Voor sanering van terrein moeten zevenhonderd huizen tijdelijk worden ontruimd Na dertien jaar acties wordt Kralingen gereinigd

Riet Verwaard woonde nog maar een paar weken in de nieuwbouw aan de Vlinderstraat, toen duidelijk werd dat de grond onder haar huis verontreinigd was....

HARMEN BOCKMA

Van onze verslaggever

Harmen Bockma

ROTTERDAM

Afgelopen maandag gingen de klinkers uit de straat. Niet om mee te gooien, want zo ver zijn de bewoners van het voormalige gasfabriekterrein nooit gegaan. De handeling vormde het symbolische begin van de sanering, de grootste in een bewoond gebied in Nederland, over een oppervlakte van zestien voetbalvelden.

Echt feest is er niet gevierd, zegt Verwaard. 'Aan de ene kant zijn we heel tevreden dat ze eindelijk begonnen zijn met het weghalen van die troep. Aan de andere kant gaan we vijf jaar tegemoet van opgebroken straten en werkzaamheden. Ik moet anderhalf jaar ergens anders gaan wonen. Ik hoop dat ik na afloop nog kan zeggen dat ik blij ben in Kralingen te wonen.'

Voor de sanering moeten ruim zevenhonderd huizen met in totaal 2200 bewoners tijdelijk worden ontruimd, in sommige gevallen voor een periode van drie tot zes maanden, in andere gevallen tot misschien wel twee jaar. De bewoners verblijven tijdelijk in een ander deel van Kralingen.

Honderdvijfendertig woningen zullen worden gesloopt. Ook voor de bewoners daarvan zijn al huizen gereserveerd in andere delen van de wijk. Sommige bewoners keren niet meer terug. Zeventigjarigen en ouderen kunnen, als ze dat willen, meteen doorstromen naar een kleinere woning elders, of naar een bejaardenhuis.

Het waren destijds bewoners en bouwvakkers die bij het bouwrijp maken van de grond ontdekten dat er iets mis was. Op initiatief van de bewoners kwam er een onderzoek, dat uitwees dat de bodem flink verontreinigd was. De vervuiling was afkomstig van de Kralingse Gasfabriek, die van 1854 tot 1928 in de wijk gevestigd was.

Het duurde tot 1990 voordat de gemeente officieel liet weten iets aan de vervuiling te willen doen. Nader onderzoek wees uit dat de verontreiniging veel ernstiger was dan verwacht. Ook het vervuilde gebied bleek veel groter.

'Een volledige sanering zou 550 miljoen gulden hebben gekost', zegt E. Scholten, projectleider van de bodemsanering. 'Dat was maatschappelijk niet aanvaardbaar. Vandaar dat we een plan hebben ontwikkeld waarin de grond bijna net zo schoon wordt, maar dat 268 miljoen gulden kost.'

De grootste kostenbesparing wordt bereikt door 240 duizend kubieke meter grond niet weg te brengen en te laten reinigen, maar te gebruiken als tussenlaag in de bodem. Een kleilaag en een laag grind isoleren de licht verontreinigde grond. Een drainage-systeem en filters moeten ertoe leiden dat de grond binnen 35 jaar alsnog schoon wordt. Nog eens 240 duizend kubieke meter grond is zodanig verontreinigd, dat hij definitief wordt weggehaald.

Scholten is trots op het plan. 'Als we dat niet hadden ontwikkeld, was er een leeflaag aangebracht', zegt hij. 'Het ministerie van VROM wilde òf een totale schoonmaak, of slechts het isoleren van de grond. Dan was de vervuiling blijven zitten. Het is voor het eerst in Nederland dat we op deze manier te werk gaan. De resultaten van een totale schoonmaak en onze manier van werken ontlopen elkaar nauwelijks.'

Volgens de projectleider heeft het doorsijpelen van de vervuiling in het grondwater de doorslag gegeven. 'Hoewel het schoonmaken van de wijk enorm belangrijk is, is het van nog groter belang dat het grondwater zo min mogelijk wordt aangetast. Anders verspreidt de vervuiling zich tot ver buiten Rotterdam.'

De verontreiniging heeft de afgelopen jaren tot spanningen geleid in de wijk. Vooral toen bleek hoe groot ze was en hoeveel geld het zou kosten om er iets aan te doen. Met acties bleven de bewoners het Rotterdamse gemeentebestuur en het ministerie van VROM onder druk zetten.

In het kantoortje van de bewonerswerkgroep hangt een actietrofee. Het is een T-shirt met daarop de tekst: 'Alders, wij willen je jawoord.' Op 26 april 1993 zette de minister zijn handtekening op het shirt. Die dag maakte hij bekend akkoord te gaan met de sanering.

'Je wordt er wel mondiger door, en wijzer', zegt Riet Verwaard over de jarenlange acties en de talloze vergaderingen die de bewoners hebben gehouden. 'Als je als bewoner bij zo'n groep ambtenaren en techneuten zit, kun je het sociale naar voren brengen. Die mensen zien alleen de huisnummers, maar niet de bewoners achter de deuren.'

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden