Voorkeurstem kan kloof met kiezer dichten

Iedere kiezer heeft bij verkiezingen twee stemmen. In de eerste plaats de stem op een partij, daarnaast een stem op een kandidaat: de voorkeurstem....

Waarschijnlijk krijgt een aanzienlijk groter deel van de kandidaten een persoonlijk mandaat van de kiezer. Als een kandidaat 16 duizend stemmen weet te halen, nog geen 0,2 procent van het totaal aantal kiezers, komt hij immers op eigen kracht de Kamer in.

Voor de komende verkiezingen hebben zich bij de verschillende partijen meer dan 500 kandidaten beschikbaar gesteld. Ervaring leert dat ruim 80 procent van de stemmen bij een verkiezing gaat naar de lijsttrekker van een partij. Daarnaast stemt ruim 15 procent op de tweede, derde of vierde kandidaat op een lijst. Minder dan 5 procent van de kiezers maakt dus gebruik van een voorkeurstem op een van de 450 overige kandidaten. Daarmee bepaalt niet de kiezer wie in de Kamer komt na 22 november.

Onze toekomstige vertegenwoordigers zijn al een maand geleden gekozen door partijbesturen, partijafgevaardigden, of – in het beste geval – door partijleden. De kiezer bepaalt slechts hoeveel kandidaten op de slippen van de lijsttrekker de Kamer mogen betreden, de volgorde op de kandidatenlijsten is immers al vastgesteld. Tenzij meer kiezers hun voorkeurstem gebruiken. Dan wordt een partijvertegenwoordiger een échte volksvertegenwoordiger.

Er wordt vaak gesproken over de ‘kloof’ tussen kiezers en gekozenen. Vele initiatieven komen en gaan om die kloof te dichten, terwijl de kiezers er zelden aan worden herinnerd dat zij al jaren een stem kunnen uitbrengen die hiervoor een echte oplossing biedt. De voorkeurstem zorgt voor een persoonlijke vertegenwoordiging van de kiezer, omdat deze zijn stem kan uitbrengen op die partijvertegenwoordiger die het beste bij hem past. Deze ‘bestuurlijke vernieuwing’ is nu al mogelijk, zonder grondwetswijziging.

Ruim eenderde van de kandidaten zegt de komende maand een voorkeurscampagne te zullen voeren. Wie zijn dan die 500 kandidaten waaruit gekozen kan worden? Op de website wiekiesjij.nl kan gericht worden gezocht naar kandidaten op basis van een groot aantal persoonlijke kenmerken. Hierdoor krijgen onbekende kandidaten een gezicht. De kans wordt vergroot dat de kiezer zijn échte vertegenwoordiger vindt. Het is daarmee een ‘matchmaker’ tussen kiezer en kandidaat.

Jelmer Alberts

Godart van Gendt

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden