Voor Polen een groot feest, voor Oekraïne de kater

MOSKOU - Wat de viering had moeten worden van Oekraïnes wedergeboorte - na driekwart eeuw revolutie, oorlog en communistische dictatuur - als volwaardig en trots Europees land, verkeert in het tegendeel. Europese tabloids schilderen Oekraïne af als 'een achterlijk land, vergeven van corruptie, aids, prostitutie en racistische hooligans', schreef de Kiev Post. De nieuwssite Vgolos vergeleek het met het zinken van de Titanic: 'Het imago van Oekraïne wordt verwoest.'


De lijst met klachten is inderdaad lang: van peperdure hotelprijzen, via racisme en het 'leger' hiv-geïnfecteerde prostituees, tot en met 'massaal' afgemaakte straathonden en excessief politiegeweld. 'Het probleem is dat Europese journalisten het zelfs niet hoeven te verzinnen', zei ngo-medewerkster Anna Trepsaljoek uit Odessa tegen Radio Free Europe, 'de prijzen zijn echt gestegen en er was echt een probleem met de honden.'


Dat West-Europeanen soms kunnen overdrijven als ze bij de oosterburen over de schutting kijken, staat buiten kijf. De waarschuwing van de Engelse oud-international Sol Campbell dat fans beter niet naar Polen en Oekraïne kunnen afreizen - 'riskeer het niet, want je kunt terugkomen in een lijkkist' - is er een voorbeeld van.


Maar achter alle slechte beeldvorming schuilen wel degelijk diepgravende problemen. Want Oekraïne is na meer dan twintig jaar onafhankelijkheid nog altijd een 'tussenstation' - gespleten tussen Oost en West, balancerend tussen democratische en autoritaire bestuursvormen waarbij de heersers, omgeven door oligarchen, niet alleen de politieke maar ook de economische macht proberen te monopoliseren.


Het is geen toeval dat de Europese politieke onvrede met het huidige Oekraïne van de in 2010 herkozen president Viktor Janoekovtisj zich toespitst op het lot van oud-premier Julia Timosjenko. Zij groeide, ondanks haar eigen omstreden verleden, uit tot heldin van de Oranjerevolutie die in 2004 een vreedzame politieke omwenteling teweegbracht. Dat maakte Oekraïne opeens tot lieveling van het Westen en tegen deze achtergrond werd Oekraïne in 2007, samen met Polen, uitverkoren om als eerste Oost-Europese land het EK voetbal te organiseren.


Vandaag gelden de vervolging en veroordeling van Timosjenko - en andere politici uit haar omgeving - en haar harteloze behandeling in de gevangenis als symbolen voor de terugval die Oekraïne sindsdien heeft gemaakt. Dat de 'helden' van de pro-westerse revolutie in hun zes jaar aan de macht grotendeels hun eigen glazen hebben ingegooid en dat de EU het strategisch gelegen land nooit een echte handreiking heeft gedaan, zijn voetnoten voor de geschiedenis.


Net zoals in het voetbal telt alleen het resultaat. En dat is dat Polen en Oekraïne het yin en yang van postcommunistisch Europa verbeelden. Polen staat daarin als succesvolle EU-democratie tegenover Oekraïne dat er niet in is geslaagd de erfenis van het verleden af te schudden.


Het slachtoffer hiervan zijn de 46 miljoen Oekraïense burgers, wier land wordt verguisd, die sowieso geen geld hebben zelf een kaartje voor een wedstrijd te kopen en nadien ook nog eens de rekening mogen betalen van Euro 2012. Die rekening is hoog - met investeringen van 10,7 miljard euro, waarvan de helft direct uit het staatsbudget - vooral voor een land dat al grote schulden had en geen leningen van het IMF meer krijgt.


Toch houden de vele vrijwilligers die via websites gratis hun huis openzetten voor Europese gasten de moed erin. 'Ik hoop dat buitenlanders begrijpen dat het beeld dat ze krijgen van onze regering en van de hysterie in de westerse pers, niets met ons van doen heeft,' aldus de 29-jarige Anton Jevsjoesjkin. 'In onze basiswaarden zijn we net zo Europees als burgers uit EU-landen.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden