Vooral geen wij-zijgevoel laten ontstaan

Veel omwonenden in Lent staan opvallend welwillend tegenover de komst van honderd jonge Eritreeërs naar hun buurt. Maar er is ook kritiek: clusteren is slecht voor de integratie.

Het voormalige studentencomplex in Lent, vlak bij Nijmegen, waar nu honderd vluchtelingen uit Eritrea worden gehuisvest. Beeld Julius Schrank
Het voormalige studentencomplex in Lent, vlak bij Nijmegen, waar nu honderd vluchtelingen uit Eritrea worden gehuisvest.Beeld Julius Schrank

In de landelijke omgeving met vrijstaande huizen en tuinderijen vallen ze uit de toon, de zeven rijen prefabhuizen met donkerrode raamlijsten en deuren op een terrein vlak bij het spoor. De barakken met twee verdiepingen hebben zichtbaar hun beste tijd gehad. Ruim tien jaar geleden zijn ze neergezet in Lent, een dorp aan de overkant van de Waal, door een gemeentelijke herindeling bij Nijmegen getrokken. Nu staan ze leeg. De meeste studenten voor wie deze woonruimte aanvankelijk was bedoeld, zijn verhuisd naar nieuwe studentenhuizen dichter bij het centrum.

Omwonenden moesten even slikken toen ze hoorden dat de gemeente Nijmegen van plan is honderd Eritrese vluchtelingen met een verblijfsvergunning, allen jongemannen tussen de 18 en 23 jaar, te huisvesten in het voormalige studentencomplex. 'Sommige ouders van leerlingen van de nabijgelegen scholengemeenschap Citadel maken zich zorgen dat hun dochters met lange blonde haren straks moeten fietsen langs een complex met veel jongens die niets te doen hebben', zegt Wilma Natrop (65).

Ze woont in een huis vlak bij het prefab-woonterrein. Ook zij was aanvankelijk niet blij met het plan. Het is wel apart, vindt Natrop. Deze prefabhuizen waren, voordat ze naar Nijmegen werden verplaatst, afgedankt als huisvesting voor asielzoekers die op een verblijfsvergunning wachtten en gaan nu dienst doen als woonruimte voor vluchtelingen met een verblijfsstatus. Maar de gepensioneerde lerares is ook praktisch: 'Deze mensen moeten toch ergens wonen? Ik heb al aangeboden dat ik ze Nederlands ga leren. Wij gaan ontzettend ons best doen om te voorkomen dat er een wij-zijgevoel ontstaat.'

null Beeld de Volkskrant
Beeld de Volkskrant

Fort Europa

De Volkskrant buigt zich de komende weken over de ongekende vluchtelingencrisis die Fort Europa doet kraken. Wie zijn de migranten, wat zijn de gevolgen en kan het ook anders? Het probleem is zo ingewikkeld dat we zouden willen wegkijken, maar dat gaat niet lukken, schrijft hoofdredacteur Philippe Remarque in zijn introductie.

Dossier

Lees hier alle Fort Europa stukken terug.

Onrust

Ook veel andere omwonenden staan opvallend welwillend tegenover hun toekomstige buren. Aan de andere kant van het complex woont een vrouw die lang geleden is gevlucht uit het voormalige Oostblok. 'Ik begrijp wat die mensen doormaken', zegt ze. Beheerder Jurriaan van de tegenovegelegen historische tuinderij de Lentse Warmoezenier: 'Misschien zitten er wel jongens bij die verstand hebben van groenteteelt, die zijn welkom als vrijwilliger. Wij hebben hier ook een Pool die heel hard werkt.' Maar de beheerder begrijpt ook de zorgen van sommige bewoners. 'Honderd jongemannen bij elkaar, dat brengt onrust, of het nu vluchtelingen zijn of niet.'

De gemeente is blij verrast dat er, naast ongerustheid, ook opbouwende reacties klinken. Woordvoerder Dorien Wilson: 'Toen deze woningen niet meer nodig waren voor studenten dachten we: dit is een mooie locatie voor jonge vluchtelingen, op tien minuten fietsen van het centrum van Nijmegen'.

Wilson laat met de beheerder zien hoe het complex er nu bij staat en wat het moet worden. Twee van de zeven rijen prefabwoningen worden weggehaald, voor meer ruimte op het terrein. De overige vijf blokken worden verbouwd. De uiterst sobere units met dunne, grijzige hardboard muren bestaan nu uit vier kamers van elk ongeveer 12 vierkante meter en een gemeenschappelijke ruimte met een simpel keukenblok. Van elke afdeling wordt een van deze kamers bij de gemeenschappelijke ruimte getrokken, zodat er leefgroepen van drie personen ontstaan met een grotere woonkamer. Een huismeester gaat erop toezien dat het er geen rommeltje wordt.

Plaatsing slecht voor inburgering

Lees hier het nieuwsbericht over de plaatsing van honderd Eritreeërs in het opvangcentrum bij Nijmegen. De organisatie VluchtelingenWerk en de oppositie in de Nijmeegse gemeenteraad vinden het een slecht plan.

Geen andere keus

Maar onder meer de Nijmeegse Allochtonen Adviescommissie heeft zware kritiek op de clustering van de vluchtelingen, wat volgens hen de integratie niet bevordert. 'Dit plan is nadelig voor zowel de buurtbewoners als de vluchtelingen. Spreiding verlaagt de risico's voor de openbare orde als gevolg van groepsvorming', schrijft voorzitter Cengiz Yildirim van de Adviescommissie Allochtonen aan het Nijmeegse stadsbestuur.

Waarom kiest Nijmegen ervoor honderd Eritrese jonge mannen zo bij elkaar te huisvesten, vluchtelingen uit een totalitair bestuurd land, van wie een aanzienlijk deel met trauma's kampt? De verantwoordelijke wethouders Bert Frings (GroenLinks) en Bert Velthuis (SP) zeggen dat de gemeente geen andere keus heeft, nu er dit jaar nog 225 vluchtelingen een huis moeten krijgen. De grootste doelgroep bij de huisvesting van vluchtelingen zijn jonge mannen. De nood is hoog.

De bestuurders beklemtonen dat zij, vanwege deze concentratie, 'maximaal zullen inzetten op integratie', met extra projecten. Hun verwachting is dat deze mannen druk zijn met de taal leren, sporten en daarna een opleiding of werk. 'Dit is een tijdelijke noodoplossing. Als wij de mogelijkheid hadden, zouden wij hen gespreid huisvesten', schrijft burgemeester Hubert Bruls aan de Adviescommissie Allochtonen . 'Maar we hebben daarvoor niet genoeg sociale huurwoningen. Bovendien hebben jongeren een te lage uitkering om de huur te kunnen betalen.'

Nog vijfduizend wachtenden

Het eerste half jaar van 2015 hebben de kleine vierhonderd Nederlandse gemeenten gezamenlijk ruim elfduizend vluchtelingen huisvesting geboden. Vooral de laatste maanden wezen gemeenten aanzienlijk meer woningen toe aan deze groep dan in voorgaande periodes, maar nog niet genoeg: de totale achterstand bedraagt per 1 juli ruim vijfduizend vluchtelingen die onder dak moeten worden gebracht. In de tweede helft van 2015 moeten de gemeenten gezamenlijk 14.900 vluchtelingen een huis geven, verdeeld op basis van het aantal inwoners in een gemeente. De provincies Groningen en Gelderland doen het relatief het best. Veel grote steden blijven achter.

Een nieuw leven opbouwen

Hoe anders zijn de keuzes die Amsterdam maakt bij het huisvesten van jonge vluchtelingen. In het voormalige kantoorgebouw van het Gemeenschappelijk Administratie Kantoor (GAK) in Bos en Lommer wonen in de 250 gloednieuwe appartementen naast studenten en starters sinds deze maand ook 26 jonge vluchtelingen van 16 tot 26 jaar, aan één gang in het gebouw. 'Wij vinden het belangrijk dat het mixt, vluchtelingen en Nederlandse jongeren', zegt de woordvoerder van de Amsterdamse corporaties. 'We willen vluchtelingen niet ergens wegstoppen.' Maar op een achterstand van ruim 850 vluchtelingen tikken 26 jongerenappartementen nog niet erg hard aan.

De Syrische Abdullah Al Kotaifan (22) is in elk geval dolblij met zijn Amsterdamse appartement, waar hij nu twee weken woont. In zijn moderne studio van ongeveer 20 vierkante meter staat een keukenblok, een tweepersoonsbed en een zithoek. Op de tafel prijkt een gele Hollandse klomp. 'Nu heb ik een plek om een nieuw leven op te bouwen', zegt de bescheiden ogende man. Zijn Engels is opvallend goed, zijn moeder was lerares Engels. 'Iedereen in onze familie is hoogopgeleid.'

In Syrië studeerde Al Kotaifan informatietechnologie. Als zijn Nederlands goed genoeg is, hoopt hij die studie in Nederland te vervolgen. Hij kijkt opgelucht als hij een sms ontvangt van zijn familie, die nog in Daraa, in het zuiden van Syrië is. Er wordt stevig gevochten. Maar zijn ouders vinden zichzelf te oud om te vluchten. 'Als wij doodgaan, is dat in ons eigen huis, zeggen ze.'

Abdullah Al Kotaifan (22) woont sinds twee weken in zijn Amsterdamse appartement van 20 vierkante meter:
Abdullah Al Kotaifan (22) woont sinds twee weken in zijn Amsterdamse appartement van 20 vierkante meter: "Nu heb ik een plek om een nieuw leven op te bouwen".Beeld Julius Schrank

Nederlandse jongeren ontmoeten

De Nederlandse studenten in het gebouw hebben deze vluchtelingen nog niet ontmoet. Maar op hun eigen gang buurten Al Kotaifan en zijn medebewoners - van onder meer Afghaanse, Somalische en Eritrese afkomst - al regelmatig bij elkaar. 'Fijn dat hier niet alleen Syriërs wonen, zegt Kotaifan.

Hij heeft veel contact met Abdul, eveneens uit Syrië, een 21-jarige jongen met halflang donker haar op sloffen met paardenprints erop. Hij wil naar de hotelschool. 'Ik ben zo blij dat ik in Amsterdam een huis heb gekregen, en niet in Utrecht of Alkmaar, dit is de hoofdstad', zegt hij met een brede glimlach, in goed verstaanbaar Nederlands.

Ook Napolion, een 20-jarige goedlachtse Eritreër, is blij met zijn appartement, al had het wat hem betreft wat groter gemogen. Hij hoopt na zijn inburgering aan de slag te gaan als automonteur of timmerman. Hij wil zo snel mogelijk Nederlandse jongeren ontmoeten, ook om de taal te leren. Nu vertaalt hij moeilijke woorden via een app op zijn telefoon. 'Mijn smartphone is mijn beste leraar', zegt hij.

De Syrische vluchteling Abdullah Al Kotaifan (links) praat in zijn appartement in het voormalige GAK-kantoor in Amsterdam met mede-bewoners Abdul, ook uit Syrië (midden), en Napolion uit Eritrea. Beeld Julius Schrank
De Syrische vluchteling Abdullah Al Kotaifan (links) praat in zijn appartement in het voormalige GAK-kantoor in Amsterdam met mede-bewoners Abdul, ook uit Syrië (midden), en Napolion uit Eritrea.Beeld Julius Schrank

Kennismakingsbarbecue

'Dat de vluchtelingen hier gemengd wonen met andere jongeren, vinden wij ideaal', zegt woordvoerder Martijn van der Linden van Vluchtelingenwerk, die het project bezoekt. 'De vluchtelingen zitten wel met elkaar op één gang. Misschien dat er een kennismakingsbarbecue gehouden kan worden voor alle bewoners, zodat zij elkaar kunnen ontmoeten.'

Al Kotaifan heeft buiten zijn woongebouw al contact gelegd met Nederlanders, zegt hij. Hij heeft in het asielzoekerscentrum een Nederlands-Marokkaanse man ontmoet die hem soms helpt. En een Nederlandse vrouw, die hij op een festival in Almere heeft ontmoet, vertaalt soms brieven voor hem als hij ze niet snapt. 'Hoe meer niet-Syriërs ik leer kennen, hoe beter ik zal begrijpen hoe mensen in Nederland leven.'

Het groeiende chagrijn op Kos

Momenteel zijn vierduizend vluchtelingen uit allerlei landen gestrand op Kos. Onderling ontstaan er spanningen en ook de Grieken willen ze het liefst weghebben. Lees hier hoe het chagrijn met de dag toeneemt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden