Nieuws Werk voor gepensioneerden

Voorkom het zwarte gat: laat carrière oudere werknemer minder abrupt eindigen

Waar veel gepensioneerden volop genieten van hun oude dag, vallen anderen in een zwart gat bij het bereiken van de pensioenleeftijd. Voor deze mensen moeten er meer flexibele mogelijkheden komen zoals overbruggingsbanen, adviseert de Raad voor Volksgezondheid en Samenleving (RVS).

Beeld Peter van Hugten

Een aanzienlijk deel van de beroepsbevolking worstelt ook met het verlies van professionele identiteit dat zij bij hun abrupte pensionering ervaren, stelt de RVS in het woensdag verschenen rapport De derde levensfase, het geschenk van de eeuwZeker de mensen die niet direct een nieuwe maatschappelijke rol weten te vinden, voelen zich vaak nutteloos, verveeld of doelloos. Voor hen moet er een mogelijkheid zijn hun carrière geleidelijk af te bouwen, stelt te raad.

De overbruggingsbaan is daarvoor dus een van de mogelijke oplossingen. Na je pensioen zou het dan mogelijk moeten zijn om te blijven werken tegen een lager loon, maar in ruil voor meer zelfstandigheid en flexibele werktijden. Een andere manier om gemotiveerde pensionado’s aan het werk te houden, is door middel van een senior internship. Ouderen worden dan ingezet als ervaren tijdelijke krachten. Op die manier maken bedrijven en maatschappelijke organisaties gebruik van hun kennis en ervaring en voelen de ouderen dat ze nog een zinvolle bijdrage leveren. 

Alles of niets

‘Onze adviezen zijn echt bedoeld voor mensen die willen blijven werken’, benadrukt RVS-voorzitter Jet Bussemaker. Op dit moment wordt dit hen lastig gemaakt. In veel cao’s is een pensioenbeding vastgelegd, waardoor een baan automatisch ophoudt zodra de AOW-leeftijd is bereikt. ‘Het is nu alles of niets, terwijl daar veel meer varianten op te verzinnen zijn. Werknemers moeten daar zelf van tevoren over nadenken, maar werkgevers, bedrijven en overheden ook.’

Te duur, te langzaam of te vaak ziek. Over oudere werknemers bestaan nogal wat vooroordelen. Bij veel bedrijven worden werknemers nog steeds automatisch ontslagen zodra ze de AOW-leeftijd hebben bereikt. Lees hier waarom werkgevers juist in oudere werknemers moeten investeren. 

De verhalen van mensen die doorwerken na hun pensioen, omdat ze van thuiszitten niet gelukkig worden, vind je hier.

De Amsterdamse magistraat Willem Korthals Altes bereikte vorige week zijn verplicht-pensioenleeftijd, maar is nog lang niet klaar met zijn werk. Daarom vecht hij zijn gedwongen ontslag aan. 

De RVS spreekt in het rapport over de ‘derde levensfase’, oftewel de fase tussen ‘het werkende leven en de periode van gevorderde ouderdom en kwetsbaarheid’. Hoewel deze niet per se aan leeftijd gebonden is, gaat het grofweg om mensen tussen de 65 en 80 jaar. Op dit moment zijn dat er zo’n 2,4 miljoen en in 2040 zelfs 3,2 miljoen (op een totale bevolking van 18,1 miljoen).

De inrichting van deze fase moet daarom niet meer worden gezien als een individuele maar als een maatschappelijke verantwoordelijkheid, vindt de RVS. Enerzijds omdat uit onderzoek blijkt dat mensen langer gezond blijven als ze een zinvolle dagbesteding hebben, anderzijds omdat de maatschappij en werkgevers voordeel kunnen hebben van vitale ouderen. Zo kampen veel sectoren op dit moment met personeelstekorten en vanwege de toenemende vergrijzing zal de krapte op de arbeidsmarkt voorlopig nog aanhouden. 

‘Het wordt tijd dat ouderen niet alleen maar worden gezien als een groep die zorg nodig heeft’, besluit Bussemaker, ‘maar als een groep die een waardevolle bijdrage kan leveren. We worden ouder en gezonder, maar dat gegeven wordt te weinig benut. Waar je vroeger versleten was tegen de tijd dat je met pensioen mocht, is dat nu allang niet meer zo.’ 

Doorwerken na je pensioen, waar moet je op letten?

Loont doorwerken altijd?

‘Ja, doorwerken loont zeker’, zegt Evert Verhulp, hoogleraar arbeidsrecht aan de Universiteit van Amsterdam. ‘Je pensioen is een bedrag dat je hebt gespaard, dat krijg je dus sowieso uitbetaald. En het is ook niet zo dat je gekort wordt op je AOW-uitkering.’ Ook kun je ervoor kiezen je pensioen later te laten uitbetalen, zodra je doorwerkt. Dit kan tot maximaal vijf jaar na de pensioengerechtigde leeftijd.

Het is slim om een halfjaar voordat je de AOW-leeftijd bereikt alvast met je werkgever te bespreken dat je graag door wilt, zegt Verhulp. ‘Vaak staat in een overeenkomst dat het contract automatisch eindigt na de pensioengerechtigde leeftijd. Als je dan door wilt, moet je dus een nieuwe overeenkomst sluiten. Vaak wordt dit een jaarcontract en na drie tijdelijke contracten moet een baas een vast contract aanbieden. Bij oudere werknemers zal een werkgever dat alleen niet snel doen.’

Als je van tevoren al bespreekt dat je langer door wilt en de werkgever ziet dat ook zitten, kan de bepaling dat het contract afloopt op de AOW-leeftijd worden verwijderd. Het huidige contract loopt dan gewoon door. Dat is slim om te doen, zegt Verhulp, omdat je als werkgever één keer het recht hebt om het contract te beëindigen wegens het behalen van de pensioenleeftijd. Als je daar als werkgever dus direct gebruik van maakt, kan het later niet meer. ‘Daardoor voelt de werkgever zich genoodzaakt een tijdelijk contract aan te bieden, waardoor het voor de werknemer dus sowieso na drie jaar ophoudt. ‘Terwijl baas en werknemer beiden misschien nog wel langer door zouden willen.’

Ben je nog steeds verzekerd na je pensioen?

Nee, alle werknemersverzekeringen komen te vervallen na het bereiken van de pensioengerechtigde leeftijd. ‘Je werkgever hoeft geen premies af te dragen voor bijvoorbeeld de Ziektewet en AOW’, zegt Verhulp. ‘Daardoor is het voor de werkgever goedkoper.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden