Voor Remi Laane kende de zee geen geheimen meer

Het eeuwige leven Remi Laane (1949-2016)

Voor Remi Laane had de zee weinig geheimen meer, althans voor wat betreft de biochemische processen die er plaats vinden. Hij onderzocht die zijn leven lang en deelde zijn kennis.

Remi Laane.

Zijn liefde voor Noordzee en Waddenzee wist hij over te brengen op zijn studenten, maar ook, via boeken als De zee, de zee de Noordzee, op het grote publiek.

Remi Laane was biogeochemicus. Hij was gespecialiseerd in de processen van de zee: de cycli van koolstof, stikstof en fosfor. Hoe functioneert de zee? Hoeveel CO2 kan de zee opnemen? Wanneer groeien algen en wanneer niet? Hoe ontstaat het schuim op de stranden? Hij toonde aan dat het vuile Rijnwater eindigde in de Waddenzee. Hij lanceerde ook de theorie dat de 'oersoep', waarin bijna vier miljard jaar geleden het leven ontstond, niet zoals werd aangenomen een 'keukenzoutzee' was, maar een 'sodazee', te vergelijken met de sodameren zoals die nog bestaan in Afrika en Turkije. Behalve De zee, de zee de Noordzee haalden zijn boeken Waarom is de zee zout? en Waarom is de Noordzee bruin? hoge oplagen.

Remi Laane overleed 31 mei aan de gevolgen van uitgezaaide prostaatkanker. Hij werd 66 jaar. Zijn as zal volgend voorjaar worden verstrooid in zijn grote liefde: de zee. Zijn collega Pim de Voogt noemt hem een vooraanstaand wetenschapper, die veel baanbrekend werk heeft gedaan. Vooral voor de overheid. 'Hij werkte eigenlijk het grootste deel van zijn leven bij het ministerie van Verkeer en Waterstaat. Tien jaar geleden besloot de overheid alle onderzoeksinstituten zoals die voor Kust en Zee en voor Afvalwater op te doeken, omdat het geen overheidstaak zou zijn. Laane zag het met lede ogen aan. 'Als je beleid maakt, moet je ook de wetenschappelijke expertise in huis hebben.'

Laane werd geboren in Roermond, in een gezin van vijf kinderen. Al heel jong verhuisde het gezin naar Overveen bij Haarlem. Vaak ging hij hier naar strand. Met zijn vader zag hij in de bioscoop in Haarlem de films van oceanoloog Jacques Cousteau. Hij raakte gefascineerd door de eindeloosheid van de zee en de vragen die deze opwierp. Hij studeerde in Groningen organische chemie en later biologie. Omdat hij dienst weigerde, werd hij gedetacheerd bij het NIOZ (Nationaal Instituut voor Onderzoek van de Zee) op Texel. Hier zou hij vele jaren blijven werken en ook zijn promotieonderzoek doen: De zee als bezinksel en levensbron.

Dwalen langs de kust

In 1986 trad hij in dienst van het Rijksinstituut voor de Kust en de Zee van het Ministerie van Verkeer en Waterstaat, waar hij bijna twintig jaar zou werken. In 2007 werd dit opgeheven. Sinds die tijd was hij onderzoeker bij Deltares in Delft - een samenwerkingsverband van TNO en het waterloopkundig laboratorium - en buitengewoon hoogleraar biogeochemie aan de UVA.

Hoewel hij sinds 1986 in Den Haag woonde, hield hij altijd een huisje aan op Texel, waar hij langs de kust kon dwalen en zich op zijn boeken kon concentreren. Hij was zeker geen studeerkamerintellectueel. De Voogt noemt hem een bourgondiër, die graag een balletje sloeg op de golfbaan van Texel en een goede maaltijd kon waarderen. 'De kanker openbaarde zich in zijn heup. Een van de meest vervelende dingen vond hij dat hij niet meer lekker kon zitten in een restaurant', zegt De Voogt.

Laane droeg daarnaast veel bij aan de Stichting C3, die kinderen van de basisschool op speelse manier probeert te interesseren voor chemie. 'Ik heb de indruk dat er een soort chemofobie heerst. Voor het vak scheikunde is op de middelbare school geen belangstelling meer. Bij het grote publiek ontbreekt het daardoor aan kennis, die nodig is om de vele onheilstijdingen over de zee een beetje te kunnen nuanceren', zei hij. In zijn ogen was de zee nog lang niet dood.

Laane was getrouwd en had twee kinderen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.