Voor Taylor is proces geen bezoeking

Achtergrond..

Amsterdam Vorige week maandag verscheen hij in de rechtszaal in een witte agbada, ook wel boubou genaamd, het West-Afrikaanse traditionele gewaad met rond hoofddeksel. Maandag droeg hij een diep paarse, woensdag een groene. Donderdag en maandag verscheen hij weer zoals de wereld hem beter kent: in een maatpak.

Steeds beantwoordde Charles Taylor, de ex-president van Liberia die wegens oorlogsmisdaden terechtstaat voor het Speciale Hof voor Sierra Leone in Den Haag, hulpvaardig en bereidwillig alle vragen. ‘Aan alles merk je dat Taylor niet voor de rechters getuigt, maar over hun hoofden heen voor het publiek in Liberia. Hij heeft er nog altijd een enorme aanhang’, zegt mensenrechtenadvocaat Alpha Sesay (28), die dagelijks verslagen maakt voor een website over het proces (charlestaylortrial.org).

Sesay wil zich niet uitlaten over de schuld van Taylor – dat moeten de drie rechters van het hof uitmaken – maar hij is wel onder de indruk. ‘Taylor is welbespraakt, slim en erudiet. Hij heeft een goed geheugen en is consistent – consistenter dan sommige getuigen van de aanklagers. Ik denk dat hij zichzelf een grote dienst bewijst.’

Charles Taylor, president van 1997 tot 2003, staat terecht voor oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid, begaan in buurland Sierra Leone tussen 1 december 1996 en 18 januari 2002. Hij pleegde ze niet zelf, dat deden de rebellen van het RUF, het Verenigd Revolutionair Front. Zij stonden erom bekend ledematen af te hakken en kinderen te ronselen voor slavenarbeid in de diamantmijnen, als kindsoldaat of seksslaaf.

Taylor had gezag over het RUF, dat hij van wapens voorzag in ruil voor diamanten, zeggen de aanklagers. Ze willen aantonen dat hij ‘in het hart stond’ van de ‘criminele organisatie’ die de wandaden pleegde, zegt Jeremy Waiser, assistent voor de aanklager.

Vanaf de aanvang van het proces in 2008 tot begin dit jaar lieten de aanklagers 91 getuigen verschijnen, onder wie RUF-commandanten die zeiden te hebben gehandeld in opdracht van Taylor.

In juli ging Taylor getuigen ter eigener verdediging. ‘Ze zouden in vijf weken klaar zijn’, licht Waiser toe. Maar Taylors eigen getuigenissen duurden tot gisteren. ‘We kijken uit naar het kruisverhoor’, zegt Waiser. Dat begint vandaag.

Wie de afgelopen week inschakelde naar de zittingen – te volgen via de website van het hof – raakt makkelijk geboeid door de in Boston tot econoom opgeleide Taylor, die negen jaar in de VS verbleef. Zijn betoog luidt dat hij pas laat contact kreeg met de RUF-rebellen, toen hij allang president was, maar alleen om ‘te bemiddelen’ en ze tot ontwapening te bewegen.

Taylor ontkent de beschuldigingen van de getuigen niet alleen, hij is beledigd en geschokt dat zijn intelligentie zo laag wordt ingeschat. ‘Hoe kan ik een helikopter volladen met wapens, wanneer het vliegveld vergeven is van de VN-soldaten?’, zegt hij maandag. ‘Zo suf zou ik toch niet zijn?’

Als de beruchte RUF-leider Foday Sankoh zijn telefoonnummer had, ‘waarom heeft hij me dan deze brief gestuurd in plaats van me te bellen?’, reageert hij.

‘Zo verschrikkelijk, zo verschrikkelijk’, zucht Taylor over de ‘misleiding door de aanklagers’, als hij nog eens de ‘schandelijke leugens’ moet weerleggen dat hij 15 duizend dollar (10 duizend euro) aan een RUF-commandant meegaf of een ‘mayonaisepot met diamanten’ kreeg van een RUF-leider.

‘De aanklagers kwamen met enkele sterke getuigen, uit wier verklaringen Taylor overkomt als een gewetenloze; op geld en macht belust’, zegt Stephen Ellis van het Afrika Studie Centrum in Leiden, die in het proces optrad als getuige-deskundige.

‘RUF-leider Joseph Marzah was bijvoorbeeld geloofwaardig, ook omdat hij zijn eigen wandaden toegaf. Maar in hoeverre de rechters gewicht aan hun verklaring hechten, moet nog blijken. Het is soms in het belang van een getuige om Taylor zwart te maken.’

Ellis vraagt zich af of het wel zo slim is van Taylor om voor zichzelf te getuigen. ‘Taylor zegt dat hij als krijgsheer nooit kinderen heeft geronseld. Terwijl er beelden zijn waarop je hem omringd ziet door kindsoldaten.’

Een ding staat vast over het proces, dat vermoedelijk tot halverwege 2010 zal duren: de uitgerust ogende Taylor vindt het geen bezoeking. Hij hoeft zich over tijd en geld geen zorgen te maken. Het hof, of liever de internationale gemeenschap, betaalt zijn advocatenkosten van 68 duizend euro per maand.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden