'Voor politici en historici is Beslan een spel geworden'

Naam: Loeba Artsjakova..

'Bij een controlepost werden we aangehouden. Toen de bewaker hoorde wie ik was en waar ik vandaan kwam, greep hij zijn mitrailleur stevig vast, zijn stem werd vijandig en iedereen om ons heen werd nerveus. Het enige dat je op zo'n moment moet doen, is geen emoties tonen. Rustig praten, zeggen dat je met louter goede bedoelingen reist en begrip tonen voor de houding van de persoon tegenover je.'

Makkelijker gezegd dan gedaan, erkent Loeba Artsjakova, programma-manager van Delan, een hulporganisatie voor kinderen in oorlogsgebied. Het was twee dagen na het gijzelingsdrama in Beslan en het wemelde van de geruchten dat enkele van de gijzelnemers Ingoesjeten zouden zijn geweest. Geen wonder dat geen van Artsjakova's medewerkers bij Delan, vrijwel allen Ingoesjeten, naar Noord-Ossetiurfde af te reizen om medische apparatuur te brengen. 'Dat onze organisatie neutraal is, maakt fanatici niets uit,' zegt ze.

Dus ging ze zelf. Want zij kent geen angst, niet meer althans. De vier maanden durende ontvoering van haar zoon en de ontvoering van haar en haar man, in de jaren negentig, beide keren door Tsjetsjeense rebellen, hebben haar immuun gemaakt voor geweld. Als kinderarts van het Ziekenhuis Nr. 2 in de Tsjetsjeense hoofdstad Grozny heeft ze zich mentaal leren wapenen tegen de verschrikkingen van de oorlog. 'Hoe bitter ik het ook vind om dat te moeten zeggen.'

Ze moest naar Noord-Ossetinaar Vladikavkaz om precies te zijn, waar honderden kinderen uit Beslan in het ziekenhuis lagen. 'Dit is mijn drijfveer. Ik heb niet de illusie dat ik in een politiek zo complexe regio als de Kaukasus een oplossing kan aandragen, maar als ik een paar kinderen een betere toekomst kan bieden is dat al heel wat. Het geluk dat ik voelde toen ik mijn zoon na zijn ontvoering weer in de armen sloot, herken ik bij ouders van kinderen die ik heb geholpen. In zulke situaties telt religie, politieke overtuiging of nationaliteit niet.'

En zo denken alle burgers op de Kaukasus erover, bezweert Artsjakova, 'Ingoesjeet, Osseet, Georgi Armeni Tsjetsjeen, welke nationaliteit dan ook'.

In het Westen mag dan het beeld bestaan van een etnisch verscheurd gebied, maar volgens Artsjakova wordt die spanning 'kunstmatig aangewakkert' door invloedrijke personen en instanties. 'Ik heb gezien dat na Beslan in sommige dorpen Osseten en Ingoesjeten samen rouwden, maar diezelfde mensen mijden nu elkaar omdat politici en historici ze angst hebben aangepraat voor de ander.

'Toen ik de medische apparatuur bij het ziekenhuis in Vladikavkaz kwam afleveren, werd omgeroepen dat er een hulptransport uit Ingoesjetias gearriveerd. Niemand reageerde vijandig; er kwamen onmiddellijk vrijwilligers naar buiten om te helpen met uitladen. De toegenomen spanning tussen de Ossetische en Ingoesjetische bevolking is pas later gekomen. Nu durft niemand meer te praten, terwijl we juist n elkaar moeten praten.

Ze refereert aan een artikel van een hoogleraar van de Universiteit van Vladikavkaz in een Ossetische krant. Volgens Artsjakova riep de hoogleraar de Osseten op wraak ten nemen, daarbij een verband leggend tussen de oorlog die beide landen in 1992 voerden om het grensgebied Predgornaye en de gijzeling in Beslan. Artsjakova: 'De burgers willen vrede, maar voor politici en historici is Beslan een spel geworden met eigen prestige als inzet. Dat is beangstigend.

'In het noorden van Noord-Ossetionen veel Ingoesjeten. Natuurlijk zijn zij nerveus en gespannen, maar ze zijn niet op de vlucht geslagen. Ze hebben jaren temidden van Osseten gewoond en ze willen daar blijven wonen, hoe moeilijk dat nu ook is. Dat zijn moedige mensen. Ik zeg u: de burgers reageren vaak heel wat verstandiger dan de politici.'

Maar burgers alleen kunnen de Kaukasus niet redden, beseft Artsjakova. Vooral het Westen zou zich meer om de regio moeten bekommeren, te meer omdat de Kaukasische crisis zich als een infectie dreigt te verspreiden over Rusland en Europa. Terwijl uiteindelijk alles is terug te voeren op punt, zegt Artsjakova, Tsjetsjeni'Elke aanslag in Rusland, elk incident op de Kaukasus, altijd blijkt de bron van het kwaad Tsjetsjeni

Ja, ook zij heeft het gerucht opgevangen dat de Tsjetsjeense verzetsleider Aslan Maschadov bereid zou zijn te onderhandelen met de Russische president Poetin. Maar ze durft er amper hoop uit te putten. Artsjakova: 'Poetin beschouwt onderhandelen als gezichtsverlies en beseft niet dat het hem juist veel krediet zou opleveren. Jullie, de Europese Unie en Washington, moeten Poetin op andere gedachten brengen. Als het vrede zou zijn geweest in Tsjetsjeniou niemand van Beslan hebben gehoord. Dat besef moet in het Westen doordringen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden