'Voorheen woonden hier drugsdealers, nu meer studenten'

De Strevelsweg in Rotterdam heeft twee kanten: een waar 'kansarmen' geweerd mogen worden en een waar dat niet mag. Op pad met Marco Pastors, voorvechter van de Rotterdamwet.

Marco Pastors in de Rotterdamse Strevelsweg aan de Vreewijkkant, waar de Rotterdamwet niet geldt. `Je ziet het verschil.'Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Marco Pastors, directeur van het nationaal programma dat Rotterdam-Zuid moet verbeteren, loopt over de Strevelsweg, vlak bij winkelcentrum Zuidplein. Dat de Rotterdamwet effect heeft in probleemwijken, is volgens hem goed te zien op deze lange, rechte doorgaande straat met veel vooroorlogse woningen met glas-in-loodjes.

De ene kant van de straat ligt in Bloemhof, een wijk waar sinds 2010 deze wet geldt. Dat betekent dat een nieuwe bewoner zich er alleen kan vestigen als hij aantoonbaar inkomsten heeft uit arbeid - of uit studiefinanciering of AOW. De andere kant van de straat ligt in Vreewijk, waar de maatregel die de instroom van kansarmen moet beperken niet van toepassing is. De afgelopen jaren is de Bloemhofkant van de straat verbeterd en de Vreewijkkant juist niet, blijkt uit gemeentelijke cijfers over overlast, onjuiste inschrijvingen in het bevolkingsregister, illegale kamerhuur en opgerolde wietplantages.

'Je ziet het verschil', zegt Pastors, bij een vrijwel lege vuilcontainer aan de Vreewijkkant, met een hoop afval ervoor: gebroken eierdopjes, lege bierblikjes en kiwischillen rond een gescheurde vuilniszak. 'Ik wil niet zeggen dat het nu allemaal pais en vree is aan de Bloemhofkant. Maar er is wel minder overbewoning, er wonen meer mensen die werken. Het ziet er nu ook gewoon netter uit.'

Rotterdam wil asociale, criminele of geradicaliseerde bewoners weren uit achterstandswijken. De gemeente gaat nieuwe bewoners een huurwoning weigeren op grond van politiegegevens. Ook Nijmegen, Den Bosch en enkele andere gemeenten overwegen in een aantal achterstandswijken asociale en criminele bewoners te weren. Wethouders van de gemeenten in de regio Rijnmond bespreken binnenkort of ze het Rotterdamse beleid overnemen.

Rotterdamwet

Bewoner en ondernemer Hans Drent (65) aan de Bloemhofkant bevestigt het verhaal van Pastors. 'Voorheen woonden er allerlei drugsdealers om mij heen, en nu meer studenten', zegt de vriendelijke opticien die in de Strevelsweg is geboren. 'En aan de overkant gaat het nu slechter.' Daarom krijgt Rotterdam nu van minister Blok (VVD, Wonen) toestemming om aan beide kanten van de straat de Rotterdamwet te gaan toepassen. Pastors: 'Als aan de Vreewijkkant nu een woning vrijkomt, staan er alleen maar zwakkere huishoudens in de rij.'

Pastors was in 2004 een van de bedenkers van de Rotterdamwet, toen hij wethouder was voor Leefbaar Rotterdam. Toen vroeg de stad aan het kabinet om meer mogelijkheden om de problemen in een aantal hardnekkige achterstandswijken aan te pakken. Vooral in delen van Rotterdam-Zuid woonden te veel langdurig werklozen bij elkaar, vond het stadsbestuur, en de groei van de armoede, overlast en criminaliteit leek er niet te beteugelen. Pastors: 'Wat we ook deden, we kregen die wijken met vooral particuliere huurwoningen er niet bovenop. We dachten: we moeten de instroom van kansarmen stoppen.'

Zo kwam er eind 2005 de Wet Bijzondere Maatregelen Grootstedelijke Problematiek, in de volksmond de Rotterdamwet. Die gaf gemeenten de mogelijkheid bepaalde gebieden aan te wijzen waar de gemeente inkomenseisen kan stellen aan nieuwe bewoners.

Tekst gaat verder onder de afbeelding

Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Inmiddels passen ook andere gemeenten de Rotterdamwet toe. En nu worden de mogelijkheden van de wet aanzienlijk uitgebreid. Per 1 januari 2017 kunnen gemeenten in hardnekkige achterstandsgebieden niet alleen nieuwe bewoners weren op grond van hun inkomen, maar ook op basis van politiegegevens. De burgemeester kan dan beoordelen of op grond van politiemeldingen van de afgelopen jaren over bijvoorbeeld geluidsoverlast, intimiderend gedrag tegenover buren, openbare dronkenschap of 'radicaliserend, extremistisch gedrag', iemand een woning in een bepaalde straat of wijk niet krijgt.

Daarop is kritiek, onder meer van de Raad van State, die het te ver vindt gaan om iemand een woning te weigeren op basis van meldingen in het politiesysteem. Pastors wuift de kritiek weg, hij is er juist trots op dat ook andere steden gebruik willen maken van de wet. 'Sommige gebieden hebben gewoon extra maatregelen nodig. Veel gemeenten maakten al gebruik van politiegegevens bij woningtoewijzing, ook Rotterdam, en nu is het wettelijk vastgelegd. Van: jij hebt veel overlast gepleegd, jij mag er nu even niet bij in deze wijk. Door het netjes in een wet te zetten, voorkom je juist willekeur.'

Vorderingen

In de wijken in Rotterdam-Zuid waar de Rotterdamwet wordt gebruikt, is het percentage werkende bewoners gestegen, zegt Pastors. Maar uit onderzoek blijkt ook dat niet is bewezen dat de wijken er veiliger van zijn geworden. Bovendien is in andere Rotterdamse wijken de toestroom van 'kansarmen' toegenomen.

Pastors beklemtoont dat zo'n instrument alleen niet genoeg is om een wijk te verbeteren. Neem de Strevelsweg, de gemeente heeft de straat ook mooier ingericht, met een rij bomen in het midden. 'Het gaat erom meer mensen in Rotterdam-Zuid aan het werk te helpen en de jongeren goed naar school te laten gaan', zegt Pastors. 'Het is toch raar dat hier zo veel werklozen zijn, terwijl er zo veel Oost-Europeanen komen omdat er voor hen veel werk is.'

Rotterdam-Zuid maakt volgens Pastors vorderingen. Zo zijn de Citoscores van de basisscholen op Zuid sterk verbeterd.

Ook de bewoners en ondernemers zien wel wat verbeteringen, maar het blijft volgens hen wat al te woelig in de Strevelsweg. Laatst was er nog een schietpartij. Voor een deur van een begeleidwonen-pand wankelen een paar verslaafden met ingevallen gezichten. In een andere deuropening zit een huurder in de vroege middag een joint te draaien voor een paar buren. Op een straathoek staan een aantal mannen van Antilliaanse afkomst luidruchtig met elkaar te discussiëren. In een pas geopende Poolse kringloopwinkel zitten twee vrouwen landerig te wachten op klanten die nog niet willen komen.

In de Hollandse bruine kroeg 't Lantaarntje weten de aanwezigen niet af van het bestaan van de Rotterdamwet. 'Bloemhof is altijd een gezellige buurt geweest', zegt eigenaar Fens. 'De dealers zijn er nog steeds, wij weten precies wie het zijn. Die gasten weten dat ze hier het café niet in mogen. Wij zijn eraan gewend.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden