'Voor overheid telt iemands afkomst niet'

De overheid dient burgers gelijk te behandelen en geen onderscheid te maken tussen etnische groepen. Dat zegt de Raad voor Maatschappelijke Ontwikkeling (RMO) in een ongevraagd advies. In een migratiesamenleving met allochtone koningskinderen past geen 'etnische categorisering', meent de Tilburgse hoogleraar Paul Frissen.

De inkt van het briefadvies van de Raad voor Maatschappelijke Ontwikkeling (RMO) aan de regering over het schrappen van etnische categorisering was nauwelijks droog, of het kabinet-Rutte viel. Even twijfelde de raad of het verstandig was dat advies uit te brengen, het is immers opgehangen aan het motto van het demissionaire kabinet: 'Niet de afkomst telt, maar de toekomst.'

De brief is evenwel gebaseerd op een trend - de omschakeling van etnisch specifiek naar generiek beleid - die al ver voor het kabinet-Rutte is ingezet. 'Wij hebben op een rijtje gezet wat dat zou moeten betekenen voor de huidige categoriseringspraktijk. Die bevindingen vinden wij ook van belang voor toekomstige regeringen', zegt Paul Frissen, RMO-lid en hoogleraar bestuurskunde aan de universiteit van Tilburg.

Hij hoopt dat het briefadvies een rol gaat spelen in de verkiezingscampagnes.

Het is niet moeilijk om gaten te schieten in het huidige systeem, zegt Frissen. 'Het bevat allerlei curiositeiten. Het grootste moslimland ter wereld, Indonesië, bijvoorbeeld, zit bij de categorie 'westerse allochtonen'. Zuid-Amerikanen, dus ook prinses Maxima, horen bij de 'niet-westerse allochtonen'. Koningin Beatrix met haar Duitse vader, is een westerse allochtoon. De kinderen van Maxima en kroonprins Willem-Alexander zijn zelfs 'niet-westerse allochtonen'.'

Van meer principiële aard vindt hij dat etnische registratie botst met artikel 1 van de Grondwet. 'De overheid mag in haar beleid geen verschil maken tussen etnische groepen, behalve tussen mensen die wel en niet de Nederlandse nationaliteit bezitten. Voor de overheid geldt niet de etnos, maar de demos. Iedereen is voor de wet gelijk en wordt op grond van gedrag en niet op basis van afkomst behandeld.'

Frissen verwacht dat het RMO-advies veel discussie zal losmaken. 'Het bevat twee gevoeligheden. In de politiek krijgt de afkomst van burgers veel aandacht en dan is het nogal wat als je de registratie daarvan wil afschaffen', zegt hij. 'Overigens zeggen wij niet dat de politiek zich niet meer over specifieke gemeenschappen mag uitspreken, maar dat de overheid daarmee moet stoppen. Die dient neutraal te zijn.'

Het tweede pijnpunt, zegt Frissen, is dat wetenschappers geen gebruik meer kunnen maken van etnisch specifiek cijfermateriaal. 'Onderzoekers hebben veel geprofiteerd van de categorisering. Maar het kan niet zo zijn dat de overheid data verzamelt voor de wetenschap. Hoe onderzoekers dan aan hun gegevens moeten komen? Zoals wetenschappers dat doen op andere terreinen: surveys houden op internet of langs de deuren gaan.'

Wat zegt u tegen gemeenten die behoefte hebben aan etnische specifieke gegevens om bepaalde minderheden te verleiden tot participatie? Den Haag gaat een vrijwel onzichtbare groep Somaliërs extra begeleiden.

Frissen: 'Dan zeg ik: Den Haag, u komt in conflict met het Rijk. Gemeenten mogen alleen interveniëren op grond van feitelijk gedrag. Niet voor niets draagt vrouwe Justitia een blinddoek.'

De samenleving zal termen als allochtoon, Marokkaan of Turk blijven gebruiken.

'Daar blijven we buiten, het staat een ieder vrij zich te noemen zoals hij wenst of om anderen op een bepaalde manier aan te spreken. Of dat nu een Friese Nederlander is, Turk, Marokkaanse Fries of trotse Amsterdammer. Ons advies is puur gericht op de overheid.' Wil Nederland een open samenleving blijven, dan moet de overheid nu eindelijk eens stappen zetten.

Te beginnen met de erkenning dat Nederland een migratiesamenleving is, zegt Frissen, die benadrukt dat de RMO al eerder rapporten uitbracht over deze problematiek.

Frissen: 'Amsterdam heeft 182 nationaliteiten. Daar is geen efficiënt doelgroepenbeleid voor te maken. Dus behalve dat het rechtvaardiger en fatsoenlijker is de etnische categorisering te laten varen, is het ook onvermijdelijk.'

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden