Voor verliezers blijft coalitie grijs

De ‘alternatieve cultuur’ van de Duitse hoofdstad probeerde dit jaar tevergeefs een plek te veroveren in de gevestigde politiek...

Van onze correspondent Merlijn Schoonenboom

BERLIJN In de ‘club van de Poolse verliezers’, aan de rand van het centrum van Berlijn, hadden ze de uitslag van de verkiezingen op zaterdagnacht al binnen. Duitse politiek is voor de meeste aanwezigen op dit Poolse ‘verkiezingsfeest’ ook wel wat anders. Want, zoals een bezoeker het zegt: ‘Ik mag helemaal niet stemmen, want ik ben geen staatsburger.’

Dus pakken de gastheren op het podium het anders aan om een beeld van de politieke toekomst in hun gastland te schilderen. Op tafel staan vijf potten verf en vijf maatbekers. Wat gebeurt er als je de vijf coalitiemogelijkheden bij elkaar voegt?

Op een vel aan de muur wordt het de bezoekers, vijftig Polen, Russen, Duitsers en een Oostenrijker met gitaar, duidelijk; welke coalitie er ook wordt gevormd, alles krijgt dezelfde kleur: bruingrijs. ‘Duitse politiek, ná de coalitiebesprekingen’, klinkt het.

Venijnig wordt het overigens niet, bij deze Poolse cabaretiers, maar het is wel een typerende grap, die aan de zijlijn van de politiek in dit verkiezingsweekeinde vaker te horen is. En die zijlijn is breed, in de hoofdstad van Duitsland. Berlijn is behalve de stad van machtspolitici als Merkel en Steinmeier, immers zeker ook de stad van de alternatieve cultuur, rafelranden, en Poolse kunstenaars die zich met de geuzennaam ‘verliezer’ tooien.

Die werelden leven in het algemeen langs elkaar, maar in verkiezingstijd lopen ze soms even in elkaar over. En één ding hebben ze deze keer gemeen: het is er in de politieke verkiezingsstrijd gemoedelijk aan toe gegaan. De grote coalitie heeft dan wel onvrede opgeroepen, maar van scherpe politieke confrontaties is het niet gekomen.

Sterker nog; dit jaar heeft een deel van de alternatieve cultuur zelfs met enig succes geprobeerd permanent voet te krijgen in de gevestigde politiek: de Piratenpartij. Hun acties zijn ludiek, maar hun doel is serieus – en op het verkiezingsfeest op zondagavond laten ze dat ook blijken. Een complete fabriekshal is afgehuurd, overal hangen televisieschermen, de opkomst is ruim.

Tachtig procent van de aanwezigen is in de twintig, de overigen zijn veertigplussers. Lange haren, punk, brillen; alles is er, behalve een stropdas. Wat ze delen is het gevoel dat ze ‘buiten’ de gevestigde politiek staan.

Vrijheid, daar gaat het ze om. Tegen de ‘controlestaat’, en voor de vrijheid op internet. De beweging is de afgelopen weken aan een uiterst opvallende opmars in de peilingen begonnen.

Sommigen vergelijken zich al met de Groenen in de jaren tachtig: ‘Wij hebben hét thema van deze tijd op de agenda van de Duitse politiek gezet.’ Onder jongeren zou de partij al op 9 procent hebben gestaan. Het zijn er zondag echter 2 geworden.

Gejuicht wordt er dan ook maar kort, op het grote verkiezingsfeest van de Piratenpartij, direct na de bekendmaking van de eerste prognoses. Eerst als steunbetuiging voor de recorduitslag van Die Linke in de Bondsdag. Daarna, nóg veel luider, bij het nieuws dat er in de deelstaat Brandenburg niets over is gebleven van de extreemrechtse beweging in de Landdag.

De werelden blijven dus nog even gescheiden. Stiekem, zeggen een paar Piraten, hadden ze gehoopt in het parlement te komen. Nu zijn er toch weer die gewone vijf grote partijen, die – en daar klinkt het weer – toch maar grijs blijven. Ze blijven positief. ‘Dan toch gewoon de volgende keer?’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden