Mannen staan in de rij voor het beveiligingspoortje van de schrijn van Mumtaz Qadri, een radicale moslim die de gouverneur van Punjab doodschoot.

Reportage Pakistaanse Verkiezingen

Voor radicaal-islamitische partijen in Pakistan is moordenaar Mumtaz Qadri een martelaar van de blasfemiewet

Mannen staan in de rij voor het beveiligingspoortje van de schrijn van Mumtaz Qadri, een radicale moslim die de gouverneur van Punjab doodschoot. Foto Reuters/Faisal Mahmood

De radicale moslim die opgehangen werd omdat hij een gouverneur doodde, is nu voor veel Pakistanen een held. Politici hopen daarvan te profiteren bij de komende verkiezingen.

Voor de laatste rustplaats van een moordenaar is het een stille, vredige plek. De graftombe aan de rand van Athal, niet ver van de Pakistaanse hoofdstad Islamabad, is een simpel gebouwtje met een groene koepel en vijf minaretten. Onder het met glasmozaïek versierde gewelf ligt een met rozenblaadjes bedekt graf. In een hoekje prevelen een paar bebaarde oude mannen gebeden.

De moderne soefi-schrijn is gebouwd voor Mumtaz Qadri, de radicale moslim die in 2011 de gouverneur van Punjab doodschoot – de man wiens lijfwacht hij was. Zijn baas had het opgenomen voor een christelijke vrouw die door haar buren was beticht van blasfemie, het beledigen van de profeet Mohammed – een beproefd middel om religieuze minderheden te terroriseren.

Qadri werd ondanks massale protesten in 2016 opgehangen. Dat maakte hem in de ogen van veel radicale moslims tot een martelaar van de islamitische blasfemiewet, die belediging van de profeet bestraft met de dood. Zijn portret hangt op de binnenplaats van de schrijn, tussen andere heiligen die werden terechtgesteld omdat ze godslasteraars en ongelovigen hadden gedood.

Wij zijn heel trots op Mumtaz, zegt Amir Hussain Qadri (42), oudere broer en beheerder van het heiligdom, dat de familie dankzij donaties van pelgrims inmiddels een aardig inkomen biedt. ‘Sinds de dag dat hij martelaar werd, daalt de genade Gods op ons neer’, glimlacht Amir, die Mumtaz soms nog door de tombe ziet lopen. ‘Hij doodde die hond om ons moslims wakker te schudden. Voor hemzelf was er geen mooiere beloning dan het martelaarschap.’

Qadri’s martelaarschap wordt ook politiek te gelde gemaakt, vooral nu ­Pakistan 25 juli naar de stembus gaat. Zijn naam valt geregeld een paar kilometer verderop in Rawalpindi, waar de radicaal-islamitische Tehreek-e-Labbaik Pakistan (TLP) een verkiezingsrally houdt in Liaqat Bagh, het park waar in 2007 ex-premier Benazir Bhutto werd vermoord. Duizenden veelal jonge aanwezigen onderbreken de toespraken van de mullah’s daar veelvuldig met gescandeerde jihadistische leuzen. Zwaarbewapende veiligheidstroepen kijken toe.

Radicaal-islamitische partijen zoals de TLP lijken aan de vooravond van de verkiezingen in opmars. Die verkiezingen staan in het teken van de afrekening met de wegens corruptie tot 10 jaar cel veroordeelde ex-premier ­Nawaz Sharif en zijn Pakistan Muslim League-Nawaz (PML-N).

Mannen staan in de rij om de tombe van Mumtaz Qadri te bezoeken. Foto AFP/Aamir Qureshi

Establishment

Om de PML-N te decimeren geeft het machtige ‘establishment’ van leger en veiligheidsdiensten volgens veel analisten niet alleen steun aan de centrumrechtse Pakistan Tehreek-e-Insaf (PTI) van oud-cricketer en gedoodverfd premier Imran Khan, maar ook aan de islamitische rechterflank, waar figuren gelieerd aan verboden terroristische organisaties als de Pakistaanse Taliban en Lashkar-e-Taiba van de rechter de kans kregen aan de verkiezingen mee te doen.

De jonge TLP is een bijzonder geval. De partij werd in 2015 expliciet opgericht vanwege het doodsvonnis voor Mumtaz Qadri, en ziet de verdediging van de blasfemiewet als haar belangrijkste agendapunt. Die wet is bedoeld als een bezegeling van het beginsel dat Mohammed de laatste profeet is, en vooral gericht tegen de Ahmadiyya, een sektarische beweging die haar grondlegger Mirza Ghulam Ahmad als zodanig beschouwt.

Op de TLP-rally in Rawalpindi krijgen de leiders van alle grote partijen een veeg uit de pan. Imran Khan is een verdorven moslim omdat de PTI vrouwen op het podium zou laten dansen ‘om kiezers te trekken’. En als Khan of Bilawal Bhutto Zardari (zoon van Benazir en gezicht van de centrumlinkse Pakistan People’s Party) zouden winnen, zou dat ‘een overwinning van Satan’ zijn.

Maar het is vooral ex-premier Sharif en broer en opvolger Shahbaz die de volle laag krijgen. Volkomen terecht, aldus TLP-kandidaat-parlementariër Raja Muhammad Waseem, die amper boven de spreekkoren kan uitkomen. ‘Sharif heeft Qadri laten ophangen en alle moslims in het hart geraakt. Hij was door en door corrupt. En hij was een pion in het zionistische complot van de VS, India en Israël, die Pakistan als islamitische kernmacht willen vernietigen.’

Een veel gematigder geluid komt van de MMA (Muttahida Majlis-e-Amal), een federatie van zes conservatieve moslimpartijen die voor het eerst sinds 2002 weer meedoet aan de verkiezingen. ‘Wij geloven in een samengaan van islam en democratie, in een echte islamitische republiek Pakistan’, zegt Naeema Kishwar Khan, een kordate, gesluierde vrouw die afgelopen jaar tot beste parlementariër werd uitgeroepen en voor haar vierde termijn gaat.

De MMA wil vooral de economie stimuleren, onder meer door investeringen in infrastructuur, alsmede invoering van islamitisch bankieren zonder rente – een taboe volgens de Koran. En dat terwijl Pakistan steeds afhankelijker wordt van buitenlandse leningen. ‘We realiseren ons dat we in het internationale economische verkeer niet aan het rentesysteem ontkomen, maar we willen dat in elk geval in Pakistan zelf rente zoveel mogelijk wordt uitgebannen.’

Om dat te realiseren is de MMA bereid met iedereen samen te werken, zegt Kishwar in het internetcentrum van het Pakistaanse parlement in ­Islamabad. Een reële optie, omdat de verkiezingen mogelijk geen enkele partij de vereiste tweederde meerderheid zullen geven. Zelfs een coalitie met ­Imran Khans ‘ondemocratische’ PTI is denkbaar. ‘Zeg nooit nooit in de politiek.’

Fly-overs

Van dat pragmatisme moeten de radicalen van de TLP niets hebben, en ze geloven daarin het tij mee te hebben. ‘We hebben geen wegen of fly-overs nodig, alleen de islam’, klinkt het in Rawalpindi. ‘De mensen komen naar ons toe omdat ze voelen dat alleen wij hen kunnen redden’, zegt Shahid Gillani, kandidaat-parlementariër van de TLP. ‘Veel islamitische partijen hebben het geprobeerd, maar nooit kregen ze iets voor elkaar. De MMA was jarenlang een braaf onderdeel van het establishment. Wij gaan het anders aanpakken, wij kunnen dit land veranderen, zonder geweld en zonder corruptie.’

Qadri’s familie steunt de TLP, zegt broer Amir in het heiligdom. Ze hebben de partij wel gevraagd zijn naam en beeltenis niet te gebruiken, maar vergeefs. Andere islamitische partijen doen het ook, soms tegen elkaar. ‘Mumtaz wilde de eenheid van de islam, maar hij wordt gebruikt om verdeeldheid te zaaien. Als hij destijds was vrijgesproken, had hij de moslims naar de overwinning kunnen leiden. Nu hopen we maar dat iemand anders ons kan verenigen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.