'Voorlopig blijft dit een spookwijk'

De Gelderse bouwsector, met daarin veel familiebedrijven, heeft ontslagen lang uitgesteld. Die tijd is nu voorbij: 'Na deze klus is het misschien wel over.'

DOETINCHEM - 'Nulurencontract.' Hij spreekt het woord uit alsof het een ziekte is: difterie, of nog iets ergers. Hij, dat is een van de bouwvakkers die donderdag bij min 2 graden werken aan de nieuwbouwwoningen van het vastgoedproject Buitenplaats Wijnbergen. Zijn naam heeft hij liever niet in de krant, daarmee maakt hij zijn baas niet gelukkig.


Hoewel, baas: hij werkt sinds kort via het uitzendbureau. Noodgedwongen, omdat zijn werkgever hem alleen nog een nulurencontract wilde geven. 'Na veertien jaar in vaste dienst te zijn geweest', zegt de spackspuiter, terwijl hij een sjekkie rookt in een van de met kabels, emmers en verfmessen bezaaide nieuwbouwwoningen. Spack spuiten, legt hij uit, wil zeggen het bepleisteren van de wanden en plafonds met een spackmachine. Oftewel: 'Wit maken en een korreltje erop.'


'Ze proberen allemaal foefjes uit', zegt hij over de overlevingstactieken van de bouwbedrijven. 'Met een nulurencontract kun je iemand in de WW zetten. Maar zolang ik kan werken, vind ik het goed. Ik heb drie kinderen thuis, ik wil toch brood op de plank.'


In de Gelderse bouwsector eten ze dezer dagen dun belegde boterhammen. In de hele Nederlandse bouwnijverheid steeg het aantal WW-uitkeringen in 2012 met meer dan 70 procent, maar de provincies Gelderland en Overijssel vormen de ground zero van de Nederlandse bouwcrisis. De faillissementen en ontslagen volgen elkaar er de laatste maanden snel op. Bouwbedrijf Gerritsen uit Renkum: failliet. Boesveld uit Ulft en Wolbrink-Masselink uit Baak: failliet. Het Doetinchemse Goldewijk: 105 man op straat. Plaatsgenoot Ebu: van 78 naar 45 werknemers. Postma uit Bergharen: alle dertig personeelsleden ontslagen.


Collectief ontslag

Alleen al in de Achterhoek verloren vorig jaar tussen de acht- en negenhonderd bouwvakkers hun baan, zegt Henk Korten van UWV Werkbedrijf in Doetinchem. 41 bouwbedrijven gingen er over de kop, 21 bedrijven vroegen collectief ontslag aan. Korten: 'Sinds 2008 is het aantal bouwvakkers in de Achterhoek met 25 à 30 procent teruggelopen.'


Het aantal nieuwbouwprojecten slonk van 14 duizend naar 5.900. Recentelijk wist Korten bij de Europese Unie 2,9 miljoen euro subsidie los te peuteren uit het globaliseringsfonds. Daarmee kan hij vijfhonderd werkloze bouwvakkers naar een andere baan begeleiden. 'Ze zwermen overal naar uit: metalektro, transport en sommigen terug naar de bouw.'


Een cocktail van crisis, bevolkingskrimp en de aanwezigheid van veel aannemers maakt dat de Gelderse bouwnijverheid net iets minder te benijden valt dan de rest van Nederland, weet Willem Kruithof van CNV Vakmensen. 'In de bouw zijn veel familiebedrijven. Daar hebben ze het onvermijdelijke zo lang mogelijk uitgesteld omdat de directeuren alle mensen persoonlijk kennen. Ze dachten de crisis te kunnen overleven met wat Gelderse zuinigheid. Nu komen ze erachter dat het toch niet werkt.'


Verwachtingen

Van de beoogde 750 woningen van Buitenplaats Wijnbergen zijn er '90 à 95 verkocht', zegt regiomanager Helgo Borgers van Van Wanrooij Projectontwikkeling: dertig daarvan zijn koopwoningen, de rest behoort tot de sociale huursector of is eigendom van belegger Syntrus Achmea. 'Natuurlijk blijft het achter bij onze verwachtingen, maar je moet wel relativeren: we hebben het over het grootste woningbouwproject in de Achterhoek.'


Kitty Wissink is met haar mopshond, teckel en rode burmees op inspectie in de sneeuw. 'Voor mijn gevoel blijft dit nog wel een tijdje een spookwijk', zegt ze. Wissink is in december als een van de eersten in haar sociale huurwoning getrokken. Het uitgestorven decor bevalt haar wel. 'Om 15.30 uur gaan de hekken dicht, dan kun je er alleen nog in via de rotonde. De wijk zou een cultureel centrum en een supermarkt krijgen. 'Nou mevrouw', kreeg ik later te horen, 'ga er maar vanuit dat die er niet komen.' De huizenrij hiertegenover gaan ze niet afmaken omdat er niet genoeg is verkocht. Op de open plek schijnt nu een speeltuin te komen.'


Een straat verderop turven twee loodgieters hun crisisslachtoffers. 'Bij ons zijn er zestien mensen uitgegaan. We hebben nog een man of vijftig over.' Bedrijven beconcurreren elkaar met het mes tussen de tanden, vertellen ze. 'Dan staan er dertig installatiebedrijven in een schaftkeet tegen elkaar op te bieden. De een roept 20 duizend, de ander duikt eronder met 19.'


Sommige bouwvakkers wanen zich op de rand van de werkloosheid. 'Ik zou zelf ook ontslagen worden, eind volgende maand', zegt een stukadoor, 'maar ik heb het aangevochten bij het UWV. Voorlopig kan ik dus verder werken. Voor zo lang het duurt. Na deze klus is het misschien ook over.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden