Voorlopig akkoord met Turkije: migranten gaan terug

Turkije gaat migranten terugnemen vanuit de EU. Dit voorlopige akkoord is bereikt tijdens een extra Europese top in Brussel. De 28 regeringsleiders onderhandelden de hele maandag met de Turkse premier Davutoglu. De Volkskrant deed live verslag vanuit Brussel. Lees het hieronder terug.

De Turkse premier Davutoglu (links) en EU-president Tusk geven een persconferentie na afloop van de EU-Turkije-top in Brussel. Beeld ap
De Turkse premier Davutoglu (links) en EU-president Tusk geven een persconferentie na afloop van de EU-Turkije-top in Brussel.Beeld ap

Turkije heeft de Europese regeringsleiders vandaag verrast met een voorstel dat verder ging dan de EU aanvankelijk had kunnen dromen. De Turken gaan niet alleen economische migranten terugnemen, maar álle migranten. Dit plan legde de Turkse premier Davutoglu maandag voor aan de 28 EU-leiders, die in Brussel bijeen waren voor een extra ingelaste migratietop.

Het was te kort dag om een definitief akkoord te smeden, maar de EU en Turkije stemden na een lange dag van onderhandelen wel in met het principe. Dat principe luidt: Turkije neemt alle toekomstige vluchtelingen uit Griekenland terug en de EU hervestigt een Syrische vluchteling uit Turkije voor elke Syriër die Turkije terugneemt vanuit Griekenland.

Verder aan de deal verbonden: 3 miljard Europees hulpgeld plus de belofte van meer financiële ondersteuning, vrij reizen naar de EU voor Turkse toeristen, versnelling van de onderhandeling over Turkse toetreding tot de EU.

Definitief akkoord
EU-president Tusk en zijn staf gaan de komende dagen de voorstellen in detail uitwerken. De hoop is dat een definitief akkoord wordt bereikt op de volgende top van 17 en 18 maart. Tusk sprak tijdens zijn afsluitende persconferentie over het 'meest belovende moment' tot nu toe. De Turkse premier Davutoglu prees de samenwerking met Europa en betoogde de noodzaak voor verdere integratie tussen Turkije en de EU.

De EU hoopt met het terugsturen van asielzoekers naar Turkije de stroom van bootjes met migranten in te dammen. 'We willen het verschrikkelijke businessmodel van mensensmokkelaars kapot maken', zei premier Rutte na afloop van de top. Hij legde uit dat Syriërs die in de toekomst toch de oversteek wagen hun kans op hervestiging vanuit Turkije naar de EU verkleinen. 'Je komt dan onderaan de lijst.' Hij verwacht dat de migrantenstroom door dit ontmoedigingsbeleid binnen enkele weken zal opdrogen.

Of het terugsturen van vluchtelingen juridisch haalbaar is, zal volgende week moeten blijken als Tusk de uitgewerkte plannen presenteert. Volgens Europees Commissievoorzitter Juncker laat Europese regelgeving ruimte voor het terugsturen van migranten naar een 'veilig derde land'. Die ruimte is er omdat Griekenland Turkije beschouwt als een veilig land, zei Juncker.

Ongemakkelijke prijs
De onderhandelingen met de Turken bieden de EU een felbegeerde stap richting inperken van de migrantenstroom, maar kennen ook een ongemakkelijke prijs voor Europa. Drie dagen geleden nam de Turkse overheid de kritische Turkse krant Zaman over. Veel EU-landen zien dit als het inperken van de persvrijheid. De EU deelde tijdens de top haar zorgen en kritiek met Turkije, maar kon er geen gevolgen aan verbinden vanwege de onderhandelingen over het asieldossier.

Tijdens de afsluitende persconferentie van EU-president Tusk, Commissievoorzitter Juncker en premier Davutoglu beschuldigde die laatste de journalisten van Zaman van criminele activiteiten. Zaman zou betrokken zijn bij het witwassen van geld en geïnfiltreerd zijn door een crimineel netwerk. Hier is geen sprake van persbreidel, maar van een gewone juridische zaak, zei Davutoglu tegen de pers. Tusk reageerde dat persvrijheid een maatstaf is voor EU-lidmaatschap en liet het verder bij die opmerking.

De Griekse premier Tsipras schudt de hand van zijn Turkse ambtgenoot Davutoglu. Beeld photo_news
De Griekse premier Tsipras schudt de hand van zijn Turkse ambtgenoot Davutoglu.Beeld photo_news
De Turkse premier Davutoglu. Beeld reuters
De Turkse premier Davutoglu.Beeld reuters

De regeringsleiders zijn het op grote lijnen eens geworden met Turkije over een plan om de migratiestroom richting de EU in te dammen. Alle migranten die vanaf dinsdag de oversteek wagen van Turkije naar de Griekse eilanden, worden teruggestuurd naar Turkije. Op deze manier wil de EU migranten ontmoedigen. De boodschap is: waag de oversteek niet want het heeft geen zin, we sturen je terug. In ruil voor het terugnemen van migranten door Turkije gaat de EU gecontroleerd Syrische vluchtelingen hervestigen vanuit Turkije naar de Europese lidstaten. Verder kunnen Turken in de toekomst visumvrij reizen naar de EU, krijgt Turkije meer geld voor de vluchtelingenkampen en worden onderhandelingen over een Turks EU-lidmaatschap uitgebreid.

Dit akkoord is vooralsnog in potlood geschreven. EU-president Tusk en zijn ambtenaren gaan de komende dagen de details uitwerken. De hoop is om een definitief akkoord te bereiken op de top van 17 en 18 maart.

Regeringsleiders kijken toe terwijl premier Rutte een gebaar maakt. Beeld anp
Regeringsleiders kijken toe terwijl premier Rutte een gebaar maakt.Beeld anp

De regeringsleiders hebben een voorlopige deal bereikt met de Turken. EU-president Tusk gaat de komende dagen de voorstellen verder uitwerken. De vergadering is voorbij.

'Het terugkeer-mechanisme zal van toepassing zijn op alle migranten die vanaf vandaag uit Turkije arriveren.' Dit staat in een conceptconclusie van de 28 regeringsleiders in handen van de Volkskrant. Een officiële bevestiging van een deal is er nog niet, maar uit de conceptverklaring blijkt dat de Europese regeringsleiders op het punt staan een ingrijpende nieuwe weg in te slaan in het bestrijden van de migrantenstroom. Voor elke Syriër die Turkije terugneemt uit Griekenland, gaat een Syriër uit Turkije naar de EU.

Brusselse bronnen melden dat een principeakkoord bijna rond is. De inhoudelijke details moeten de komende dagen nog worden uitgewerkt, maar de regeringsleiders zouden openstaan voor het Turkse voorstel om toekomstige Syrische vluchtelingen vanaf de Griekse eilanden terug te sturen naar Turkije en tegelijkertijd Syrische vluchtelingen vanuit Turkije te hervestigen in de EU. De regeringsleiders zijn bereid Turkije meer geld te geven bovenop de reeds toegezegde 3 miljard euro, maar een precies bedrag is nog niet ingevuld. Turkije stelde ook voor om samen met de EU 'safe havens' (veilige havens) te creëren voor vluchtelingen in Syrië, maar hierover is naar verluidt geen consensus bereikt.

De Turkse premier Davutoglu in Brussel. Beeld anp
De Turkse premier Davutoglu in Brussel.Beeld anp

Zou het dan toch? Brusselse diplomaten waarschuwden tot nu toe voor een lange nacht van onderhandelingen, maar de hoogste ambtenaar van EU-president Juncker twittert: 'We zijn er bijna, alleen nog finetunen van de tekst.' Maar consensus onder de Europese regeringsleiders betekent nog geen deal met de Turken. Als de EU-leiders het eens zijn, kan de Turkse premier Davutoglu aanschuiven voor het vervolg van de onderhandelingen.

Ook de woordvoerder van EU-president Tusk verstuurt een optimistische tweet. '28 EU-leiders bijeen om in te stemmen met nieuwe verklaring. Geen diner, wel een persconferentie met premier Davutoglu.'

De 'short break' duurde zomaar twee uur, maar de plenaire vergadering van de EU-leiders gaat dan eindelijk toch weer verder. Op tafel ligt het voorstel van de Turken. Mochten de regeringsleiders het daarover eens worden, dan gaan ze later vanavond of vannacht om tafel met de Turkse premier Davutoglu. Brusselse diplomaten voorspellen dat de gesprekken tot diep in de nacht zullen doorgaan. Naar verluidt wil EU-president Tusk het ijzer smeden nu het heet is en vannacht een deal forceren.

Er is nog steeds uitzicht op een deal met de Turken, zegt een hoge EU-ambtenaar tegen de Volkskrant. 'Een deal komt er vanavond laat of morgenochtend vroeg.'

Een andere betrokkene verwacht ook vannacht nog resultaat. 'We hebben inmiddels zoveel tijd gespendeerd dat we niet meer kunnen vertrekken zonder deal. Het team van EU-president Tusk werkt aan een compromis.'

De Duitse bondskanselier Merkel (midden) in gesprek met de Cypriotische president Anastasiade. Beeld epa
De Duitse bondskanselier Merkel (midden) in gesprek met de Cypriotische president Anastasiade.Beeld epa

De Hongaarse president Orban vetoot het plan om vluchtelingen uit Turkije te hervestigen in Europa. Dat twittert zijn woordvoerder. Is daarmee een deal met de Turken uitgesloten? Dat is nog geheel onduidelijk. De onderhandelingen zijn nog volop gaande. Eén ding is wel duidelijk: veel landen hebben grote vraagtekens bij de voorstellen van de Turken.

De vergadering van de 28 EU-leiders is geschorst. In de pauze wordt het conceptvoorstel van de EU herzien, schrijft de woordvoerder van EU-president Tusk op twitter. Daarna gaat de vergadering van de 28 regeringsleiders verder. Vervolgens moet ook nog het diner met de Turkse premier Davutoglu plaatsvinden. Het kan een lange avond worden.

De Eurogroep, de vergadering van Europese ministers van Financiën die ook vandaag plaatsvond, heeft ingestemd met het beëindigen van het Cypriotische hulpprogramma. Drie jaar geleden sleurde de haperende bankensector van het kleine euroland bijna het hele land mee in zijn val. Cyprus werd onder curatele gesteld en kreeg noodleningen ter waarde van 10 miljard euro. Inmiddels is de Eurogroep van oordeel dat het land er economisch weer bovenop is. De Cypriotische regering slaagde hierin zonder de volledige 10 miljard te spenderen. Cyprus kreeg dan ook veel complimenten vandaag in de Eurogroep. Het land kent nu een bescheiden groei van 1,5 tot 2 procent per jaar en hoeft niet langer aan het Europees infuus te liggen.

De 28 Europese regeringsleiders bespreken momenteel het voorstel dat de Turken vanmiddag op tafel hebben gelegd. Het Turkse voorstel, waar de Volkskrant de hand op wist te leggen, bestaat uit de volgende punten:

Eén, Turkije neemt 'alle irreguliere migranten' terug die vanuit Turkije de oversteek maken naar de Griekse eilanden. Mogelijk bedoelen de Turken hiermee alle economische migranten die niet in aanmerking komen voor asiel in de EU. Een Turkse kanttekening: deze maatregel geldt tijdelijk en 'alleen voor humanitaire doeleinden'.

Twee, Turkije stuurt ambtenaren van de eigen immigratiedienst naar de Griekse diensten op Lesbos, Chios, Samos, Leros en Kos 'om te helpen bij het proces van terugnemen van migranten'.

Drie, voor elke Syriër die vanaf de Griekse eilanden terugkeert naar Turkije wordt een Syriër vanuit Turkije hervestigd in de EU. Opgeteld bij de 'irreguliere migranten' komt het erop neer dat Turkije vrijwel alle toekomstige migranten terugneemt.

Vier, Turkije werkt samen met de EU om 'veilige havens' te creëren in Syrië zodat Syriërs niet meer hoeven te vluchten.

In ruil daarvoor verwacht Turkije van de EU:

Eén, dat de EU de vluchtelingen van de Griekse eilanden evacueert naar het vaste land. Turkije gaat pas over op het terugnemen van nieuwe vluchtelingen als de kampen op de eilanden leeg zijn.

Twee, dat de EU de kosten betaalt van het terugsturen van vluchtelingen naar Turkije.

Drie, visumvrij reizen naar de EU voor Turken vanaf eind juni.

Vier, uitbreiding van onderhandelingen over toetreding van Turkije tot de EU.

Vijf, een extra bedrag van 3 miljard euro voor 2018.

Dit voorstel is waarschijnlijk gisteravond besproken door Merkel, Rutte, Tusk en Davutoglu, maar voor veel andere regeringsleiders is het plan nieuw. Mogelijk willen enkele regeringsleiders het voorstel eerst in eigen land voorleggen aan hun parlementen alvorens ze ermee instemmen. Dat zou betekenen dat er vandaag nog geen akkoord wordt bereikt. Het wordt door de lidstaten gezien als 'een heel serieus voorstel' en 'een rijk voorstel', zegt een Brusselse ambtenaar.

De Turkse premier Davutoglu (links) schudt handen met EU-president Tusk. Beeld ap
De Turkse premier Davutoglu (links) schudt handen met EU-president Tusk.Beeld ap

'Groot-Brittannië doet niet mee aan een gezamenlijk asielprogramma', twittert de Britse premier David Cameron. Sinds hij op 19 februari een deal binnensleepte voor hervorming van het Britse EU-lidmaatschap staat Cameron in de campagnestand voor het aanstaande brexit-referendum in zijn land. Hij wil benadrukken dat Groot-Brittannië met deze nieuwe 'speciale status' beter in de EU kan blijven. Hij concludeert zijn tweet: 'We hebben een keiharde opt-out (uitzonderingspositie, red.).'

De Turkse premier Davutoglu begroet EU-president Tusk tijdens de 'family photo'. Beeld photo_news
De Turkse premier Davutoglu begroet EU-president Tusk tijdens de 'family photo'.Beeld photo_news

Brusselse bronnen melden dat Turkije een extra 3 miljard euro vraagt voor het jaar 2018. Europees Parlementsvoorzitter Schulz bevestigt dit in een persconferentie die hij zojuist gaf. De EU heeft al een bedrag van 3 miljard toegezegd voor de jaren 2016 en 2017 om Turkije bij te staan bij het opvangen van Syrische vluchtelingen.

De Turken willen meer geld, maar zijn dan ook bereid meer te doen om de vluchtelingenstroom richting de EU in te dammen. Het voorstel dat nu in Brussel op tafel ligt, bestaat uit het terugsturen van asielzoekers uit de EU naar Turkije in ruil voor het gecontroleerd opnemen van vluchtelingen uit Turkije. De Turken zouden bereid zijn alle nieuwe vluchtelingen terug te nemen. Voor elke Syriër die de EU terugstuurt zou één Syriër vanuit Turkije worden overgebracht naar Europa. Dit plan moet tot resultaat hebben dat de ongecontroleerde vluchtelingenstroom opdroogt. De boodschap aan migranten is: het heeft geen zin om de oversteek te maken want we sturen je meteen terug.

Als de ongecontroleerde asielstroom richting Turkije afneemt, is de EU bereid een groot aantal Syrische vluchtelingen over te nemen van Turkije. Ook stemt Europa in met visumvrij reizen voor Turken naar de EU per juni en heropent de EU een aantal hoofdstukken van de gesprekken met Turkije over toetreding tot de EU.

De Turkse premier Davutoglu beweerde vandaag stellig dat Turkije op weg is EU-lid te worden. Dat lidmaatschap is in de praktijk nog heel ver weg, zeker nu de Turkse overheid de kritische krant Zaman heeft overgenomen. Davutoglu wordt door zijn Europese collega's aangesproken op de inperking van de persvrijheid, maar vanwege de asielonderhandelingen blijft het vandaag in Brussel. bij een kritische kanttekening.

De Turkse premier Davutoglu (midden) tijdens de lunch met de Europese regeringsleiders. Beeld epa
De Turkse premier Davutoglu (midden) tijdens de lunch met de Europese regeringsleiders.Beeld epa

Om 18.00 uur geeft de secretaris-generaal van de NAVO Jens Stoltenberg een persconferentie met de Turkse premier Davutoglu. Dit twittert een woordvoerder van de NAVO.

De Griekse premier Tsipras twittert een foto van hem en de Turkse premier Davutoglu. 'We hebben de kans te laten zien dat we de problemen tussen onze buurlanden aanpakken.'

Terwijl de Turkse premier Davutoglu in Brussel onderhandelt met de Europese regeringsleiders kraakt de Turkse president Erdogan in eigen land kritische noten over de EU. Dit schrijft het internationale persbureau Reuters. De Europese lidstaten komen hun beloften niet na, zei hij in een toespraak bij een vakbondsbijeenkomst. Europa had 3 miljard belooft, maar hij heeft nog niks ontvangen. Hij zei te hopen dat Davutoglu uit Brussel terugkeert met de 3 miljard.

Europa zou ook te weinig doen om vluchtelingen over te nemen van Turkije, stelde hij. 'Wij sturen de migranten niet, ze maken zelf de oversteek en velen sterven onderweg. We hebben bijna 100 duizend mensen uit zee gered.'

Ook de Hongaarse premier Victor Orban gooide vandaag olie op het vuur. Hij zei bij aankomst in Brussel dat de EU zijn grenzen moet sluiten en niet nog meer vluchtelingen moet opnemen. Hij ageerde tegen plannen om migranten uit Turkije en Griekenland te herverdelen over de EU, dat zou volgens hem de illegale migratie enkel stimuleren.

De Turkse president Erdogan in Istanbul. Beeld afp
De Turkse president Erdogan in Istanbul.Beeld afp

Ook vandaag in Brussel bijeen: de ministers van Financiën van de eurozone voor Eurogroep-overleg. Het is een heugelijke dag voor Cyprus omdat het land deze maand na drie jaar een punt zet achter het Europese noodprogramma. Het land kreeg tien miljard euro aan noodleningen om de bankensector en de overheid te stutten. In combinatie met hervormingen en saneringen kreeg de Cypriotische overheid het land uit de financiële malaise.

Griekenland blijft een zorgenkindje binnen de eurozone. Vorige zomer ging de regering van Alexis Tsipras na een half jaar touwtrekken met de andere eurolanden akkoord met een nieuw steunprogramma. In ruil voor miljardenleningen is Griekenland verplicht flink in te grijpen in de overheidsuitgaven en hervormingen door te voeren.

Voorzitter van de Eurogroep Jeroen Dijsselbloem. Beeld anp
Voorzitter van de Eurogroep Jeroen Dijsselbloem.Beeld anp

De eerste werksessie van de dag zit erop: de lunch met de Turkse premier Davutoglu. Nu volgt een fotomoment met alle aanwezige regeringsleiders. Daarna gaan de 28 EU-leiders met elkaar in gesprek over de asielcrisis. Tot slot volgt een werkdiner waarbij opnieuw de Turkse premier Davutoglu aanschuift.

Uit de Brusselse wandelgangen klinkt het volgende scenario: Turkije zou niet alleen bereid zijn economische vluchtelingen terug te nemen, maar ook Syrische vluchtelingen. Dit plan ligt op de onderhandelingstafel, zeggen ambtenaren van de Commissie en andere betrokkenen tegen de Volkskrant.

Om de illegale migratiestroom een halt toe te roepen wil de EU alle nieuwe migranten per kerende veerboot terugsturen naar Turkije, economische migranten én Syrische vluchtelingen. Vervolgens neemt de EU op georganiseerde wijze evenveel Syrische vluchtelingen over van Turkije als dat worden teruggestuurd. Oftewel: vijf Syriërs per boot terug naar de Turkse kust, vijf Syriërs per vliegtuig vanuit Turkije naar de EU.

Dit plan moet een einde maken aan de ongecontroleerde stroom van mensen richting de Griekse eilanden. De boodschap aan asielzoekers zal zijn: waag de oversteek niet want het heeft geen zin, we sturen je meteen weer terug.

De hoop is dat binnen korte termijn de illegale migratie zal opdrogen. Vervolgens zou Europa bereid zijn jaarlijks enkele honderdduizenden vluchtelingen over te nemen van Turkije om de druk op het land te verlichten. Die vluchtelingen zouden volgens een vaste verdeelsleutel over de EU-lidstaten moeten worden verspreid.

Naast het overnemen van vluchtelingen biedt de EU 3 miljard euro aan Turkije om te investeren in de vluchtelingenopvang aldaar. Naar verluidt vragen de Turken inmiddels om 5 miljard euro. De Turkse premier Davutoglu hoopt ook uit Brussel te vertrekken met visumvrij reizen voor zijn landgenoten en heropening van een reeks hoofdstukken in de onderhandeling over een Turks EU-lidmaatschap.

De Turkse premier Ahmet Davutoglu maandag tijdens een lunchbijeenkomst met EU-leiders. Beeld ap
De Turkse premier Ahmet Davutoglu maandag tijdens een lunchbijeenkomst met EU-leiders.Beeld ap

Een programmawijziging in Brussel: de onderhandelingen met de Turken gaan langer duren. Daarom is naast de lunch ook een diner met Davutoglu ingepland. Momenteel spreekt de Turkse premier met de 28 EU-regeringsleiders. Daarna gaan de 28 verder zonder hem. Hij schuift vanavond weer aan voor een werkdiner met de regeringsleiders. Het belooft weer een lange top te worden.

'Ik zie perspectief om op deze resultaten en afspraken verder te bouwen', schrijft premier Rutte op Facebook. De premier sprak gisteravond al met Merkel en Davutoglu ter voorbereiding op de top van vandaag. 'Met de Turkse premier Davuto¿lu en bondskanselier Merkel heb ik uitgebreid kunnen spreken over de gezamenlijke aanpak van de vluchtelingenstroom. We hebben deze week weer nieuwe stappen kunnen zetten, bijvoorbeeld met de NAVO-missie in de Egeïsche Zee en de start van projecten in Turkije om meer perspectief in en rond de vluchtelingenkampen te krijgen.'

Rutte (midden) in gesprek met de Duitse Bondskanselier Merkel en de Italiaanse premier Renzi. Beeld ap
Rutte (midden) in gesprek met de Duitse Bondskanselier Merkel en de Italiaanse premier Renzi.Beeld ap

Het overleg tussen de Europese Unie en Turkije over de vluchtelingencrisis, dat momenteel plaatsvindt in Brussel, wordt verlengd om de Turkse premier Davutoglu de gelegenheid te geven om 'nieuwe ideeën' in te brengen. Dat meldt persbureau Reuters. Volgens een diplomaat van de EU biedt Turkije 'meer en meer' hulp aan, maar stelt het land ook steeds meer eisen.

De Turkse president Erdogan hoopt dat premier Davutoglu met 3 miljard euro uit Brussel terugkeert, zo liet hij maandagmiddag weten.

De Turkse premier Davutoglu (midden) wordt in Brussel ontvangen door Commissievoorzitter Juncker (links) en EU-president Tusk. Beeld reuters
De Turkse premier Davutoglu (midden) wordt in Brussel ontvangen door Commissievoorzitter Juncker (links) en EU-president Tusk.Beeld reuters

Hongarije en Kroatië gaan drie spoorweggrensovergangen heropenen die halverwege vorig jaar waren gesloten vanwege de vluchtelingencrisis. Dat meldt staatspersbureau MTI maandag op gezag van de ministers van Binnenlandse Zaken van beide landen. Wanneer dat moet gaan gebeuren en of het permanent zal zijn, is nog niet duidelijk. Het gaat om de overgangen Murakeresztúr-Kotoriba, Gyékényes-Koprivnica en Magyarbóly-Beli Manastir. Veel migranten maakten gebruik van dit spoor om uiteindelijk naar Duitsland en andere West-Europese bestemmingen door te kunnen reizen.

Als Europa besluit om een gezamenlijk systeem in te voeren om het aantal asielzoekers in te dammen, dan zal Groot-Brittannië daar niet aan deelnemen. Dat heeft de Britse premier David Cameron maandag gezegd. 'Wij hebben onze eigen manier om onze grenzen te bewaken.' Hij voegde daaraan toe dat Groot-Brittannië hoe dan ook last zal hebben van de vluchtelingencrisis, ook als het land na het referendum in juni uit de Europese Unie besluit te stappen. De Britten steunen wel de NAVO-operatie die gericht is tegen mensensmokkelaars in de Egeïsche Zee.

De Britse premier David Cameron spreekt met de pers, maandag in Brussel. Beeld afp
De Britse premier David Cameron spreekt met de pers, maandag in Brussel.Beeld afp

Volgens ambtenaren van de Europese Commissie overweegt Turkije om Syrische migranten uit Europa terug te nemen. Tot nu toe werd verwacht dat de Turken zich zouden richten op het terugnemen van economische migranten. Het opnemen van Syrische vluchtelingen zou gelijk op moeten gaan met een georganiseerde legale asielstroom van Turkije naar Europa.

De Turkse premier Davutoglu in Brussel. Beeld afp
De Turkse premier Davutoglu in Brussel.Beeld afp

De Duitse Bondskanselier Angela Merkel noemt de top van vandaag 'een van de belangrijkere toppen'. Ze verwacht stevige onderhandelingen met Turkije die zeker 'enige uren' gaan duren. De inzet is om de positie van vluchtelingen in Turkije te verbeteren zodat de redenen voor illegale migratie richting Europa worden weggenomen, zegt ze vooraf aan de lunch met Turkije. Tegelijkertijd moet de grenscontrole aan de buitengrenzen van de EU worden opgeschroefd om de instroom van vluchtelingen in te perken. In beide gevallen is samenwerking met de Turken nodig, benadrukt Merkel.

EU-president Donald Tusk spreekt maandag in Brussel met premier Rutte en Bondskanselier Merkel. Beeld afp
EU-president Donald Tusk spreekt maandag in Brussel met premier Rutte en Bondskanselier Merkel.Beeld afp

Voorzitter Martin Schulz van het Europees Parlement heeft vanmorgen in Brussel met de Turkse premier Davutoglu gesproken over de persvrijheid in Turkije. Dit naar aanleiding de inval bij Zaman, afgelopen vrijdag, die van de Turkse oppositiekrant een staatskrant heeft gemaakt. Davutoglu is het niet met Schulz eens dat dit 'een klap voor de persvrijheid' betekent. Schulz noemde de persvrijheid een 'ononderhandelbaar element van de Europese identiteit'.

Turkije is bereid om meer te doen om het Europese vluchtelingenprobleem op te lossen, maar de last moet niet alleen bij Turkije komen te liggen. Dat heeft een woordvoerder van premier Davutoglu vanmorgen gezegd tegenover persbureau Reuters. Turkije zal al het mogelijke doen om de vluchtelingenstroom in de Egeïsche zee in te dammen, maar het is voor geen enkel land mogelijk om de illegale migratiestroom tot nul te reduceren, aldus de woordvoerder.

Honderden inwoners van Calais zijn op weg naar Parijs om te demonstreren tegen de negatieve impact die het vluchtelingenkamp daar op de lokale economie heeft. Tien bussen met in totaal 500 mensen zijn vanmorgen vanuit de havenstad vertrokken, schrijft persbureau AP. Ze gaan later vandaag in de hoofdstad met minister Michel Sapin van Financiën en met vertegenwoordigers van president Hollande spreken. Ze pleiten voor een lagere belasting, om zo de economische activiteit en werkeloosheid een boost te geven.

Vluchtelingen in Calais. Beeld photo_news
Vluchtelingen in Calais.Beeld photo_news

Volgens de Turkse premier Davutoglu zal ook de toekomstige toetreding van Turkije tot de Europese Unie vandaag een belangrijke rol spelen. Hij hoopt dat er ook op dit punt een 'ommekeer' bereikt kan worden.

Maar EU-president Donald Tusk temperde vanmorgen al meteen de verwachtingen op dat punt. 'De relatie met Turkije is belangrijk, maar ingewikkeld', zei hij tegenover de pers. Persvrijheid is volgens Tusk een 'niet onderhandelbare element van de Europese identiteit'. Hij doelde daarmee op de regeringsovername van Zaman, één van de laatste regeringskritische kranten in Turkije. Een woordvoerder van het Duitse ministerie van Buitenlandse Zaken heeft tegenover persbureau Reuters bevestigd dat de toetreding van Turkije tot de EU onderdeel is van het overleg vandaag.

De Turkse premier Davutoglu. Beeld ap
De Turkse premier Davutoglu.Beeld ap

Om vluchtelingen en migranten in Turkije goed te kunnen opvangen, moet Turkije jaarlijks 7 miljard euro van de Europese Unie ontvangen. Daarvoor pleit de Duitse EU-commissaris Günther Oettinger (Digitale Economie) vandaag in Duitse media. Volgens Oettinger is dat een 'redelijke prijs' voor de inspanningen van de Turken, die nu 2,5 miljoen vluchtelingen opvangen.

Vorige maand wist de EU met moeite 3 miljard euro voor Turkije bijeen te schrapen. Het is de bedoeling dat dat geld over twee jaar wordt uitgesmeerd.

Günther Oettinger Beeld epa
Günther OettingerBeeld epa

Transport en Logistiek Nederland (TLN) vindt dat de EU-leiders vandaag moeten besluiten om de grenscontroles te versoepelen als vervoersbedrijven aantoonbaar preventieve maatregelen hebben getroffen om mensensmokkel tegen te gaan. Volgens de brancheorganisatie kosten de grenscontroles die verschillende Europese landen hebben ingesteld de Nederlandse transportsector 600 miljoen euro op jaarbasis.

Maar uit een telefonische rondgang van de Volkskrant langs Nederlandse transporteurs bleek onlangs nog dat zij hoegenaamd geen hinder bij de grenzen ondervinden.

Een douanebeambte stopt een vrachtwagenchauffeur bij de Zweeds-Deense grens. Beeld anp
Een douanebeambte stopt een vrachtwagenchauffeur bij de Zweeds-Deense grens.Beeld anp

De Europese Unie wil dat Turkije zoveel mogelijk doet om de vluchtelingenstroom die via Turkije naar Europa loopt in te dammen. Turkije wil op zijn beurt ondermeer dat Europa erkende vluchtelingen uit de Turkse kampen overneemt. Premier Rutte zei vanmorgen dat dat pas kan 'als de nul in zicht is'. Het aantal migranten dat nu nog illegaal naar Europa komen moet eerst nog veel verder omlaag, en ook moeten de Turken eerst bereid zijn niet-Syrische migranten, die geen recht hebben op asiel in Europa, terug te nemen.

null Beeld epa
Beeld epa

- Om 12.30 uur begint een lunchbijeenkomst met de Turkse premier Ahmet Davutoglu.
- Om 15.00 uur gaat vervolgens het overleg tussen de 28 EU-leiders van start.

De EU heeft nog minder dan negen dagen om de vluchtelingenstroom flink in te dammen, wil premier Rutte zijn doelstelling behalen.

null Beeld
Beeld

PvdA-leider Diederik Samsom zei in het radioprogramma 'Met het Oog Op Morgen' dat Europa bereid moet zijn om jaarlijks 'substantiële' aantallen vluchtelingen van Turkije over te nemen. Op die manier moet er een einde komen aan de illegale migratiestromen. 'Vannacht verdronken er weer achttien mensen. Als we dat kunnen voorkomen, dan wil ik liever vandaag dan morgen beginnen.' Volgens Samsom zou ook de VVD positief tegenover het plan staan.

De VVD heeft vandaag tegenover het ANP laten weten het inderdaad eens te zijn over de aanpak in die zin dat de instroom van asielzoekers naar nul moet worden teruggedrongen.

Diederik Samsom Beeld anp
Diederik SamsomBeeld anp

Premier Rutte is vanmorgen vroeg in Brussel gearriveerd bij het gebouw waar de top wordt gehouden. Hij liet desgevraagd weten 'gematigd optimistisch' te zijn dat de EU en Turkije er vandaag in slagen om vooruitgang te boeken met het oplossen van het vluchtelingenprobleem. De Duitse Bondskanselier Angela Merkel is ook al aanwezig maar sprak bij aankomst niet met de pers.

null Beeld epa
Beeld epa

Premier Mark Rutte, de Duitse bondskanselier Angela Merkel en de Turkse premier Ahmet Davutoglu hebben gisteravond met elkaar gesproken ter voorbereiding van de top van vandaag. Ze kwamen bijeen in de Turkse ambassade, en naar verluidt duurde de bijeenkomst tot een uur of drie vannacht.

Premier Rutte zondagavond in Brussel met de Turkse premier Davutoglu en de Duitse Bondskanselier Angela Merkel. Beeld afp
Premier Rutte zondagavond in Brussel met de Turkse premier Davutoglu en de Duitse Bondskanselier Angela Merkel.Beeld afp

Na weken overleg heeft de NAVO zondag van zowel Ankara als Athene toestemming gekregen in de territoriale wateren van beide landen te opereren. Dat versterkt het optimisme bij de EU-Turkijetop vandaag in Brussel dat het keerpunt is bereikt in de vluchtelingencrisis.

Tot voor kort waren het vooral mannen die de gevaarlijke boottocht naar Europa waagden, maar inmiddels zijn de vrouwen en kinderen in de meerderheid. Laten de mannen hen komen nu het nog kan?

Ahmad Darwish (35) liet zijn vrouw en kinderen ook op deze manier over komen. Hij zag geen andere uitweg. Lees hier het interview met hem.

Moeder Lama Shahut met Rama (2) op de arm. Vader Ahmad Darwish met Mahmoud (3) en Mariam (7). Beeld Ton Koene
Moeder Lama Shahut met Rama (2) op de arm. Vader Ahmad Darwish met Mahmoud (3) en Mariam (7).Beeld Ton Koene
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden