Vooral niemand lastigvallen met energiebesparing

Er is een nieuw 'ongekend' energiebesparingsplan. Maar ambitie is weer ver te zoeken bij de manier waarop dat moet worden verwezenlijkt .

Hoeveel parallelle werkelijkheden bestaan er in de wereld van energie en energiebesparing? Dinsdag opende Trouw met een ronkende kop over een 'ongekend' energiebesparingsplan. 'Overheid, energiesector en milieubeweging willen in 2014 aftrappen met grootste operatie ooit', bleek uit een nog vertrouwelijk conceptrapport. Want: 'Alleen door hard ingrijpen kan de CO2-uitstoot worden teruggedrongen.'


Dat was realiteit nummer 1.


Rond dezelfde tijd stuurde minister Stef Blok van Binnenlandse Zaken, die over energiebesparing gaat, een brief naar de Tweede Kamer. De brief ging over het energielabel voor huizen en kantoren - het meest concrete instrument om, in theorie, ongekend veel energie te besparen.


Maar helaas: dat label wordt helemaal uitgekleed, volgens de plannen van Blok. 'We moeten woningeigenaren niet lastigvallen met ingewikkelde berekeningen', schreef hij. Hij pleit voor een soort doe-het-zelflabel, dat huiseigenaren zelf op hun huis kunnen plakken. Alle ruimte voor fraude en vergissingen. 'Het effect op de energiebesparing lijkt gering', aldus directeur Frans Rooijers van energieonderzoeksbureau CE Delft.


Dat was realiteit nummer 2.


Dus hebben we enerzijds enorm ambitieuze plannen om met 'hard ingrijpen' energie te gaan besparen, maar hebben we anderzijds enorm ambitieloze plannen om die ambities heel vrijblijvend te verwezenlijken.


Deze schizofrenie tussen droom en daad bestaat al jaren in de Nederlandse energiewereld. Convenanten en doelstellingen genoeg, maar die moeten bijna altijd worden gehaald met vrijwillige afspraken. Verplichtingen en pijnlijke maatregelen worden zo veel mogelijk vermeden.


Het was de bedoeling dat het de komende jaren anders zou gaan en dus begon eind vorig jaar een SER-overleg voor een 'nationaal energieakkoord'. Bedrijven, consumenten, milieuorganisaties, stroomproducenten en ministeries proberen gezamenlijk tot een aantal afspraken te komen om de Nederlandse energievoorziening te vergroenen. De bedoeling was om voor eens en voor altijd een overkoepelend, alle partijen overstijgend plan te maken voor de lange termijn. Iedereen zou offers brengen, in het belang van iedereen.


Uit dat SER-overleg komt nu het 'ongekende besparingsplan' voort. Wanneer je rondvraagt bij deelnemers aan het overleg, hoor je dat het 'ongekende plan' vooralsnog lijkt te gaan bestaan uit een nieuwe bewustwordingscampagne. De milieuorganisaties willen dolgraag meer verplichtingen, maar de ministeries (ook aan tafel) hebben daar geen zin in. Geen gedoe. Laten we vooral niemand ergens mee lastigvallen.


En dus koerst de SER voorlopig in de richting die de achtereenvolgende kabinetten de laatste jaren gevolgd hebben. Bewustwording, vrijwilligheid, vrijblijvendheid.


Het energielabel is typerend. Begonnen als ambitieus plan om de oude woningvoorraad eens flink onder handen te nemen met isolatie en andere besparingsmaatregelen, is het steeds verder uitgekleed tot, zo lijkt nu, een onlineformulier waarop je zelf wat mag invullen.


Luc Werring, specialist van het Clingendael International Energy Programme, wordt er moedeloos van. 'Wat het meest frustreert in deze hele gang van zaken is wederom dat het zelfgenoegzame Nederland, dat altijd voorgeeft voorop te lopen in klimaatbescherming, er werkelijk alles aan doet om onder een Europese richtlijn uit te komen die heel veel energie zou besparen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden