Voor oma hoeft de sexy schrijver niet

Uitgevers wringen zich in bochten om de ontleesde jonge hipperd weer aan het lezen te krijgen. Nu ook ik volgend jaar mijn eerste boek publiceer, volg ik de discussie over de crisis in het boekenvak met bijzondere belangstelling. Ik schrijf een boek over het bijzondere leven van mijn moeder, die in 1928 als zwart meisje van zes weken door een streng gereformeerd Schevenings gezin werd geadopteerd.


Alleen 'sexy' schrijvers die mogen aanschuiven in DWDD en Pauw&Witteman zouden nog een schijn van kans op een lezerspubliek maken. Bloed-, zweep-, traan-, drug-, ruk-, chick- en/of roof-'lit' zijn sexy, want kennelijk nog een beetje behapbaar. Gevatte ex-crimineel of bloedmooi ontvoerd meisje; seks, drugs, rock-'n-roll of gewoon BN-er; ze leveren lekkere tv op en in boekvorm verkoopt het goed.


Maar laten we de literaire doelgroepen eens nader onder de loep nemen. Jongeren zijn natuurlijk bij uitstek 'ontleesd'. Dat was ik ook, je hebt wel wat beters te doen, duh. De enige stok achter de deur is de literatuurlijst.


In mijn geval luidde de lijststress van mijn meertalige pretpakket ooit een tijdperk van jarenlange ontlezing in. De nerveuze avond voor het mondeling moest ik van uitgerekend De Donkere Kamer van Damokles nog zo'n 140 pagina's lezen. In blinde paniek werd ik bevangen door een heus readersblock. Een vriendin snelde toe met een gekopieerd uittreksel en de naïeve leraar Nederlands bekroonde mijn hakkelende mondeling met een onverdiende 7,5.


De liefde voor de letteren wakkerde pas na een jaar of twee weer aan en werd vooraleerst alleen ingegeven door een behoefte aan boeken. Ik zat op de universiteit en vond dat ik on-intellectueel weinig boeken had. Ik begon in te slaan, bij voorkeur goedkoop op het modern antiquariaat. Ramsj en Rainbowpockets, daarmee zijn mijn boekenkasten grotendeels gevuld.


Jongeren willen 'sexy' boeken, dat is evident. Nadeeltje is dat deze doelgroep alles kraakt. Als die ellendige whizzkids een boek ineens wél dope vinden, dan wordt het e-book meteen geript zonder dat de 'sexy' schrijver er ook maar één cent aan overhoudt. Dan een volgende doelgroep: De goedopgeleide, volwassen lezer. Hoezeer twintigers tot pakweg eind vijftigers ook zouden willen lezen, ze hebben het erg druk. Carrière, kroost, relatie of anders daten, uitgaan, de wereld afreizen, sporten, kokkerellen, blijven leren, een uitgebreid sociaal leven, tv, krant, internet... En dat alles terwijl men ook nog hip, heet en happening wil zijn, al was het maar voor Facebook.


De paar weken dat ze, uitgeteld, aan de rand van een zwembad tijd hebben voor een boek - bij een avontuurlijke rondreis door woestijn of jungle komen ze er misschien niet eens aan toe - kan begrijpelijkerwijs alleen een sexy schrijver het lauwe leeslibido nog een beetje opwarmen. Een boek is broodnodige ontspanning.


De enige leestijd die ik zelf heb weten te vinden is dankzij het radicaal minderen van tv. Ik raad het aan. Lezen is een baken. Als meditatieve bezigheid, als verheffende ritalin tegen de immense informatiebrij die we uur na uur zappend en googlend over onze grijze cellen uitstorten.


Mijn vermoeden is dat de redding van de letteren misschien wel eens van de minst 'sexy' doelgroep kan komen. De oudere, en in het bijzonder de oudere vrouw. In het rap vergrijzende Nederland zijn het vooral vrouwen die hoogbejaard worden. Volgens vrouwenmarketingdeskundige Mabel Nummerdor zijn er over een paar jaar een miljoen 80-plus-vrouwen, beter opgeleid en gezonder dan ooit.


De levensavond verloopt traag, het sociale leven sterft uit, manlief is er niet meer, de kinderen zijn loeidruk met hun ratrace en afgezien van de kleinkinders die wel eens op bezoek komen - als men het niet afdoet met skype - is er tijd, langzaam wegtikkende tijd.


Er is behoefte aan bespiegeling op dat lange leven, waarin men deelgenoot is geweest van zoveel wereldgeschiedenis en de cultuur en maatschappij zo ingrijpend heeft zien veranderen. Lezen is wezenlijk voor het behoud van een levendige geest en geeft kleur, troost, inzicht en vreugde aan de soms melancholieke levensavond.


Ik zie het aan mijn eigen moeder, bijna 85 jaar. Moeiteloos werkt ze stapels wereldliteratuur weg. Maar heeft er ook de tijd voor.


Ironisch genoeg zit juist 'oma' waarschijnlijk niet op de 'sexy' schrijver te wachten. Als mijn boek af is, zal ik er bij mijn uitgever op aandringen vooral óók bij de generatiegenoten van mijn moeder te vermarkten.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden