Vooraanstaand Servisch-Kosovaarse politicus Oliver Ivanovic (64) vermoord

De vooraanstaande Servisch-Kosovaarse politicus Oliver Ivanovic (64) is dinsdag doodgeschoten voor zijn partijkantoor in Mitrovica. Hoewel er nog niets bekend is over de daders, heeft de moord de toch al fragiele relatie tussen de Albanese meerderheid en Servische minderheid in Kosovo in één klap op scherp gezet.

De kist met daarin Oliver Ivanovic wordt zijn kantoor binnengedragen Beeld ap

Zo trok Servië zich dinsdag stante pede terug uit de verzoeningsbesprekingen met Kosovo en riep het in plaats daarvan een spoedzitting van het kabinet bijeen. In de Kosovaarse hoofdstad Pristina organiseerde premier Ramush Haradinaj op zijn beurt een bijeenkomt van de Nationale Veiligheidsraad 'om de veiligheidssituatie in het land te bespreken'. Uit vrees voor escalatie maande EU-buitenlandchef Federica Mogherini beide landen tot kalmte en terughoudendheid.

Tijdens de Kosovo-oorlog tussen 1998 en 1999 streed Ivanovic mee aan Servische zijde en later werd hij politiek voorman van de Servische minderheid die in Kosovo achterbleef. 'Hij is in het bovenste deel van zijn lichaam geschoten, en in zijn rug', zei Ivanovic' advocaat Nebosja Vlajic dinsdag. Hij zou vanuit een rijdende auto vijf keer zijn beschoten in het door Serviërs bewoonde noordelijke stadsdeel van Mitrovica, waarna hij om half tien 's ochtends in het ziekenhuis overleed.

Ivanovic - ooit nationaal kampioen karate - verzamelde de laatste jaren een imposante reeks vijanden. Zo werd hij in 2016 veroordeeld tot negen jaar cel, omdat hij tijdens de NAVO-bombardementen in 1999 opdracht gaf voor de moord op vier Albanezen in zijn stad Mitrovica. Toen die gevangenisstraf in cassatie werd verworpen - de rechtszaak moest worden overgedaan - zorgde dat voor flinke woede onder het Albanees-Kosovaarse deel van het land.

Maar ook onder Servisch-Kosovaren had Ivanovic veel tegenstanders. Vooral het radicale deel van de ongeveer 50 duizend Serviërs die ten noorden van de Ibar-rivier leven, zijn faliekant tegen erkenning van Kosovo als onafhankelijk land. Zij pleiten zelfs voor afsplitsing. Als belangrijk Servisch-Kosovaars politicus stelde Ivanovic zich in hun ogen veel te mild op door juist de dialoog te zoeken met de Albanees-Kosovaarse politici.

Hij deed dat omdat zowel Kosovo als Servië graag lid willen worden van de EU. Dat kan echter alleen wanneer er een zogenaamde 'normalisatie' tussen beide landen ontstaat. Dat zijn praktische afspraken over bijvoorbeeld gedeelde infrastructuur, maar ook de belofte dat de Servische minderheid in Kosovo moet integreren, bijvoorbeeld door mee te doen aan lokale verkiezingen.

Voor radicale Serviërs staat verkiezingsdeelname echter gelijk aan erkenning van Kosovo als onafhankelijke staat - iets wat koste wat kost moet worden voorkomen. Zo werd in 2014 de Servische-Kosovaarse politicus Demitrije Janicijevic vermoord, waarschijnlijk omdat zijn partij meedeed aan een regeringscoalitie met de Albanees-Kosovaarse president.

Oliver Ivanovic op een archieffoto uit 2013 Beeld afp

De moord op Ivanovic komt, ongeacht de dader, op een zeer beladen moment voor de regio. Over een maand, op 17 februari, is het precies tien jaar geleden dat het land zichzelf, met steun van de Verenigde Staten en Europese landen, onafhankelijk verklaarde van Servië. Volgens de Servische regering in Belgrado is dat nog altijd een onrechtmatige daad en blijft Kosovo onderdeel van het land.

Dat leidt geregeld tot conflicten. Zo liet Servië precies een jaar geleden een passagierstrein richting Kosovo rijden waarop in 21 talen 'Kosovo is Servisch' stond geschreven. Volgens de Kosovaarse president was dat een daad bedoeld om een revolutie in Noord-Kosovo aan te wakkeren. Hij stuurde dan ook speciale politie-eenheden naar de grens om de trein te stoppen. Dat stond volgens de Serviërs echter gelijk aan een oorlogsverklaring. Pas na een door de Europese Unie georganiseerde spoedbijeenkomst in Brussel verbeterde de relatie tussen de twee landen weer enigszins. Dinsdag was de eerste keer dat beide landen weer officieel om tafel gingen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden