Voorjaarsnota wordt cruciaal voor coalitie

Bij onderhandelingen over bezuinigingen zal mes op tafel moeten komen. Dat schrijft Martin Sommer vandaag in zijn analyse over de bezuinigingen in de Volkskrant.

Beeld anp

Als het Centraal Planbureau een steen in de vijver gooit, volgen mathematisch de politieke rimpelingen. De slechte tijding van CPB-directeur Teulings was dinsdag dat Nederland in recessie verkeert. Volgend jaar treedt het begrotingstekort buiten de afgesproken oevers. Minister De Jager (Financiën) zei gisteren al dat nu de vraag niet langer is óf er iets moet gebeuren maar in welke mate. Extra bezuinigen zijn 'onontkoombaar'.

Normaliter is zo'n zogeheten 'decemberraming' een tussendoortje. Ditmaal stonden de hakken in het zand, al voor het CPB met de cijfers kwam. 'Handen af van de hypotheekrenteaftrek!!!' twitterde PVV-leider Geert Wilders gisterochtend. En daarbovenop kwam een interview met De Telegraaf, waarin hij sprak van 'loodzware onderhandelingen'. Zijn gedachten qua bezuinigingsmes gingen eerst uit naar 'linkse hobby's als Europa, ontwikkelingshulp, subsidies. 'We zullen niet tekenen voor sociale kaalslag.'

Wat dat belooft, behalve ketelmuziek, is niet duidelijk. Eerder gaf Wilders van de ene dag op de andere de verhoging van de AOW-leeftijd weg. Dus hoe heilig die hypotheekrenteaftrek werkelijk is, blijft voorlopig de vraag. Wilders is een schaker. Zijn achterban, zo leert de laatste peiling van Maurice de Hond, wil vooral niet extra betalen voor de zorg en niet inleveren op de AOW. Ook een hogere benzineaccijns is niet populair. Het is inderdaad de PVV-aanhang die het minst voelt voor bezuinigingen op de hypotheekrenteaftrek, maar toch is slechts 47 procent van de PVV-kiezers ervan overtuigd dat deze woonsubsidie intact moet blijven.

'linkse hobby'
Daar tegenover staat het symbolische karakter: juist het aanpakken van de hypotheekrenteaftrek is een 'linkse hobby' zodat Wilders zich met het pal staan wel profileert. De geurvlag is geplaatst. Eerder had het CDA, partij in politieke doodsnood, al bezworen dat verlaging van de ontwikkelingshulp onder de 0,7 procent van het nationaal inkomen ondenkbaar was. De VVD beperkt zich vooralsnog tot het oproepen tot kalmte.

Tot het voorjaar is het allemaal artilleriegerommel in de verte. Dan komt het CPB met het Centraal Economisch Plan. De cijfers daarvan zullen eerder slechter dan beter zijn dan de huidige, aldus CPB-directeur Teulings. Op grond daarvan wordt de voorjaarsnota opgesteld, met eventuele bijstellingen voor 2013. Dan moet er dus iets aan dat lekkende dak gedaan worden, om met minister Verhagen te spreken.

De oppositie wil nu 'hervormen'. D66 (6 miljard extra bezuinigen) wil de AOW-leeftijd stapsgewijs verhogen. Dat ligt na een moeizaam bereikt akkoord met de vakbeweging en de PvdA niet direct voor de hand. Sap (GroenLinks, 8 miljard extra bezuinigen) suggereert een kortere WW. Ze voegt daar wel aan toe dat een veranderde gedoogconstructie waarbij GroenLinks zou aanschuiven in de plaats van Wilders, er niet in zit. Dat had Pechtold (D66) al eerder gezegd. Als het niet lukt met Wilders, dan liever verkiezingen.

Zo staan de stukken op het bord. Het lijkt allemaal een beetje op de vorige crisis in het voorjaar van 2009 en het vorige kabinet. Toen was de ChristenUnie mordicus tegen afbraak van de aanrechtsubsidie, de PvdA tegen aantasting van het ontslagrecht en het CDA was de hoeder van de hypotheekrenteaftrek. De vondst was toen een inventarisatie van alle mogelijke bezuinigingen door negentien werkgroepen. 'Zonder taboes.' Dat is al gedaan, dus dat kan nu niet nog een keer. Net als tijdrekken er ook niet meer inzit. Het wordt volgend voorjaar onderhandelen met het mes op tafel. Zoals De Jager zei: 'Zonder taboes.'

Martin Sommer is redacteur van de Volkskrant.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden