hij vond dat de mannen van Dutchbat in Srebrenica niets te verwijten viel. 

In 1998 zei hij: ‘Het was oorlog, chaos. Duizenden burgers waren op de vlucht. Er waren voertuigen, ook Nederlandse, met tweehonderd burgers erop. De chauffeurs konden niks meer zien. Iedereen wilde maar één ding: daar zo gauw mogelijk wegwezen. Dat kan je deze militairen toch niet verwijten? Ik snap heel goed wat ze toen gevoeld moeten hebben.’

Ontslaan 

Tijdens de parlementaire enquête over de val van de Moslimenclave in 2002 verklaarde Voorhoeve dat hij diverse malen had overwogen om Couzy te ontslaan, omdat deze hem niet volledig informeerde over de oorlogsmisdaden die de Dutchbatters in Srebrenica hadden gezien.

Toen Couzy in 1996 luitenant-generaal Thom Karremans, commandant van Dutchbat, tot kolonel bevorderde kwam hem dat te staan op een berisping van Voorhoeve. Karremans dronk voor het oog van de wereldpers een glas met de Servische generaal Mladic. Dat was voor veel politici een onverteerbare situatie.

In hetzelfde jaar 1996 schreef Couzy een boek over zijn jaren als bevelhebber van de landmacht. Hierin beschrijft hij de interne verhoudingen binnen de krijgsmacht en zijn talloze aanvaringen met de politiek. Hij stond erom bekend dat hij geen hoge pet op had van zijn politieke bazen. In 1994 zei hij dat het kabinet wat hem betreft niet langer kon rekenen op de onbegrensde loyaliteit van het leger, als er zo weinig begrip was voor de problemen die samenhangen met de reorganisatie.

Ook na zijn pensionering liet hij regelmatig van zich horen, als militaire vakbondsman. Couzy was van 2004 tot 2012 voorzitter van de Federatie van Nederlandse Officieren. Ook was hij voorzitter geweest van de Nederlandse Officieren Vereniging.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden